I Brygada Legionów Polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
I Brygada Legionów Polskich
Odznaka I Brygady Legionów rewers zelazo.jpg
Odznaka pamiątkowa I Brygady Legionów Polskich (wykonana z żelaza, rewers)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 19 grudnia 1914
Rozformowanie lipiec 1917
Dowódcy
Pierwszy bryg. Józef Piłsudski
Ostatni płk Marian Januszajtis-Żegota
Działania zbrojne
I wojna światowa (bitwa pod Kostiuchnówką)
Organizacja
Podporządkowanie 4 Dywizja Piechoty (do 1916)
Polski Korpus Posiłkowy
Rodzaj sił zbrojnych Wojska lądowe
Skład patrz niżej
Orzełek legionowy
Legiony 1914-1916.png
Kostiuchnowka 1916.png

I Brygada Legionów Polskich, formacja Wojska Polskiego zorganizowana i dowodzona przez Józefa Piłsudskiego. Część Legionów Polskich.

Pierwsza Kompania Kadrowa, w składzie 164 strzelców, zorganizowana przez Józefa Piłsudskiego ruszyła do boju pod dowództwem Tadeusza Kasprzyckiego „Zbigniew” na początku pierwszej wojny światowej 6 sierpnia 1914, a następnie 12 i 13 sierpnia 1914 stoczyła swój pierwszy bój pod Kielcami. 6 sierpnia przekroczył również granicę batalion dowodzony przez Mieczysława Neugebauera „Norwid” i Wacława Wieczorkiewicza „Scaevola” w składzie 2 kompanii kadrowej i zawiązków kolejnych kompanii. Wraz z batalionem do Królestwa wyruszył Józef Piłsudski z szefem sztabu Kazimierzem Sosnkowskim. W Miechowie batalion został zreorganizowany, dowództwo 2 kompanii objął Stanisław Tessaro „Zosik”, zaś 3 kompanii Wacław Wieczorkiewicz „Scaevola”. Dowództwo batalionu po odejściu Neugebauera, 13 sierpnia 1914 objął Edward Rydz „Śmigły”.

8 sierpnia w Krakowie sformowano trzynaście kolejnych kompanii. Z kompanii czwartej (dowódca Tadeusz Jakubowski „Mohort”), piątej (dowódca Julian Stachiewicz „Wicz”), szóstej (dowódca Tadeusz Karol Górski „Szary”), i siódmej (dowódca Stefan Biernacki „Dąb”), sformowano batalion pod dowództwem Jerzego Łuczyńskiego „Narbutt”. Po wyruszeniu z Krakowa pod Małogoszczą, oddział został określony jako I Batalion, w składzie czterech kompanii, liczący ok. 550 żołnierzy. Następnie dowództwo objął Marian Januszajtis „Żegota”. W październiku 1914 batalion przeszedł reorganizację. Wprowadzono strukturę 3 kompanii, zaprowadzono również stopnie oficerskie. Marian Januszajtis dowódca batalionu został kapitanem, zaś dowódcy kompanii porucznikami: pierwszej Stefan Bienacki „Dąb”, drugiej por. Franciszek Pększyc „Grudziński”, trzeciej zaś por. Kazimierz Bojarski „Kuba”. Kilka dni później przywrócono czwartą kompanię pod dowództwem por. Władysława Dragata. Batalion liczył wówczas ok. 500 żołnierzy[1].

Po bitwie pod Krzywopłotami oddziały podległe Józefowi Piłsudskiemu skierowały się do Krakowa, gdzie 19 grudnia 1914 zostały przeformowane w brygadę.

22-25 grudnia 1914 r., w okresie klęsk ponoszonych przez Austrię, w ciężkich kilkudniowych walkach pod Łowczówkiem Brygada zdołała utrzymać swoje pozycje. W czasie ofensywy państw centralnych brygada walczyła także w bitwie pod Konarami, prowadziła pościg za Armią Rosyjską walcząc pod Raśną. Wchodziła wówczas skład 4 Dywizji Piechoty w II Korpusie armii austro-węgierskiej. Później, niemal przez rok, obsadzała front wołyński. W okresie ofensywy Brusiłowa toczyła ciężkie walki obronne pod Kostiuchnówką. Latem 1916 roku została wycofana z frontu, aby od września 1916, wchodząc w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego, stać się podstawą do organizacji Wojska Polskiego.

Józef Piłsudski widząc, że tworzenie Wojska Polskiego nie postępuje zgodnie z jego i społecznymi dążeniami wydał tajne polecenie odmowy przysięgi legionistów, którą zażądały władze niemieckie. W lipcu 1917 roku doszło do kryzysu przysięgowego, gdy I i III brygady odmówiły przysięgi i zostały rozwiązane. Józef Piłsudski i płk Sosnkowski zostali osadzeni w Magdeburgu (w twierdzy). Żołnierzy i podoficerów internowano, zaś wyższych oficerów oddano do dyspozycji władz austriackich. Resztę legionistów skierowano do Polskiego Korpusu Posiłkowego.

Po odzyskaniu niepodległości żołnierze i oficerowie I Brygady zorganizowali 1 Dywizję Piechoty Legionów

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Skład[edytuj | edytuj kod]

Sierpień-wrzesień 1914[edytuj | edytuj kod]

Faktycznie jako 1 pułk legionów.

grudzień 1914[edytuj | edytuj kod]

19 grudnia 1914 w Nowym Sączu pułk został przekształcony w samodzielną brygadę w składzie dwóch pułków po trzy bataliony[3]:

1915[edytuj | edytuj kod]

Wbrew etatowi brygady, który przewidywał dwa pułki piechoty (1 i 5), Józef Piłsudski dokonał nieoficjalnego podziału sześciu posiadanych batalionów na trzy pułki. Trzeci pułk od 1916 nosił numer „7"[4]

Ważniejsze bitwy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Orlot. Materiały do historii Brygady. Historia organizacji I Batalionu 1 Pułku. „Żołnierz Legionów i POW”. 3 i 4, s. 145, 1939. 
  2. Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski 1905-1918, Warszawa 1935, s. 54.
  3. Wacław Lipiński, op. cit., s. 59 podał, że już wówczas planowano utworzenie trzeciego pułku.
  4. Wacław Lipiński, op. cit., s. 70.
  5. Wacław Lipiński, op. cit., s. 83.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wacława Milewska, Janusz Tadeusz Nowak, Maria Zientara, Legiony Polskie 1914-1918, Kraków 1998.
  • Wacław Lipiński, Walka zbrojna o niepodległość Polski 1905-1918, Warszawa 1935.