I Brygada Legionów Polskich
| I Brygada Legionów Polskich | |
 |
|
| Odznaka pamiątkowa I Brygady Legionów Polskich (wykonana z żelaza, rewers) | |
| Historia | |
| Państwo |  Polska |
| Sformowanie | 19 grudnia 1914 |
| Rozformowanie | lipiec 1917 |
| Dowódcy | |
| Pierwszy | bryg. Józef Piłsudski |
| Ostatni | płk Marian Januszajtis-Żegota |
| Działania zbrojne | |
| I wojna światowa (bitwa pod Kostiuchnówką) | |
| Organizacja | |
| Podporządkowanie | 4 Dywizja Piechoty (do 1916) Polski Korpus Posiłkowy |
| Rodzaj sił zbrojnych | Wojska lądowe |
| Skład | patrz niżej |
I Brygada Legionów Polskich, formacja Wojska Polskiego zorganizowana i dowodzona przez Józefa Piłsudskiego. Część Legionów Polskich
Pierwsza Kompania Kadrowa, w składzie 164 strzelców, zorganizowana przez Józefa Piłsudskiego ruszyła do boju pod dowództwem Tadeusza Kasprzyckiego „Zbigniew” na początku pierwszej wojny światowej 6 sierpnia 1914, a następnie 12 i 13 sierpnia 1914 stoczyła swój pierwszy bój po Kielcami. 6 sierpnia przekroczył również granicę batalion dowodzony przez Mieczysława Neugebauera „Norwid” i Wacława Wieczorkiewicza „Scaevola” w składzie 2 kompanii kadrowej i zawiązków kolejnych kompanii. Wraz z batalionem do Królestwa wyruszył Józef Piłsudski z szefem sztabu Kazimierzem Sosnkowskim. W Miechowie batalion został zreorganizowany, dowództwo 2 kompanii objął Stanisław Tessaro „Zosik”, zaś 3 kompanii Wacław Wieczorkiewicz „Scaevola”. Dowództwo batalionu po odejściu Neugebauera, 13 sierpnia 1914 objął Edward Rydz „Śmigły”.
8 sierpnia w Krakowie sformowano trzynaście kolejnych kompanii. Z kompanii czwartej (dowódca Tadeusz Jakubowski „Mohort”), piątej (dowódca Julian Stachiewicz „Wicz”), szóstej (dowódca Tadeusz Karol Górski „Szary”), i siódmej (dowódca Stefan Biernacki „Dąb”), sformowano batalion pod dowództwem Jerzego Łuczyńskiego „Narbutt”. Po wyruszeniu z Krakowa pod Małogoszczą, oddział został określony jako I Batalion, w składzie czterech kompanii, liczący ok. 550 żołnierzy. Następnie dowództwo objął Marian Januszajtis „Żegota”. W październiku 1914 batalion przeszedł reorganizację. Wprowadzono strukturę 3 kompanii, zaprowadzono również stopnie oficerskie. Marian Januszajtis dowódca batalionu został kapitanem, zaś dowódcy kompanii porucznikami: pierwszej Stefan Bienacki „Dąb”, drugiej por. Franciszek Pększyc „Grudziński”, trzeciej zaś por. Kazimierz Bojarski „Kuba”. Kilka dni później przywrócono czwartą kompanię pod dowództwem por. Władysława Dragata. Batalion liczył wówczas ok. 500 żołnierzy[1].
Po bitwie pod Krzywopłotami oddziały podległe Józefowi Piłsudskiemu skierowały się do Krakowa, gdzie 19 grudnia 1914 zostały przeformowane w brygadę.
22-25 grudnia 1914 r., w okresie klęsk ponoszonych przez Austrię, w ciężkich kilkudniowych walkach pod Łowczówkiem Brygada zdołała utrzymać swoje pozycje. W czasie ofensywy państw centralnych brygada walczyła także w bitwie pod Konarami, prowadziła pościg za Armią Rosyjską walcząc pod Raśną. Wchodziła wówczas skład 4 Dywizji Piechoty w II Korpusie armii austro-węgierskiej. Później, niemal przez rok, obsadzała front wołyński. W okresie ofensywy Brusiłowa toczyła ciężkie walki obronne pod Kostiuchnówką. Latem 1916 roku została wycofana z frontu, aby od września 1916, wchodząc w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego, stać się podstawą do organizacji Wojska Polskiego.
Józef Piłsudski widząc, że tworzenie Wojska Polskiego nie postępuje zgodnie z jego i społecznymi dążeniami wydał tajne polecenie odmowy przysięgi legionistów, którą zażądały władze niemieckie. W lipcu 1917 roku doszło do kryzysu przysięgowego, gdy I i III brygady odmówiły przysięgi i zostały rozwiązane. Józef Piłsudski i płk Sosnkowski zostali osadzeni w Magdeburgu (w twierdzy). Żołnierzy i podoficerów internowano, zaś wyższych oficerów oddano do dyspozycji władz austriackich. Resztę legionistów skierowano do Polskiego Korpusu Posiłkowego.
Po odzyskaniu niepodległości żołnierze i oficerowie I Brygady zorganizowali 1 Dywizję Piechoty Legionów
Spis treści |
Dowódcy [edytuj]
- brygadier Józef Piłsudski (grudzień 1914 – wrzesień 1916),
- płk Kazimierz Sosnkowski (wrzesień 1916 – październik 1916),
- płk Marian Januszajtis-Żegota (październik 1916 – marzec 1917).
Skład [edytuj]
Sierpień-wrzesień 1914 [edytuj]
Faktycznie jako 1 pułk legionów.
- I batalion – Albin Fleszar Satyr;
- II batalion – Mieczysław Neugebauer Norwid;
- III batalion – Edward Rydz Śmigły;
- IV batalion – Tadeusz Furgalski Wyrwa;
- V batalion – Michał Karaszewicz Tokarzewski;
- VI batalion rekrucki – Franciszek Pększyc Grudziński;
- szwadron kawalerii – Władysław Prażmowski Belina[2].
grudzień 1914 [edytuj]
19 grudnia 1914 w Nowym Sączu pułk został przekształcony w samodzielną brygadę w składzie dwóch pułków po trzy bataliony[3]:
- c. i k. Komenda I Brygady Legionów Polskich
- 1 pułk piechoty – mjr Edward Rydz Śmigły;
- I batalion – Kazimierz Paweł Bojarski Kuba;
- II batalion – Józef Wilczyński Olszyna;
- III batalion – Wacław Wieczorkiewicz Scewola;
- 5 pułk piechoty – Mieczysław Neugebauer Norwid;
- IV batalion – Michał Karaszewicz Tokarzewski (w jego zastępstwie: Franciszek Pększyc Grudziński);
- V batalion – Witold Ścibor-Rylski;
- VI batalion – Albin Fleszar Satyr.
1915 [edytuj]
Wbrew etatowi brygady, który przewidywał dwa pułki piechoty (1 i 5), Józef Piłsudski dokonał nieoficjalnego podziału sześciu posiadanych batalionów na trzy pułki. Trzeci pułk od 1916 nosił numer „7"[4]
- c. i k. Komenda I Brygady Legionów Polskich
- komendant – brygadier Józef Piłsudski
- szef sztabu – ppłk Kazimierz Sosnkowski
- 1 Pułk Piechoty Legionów – mjr Edward Rydz Śmigły
- I batalion
- II batalion (eks-III baon)
- 5 Pułk Piechoty Legionów – mjr Mieczysław Neugebauer Norwid, a następnie kpt. Leon Berbecki
- I batalion (eks IV baon) – kpt. Stanisław Sław-Zwierzyński
- II batalion – kpt. Tadeusz Piskor (14 V-20 VIII 1915), a następnie mjr Tadeusz Wyrwa-Furgalski
- 3 Pułk Piechoty Legionów – mjr Mieczysław Trojanowski Ryś, a następnie Michał Żymierski
- I batalion (eks-V baon)
- II batalion (eks-VI baon)
- 1 dywizjon kawalerii – Władysław Prażmowski Belina;
- 2 dywizjon artylerii – Ottokar Brzezina Brzoza;
- kompania saperów – kpt. Mieczysław Dąbkowski[5].
Ważniejsze bitwy [edytuj]
- Łowczówek (22-25 grudnia 1914)
- Konary (16-25 maja 1915)
- Jastków (30 lipca – 3 sierpnia 1915)
- Kamionka (4-7 sierpnia 1915)
- Kostiuchnówka (4-6 lipca 1916)
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Orlot. Materiały do historii Brygady. Historia organizacji I Batalionu 1 Pułku. „Żołnierz Legionów i POW”. 3 i 4, s. 145, 1939.
- ↑ Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski 1905-1918, Warszawa 1935, s. 54.
- ↑ Wacław Lipiński, op. cit., s. 59 podał, że już wówczas planowano utworzenie trzeciego pułku.
- ↑ Wacław Lipiński, op. cit., s. 70.
- ↑ Wacław Lipiński, op. cit., s. 83.
Bibliografia [edytuj]
- Wacława Milewska, Janusz Tadeusz Nowak, Maria Zientara, Legiony Polskie 1914-1918, Kraków 1998.
- Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski 1905-1918, Warszawa 1935.
|
|||||||||||||||||||
