Hakuin Ekaku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hakuin Ekaku 白隠慧鶴
Hakuin Ekaku - autoportret
Hakuin Ekaku - autoportret
Data urodzenia 1686
Miejsce urodzenia Hara
Data śmierci 1769
Miejsce śmierci Shoin-ji (Hara)
Szkoła rinzai
Linia przekazu Dharmy Nampo Jōmyō
Nauczyciel Dōkyō Etan
Następca Gasan Jitō, Tōrei Enji i inni
Zakon zen
Portret Bodhidharmy i kaligrafia autorstwa Hakuina. Czytamy “Zen trafia bezpośrednio do serca, ujrzyj swoją naturę i zostań Buddą”

Hakuin Ekaku (白隠慧鶴 1686-1769) – był japońskim mistrzem zen, który wywarł olbrzymi wpływ na buddyzm zen. Hakuin przekształcił szkołę zen rinzai z upadającej tradycji, pozbawionej ścisłej praktyki w szkołę znaną z ostrego stylu medytacji i praktyki kōan (zen)ów. Wszyscy współcześni praktycy rinzai używają metod wyprowadzonych z nauk Hakuina.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1686 w małej wiosce Hara, u stóp góry Fudżi. Jego brat był zaprzysięgłym buddystą Nichiren i prawdopodobnie pod jego wpływem Hakuin postanowił zostać mnichem. Jako dziecko uczestniczył w wykładzie Nichiren na temat Ośmiu Gorących Piekieł. Poruszyło go to do głębi i wytworzyło u niego silny lęk przed piekłem.

W wieku 15 lat uzyskał zgodę rodziców na wstąpienie do klasztoru i został mnichem lokalnej świątyni zen, Shoin-ji. Kiedy opat Shoin-ji zachorował, Hakuin został odesłany do pobliskiej świątyni Daisho-ji, gdzie służył jako nowicjusz przez trzy lub cztery lata, studiując teksty buddyjskie. Tam też zapoznał się z Sutrą Lotosu, uważaną przez wyznawców Nichiren za najważniejszą, lecz rozczarowała go, gdyż stwierdził, że "składa się tylko z prostych opowieści o przyczynie i skutku".

W wieku lat 19 trafił podczas swoich studiów na opowieść o mistrzu chan Yantou Quanhuo, brutalnie zamordowanym przez bandytów. Hakuina opowieść przygnębiła, gdyż nagle poczuł, że nawet tak wielki mnich nie może ustrzec się krwawej śmierci. Jak więc on, prosty mnich, mógł sądzić, że klasztorne życie uchroni go przed piekłem w następnym wcieleniu? Zarzucił więc zamiar zostania oświeconym mnichem, a nie chcąc wracać we wstydzie do domu, podróżował studiując literaturę i poezję. Studiując wraz z poetą Bao przydarzyło mu się coś, co pchnęło go z powrotem do monastycznego życia. Na dziedzińcu świątyni zobaczył wystawione mnóstwo ksiąg różnych szkół buddyzmu. Hakuin modlił się, aby dane mu było wybrać właściwą ścieżkę. Potem sięgnął i trafił na kolekcję opowieści zen z epoki Ming. Zainspirowany tym wydarzeniem poświęcił się praktyce zen.

Znowu wędrował przez dwa lata, aż trafił do świątyni Eigan-ji. To tu, w 1708 r., doznał po raz pierwszy kensho (oświecenia). Zamknął się w kaplicy na siedem dni i w końcu przy dźwiękach świątynnego dzwonu osiągnął coś, co wydawało mu się intensywnym doświadczeniem satori, jednak jego mistrz odmówił potwierdzenia jego oświecenia i Hakuin opuścił świątynię.

Po opuszczeniu Eigan-ji Hakuin spotkał w świątyni Shōju-an mistrza Dōkyō Etana (1642-1721) znanego także jako Shōju Rojin, który najbardziej wpłynął na jego rozwój. Shoju był bardzo wymagającym nauczycielem, który spuszczał na Hakuina groźby i uderzenia, w celu sprowokowania satori. Po ośmiu miesiącach studiów i kilku kensho Hakuin opuścił Shoju. Choć nie zobaczył go nigdy więcej, a Shoju zmarł 13 lat później, wciąż myślał o nim jako o swoim głównym nauczycielu.

Po kilku kolejnych latach podróży i przejściowym kryzysie duchowym, w wieku 31 lat powrócił do Shoin-ji. Wkrótce został tam opatem, którą to funkcję pełnił przez kolejne 50 lat. W końcu w wieku 41 lat osiągnął ostateczne oświecenie (satori) czytając tę samą Sutrę Lotosu, którą na początku tak go rozczarowała. Napisał o tym doświadczeniu "Nagle osiągnąłem doskonałe, prawdziwe, ostateczne znaczenie Lotosu."

To zdarzenie stanowiło punkt zwrotny w życiu Hakuina. Osiągnąwszy oświecenie poświęcił resztę życia pomagając innym dojść do kensho. Spędził kolejne 40 lat nauczając w Shoin-ji, pisząc i dając wykłady. Na początku przychodziło tylko kilku mnichów, jednak wkrótce rozeszła się fama i studenci przybywali z całego kraju aby medytować z Hakuinem. W końcu w Hara i w okolicy powstała cała społeczność licząca setki mnichów. Hakuin dał inka-shōmei (pozwolenie nauczania) ponad 80 swoim uczniom. Zmarł w Hara, tej samej wiosce, w której się urodził, w wieku 83 lat.

Nauczanie[edytuj | edytuj kod]

Hakuin był duchowym spadkobiercą i prawnukiem w Dharmie wielkiego mistrza chan Dahui Zonggao (1089-1163). Doszedł jednak do wniosku, iż zwykłe podążanie zaleceniami Dahui nie jest już wystarczające. Zdecydował, że jedynym sposobem znaczącego połączenia zen z codziennym życiem, będzie uzyskanie takiego stanu, gdy praktykujący będzie mógł faktycznie medytować w czasie zajmowania się swoimi codziennymi sprawami. Jeśli chodzi o Japonię, była to idea nowa i radykalna, chociaż już dawno została właściwie rozpracowana przez chińskich i koreańskich mistrzów.

W tym celu ponownie zajął się definicją oświecenia, tym, jak ono krzyżuje się z rzeczywistym światem oraz środkami jego urzeczywistnienia. Ponownie określił medytację włączając w nią zarówno aspekt fizycznego działania jak i aspekt spokojnego siedzenia. Dzięki temu każdy, nawet świecki buddysta, mógł praktykować w każdym czasie i w każdym miejscu. Dla Hakuina taka zdeterminowana medytacja zen pośród codziennych działań była najważniejszą praktyką.

Czym jest prawdziwa medytacja? Jest to czynienie wszystkiego: kasłanie, połykanie, poruszanie rękami, chodzenie, bezruch, mówienie, działanie, dobro i zło, powodzenie i hańba, osiąganie i tracenie, właściwe i błędne. W jednym jedynym kōanie.

Najważniejszym i najbardziej wpływowym wkładem Hakuina w zen był jego nacisk na praktykę kōanów. Wierzył on głęboko, że jest to najefektywniejsza droga doprowadzania uczniów do oświecenia. Psychologiczna presja i wątpliwości narastające, kiedy ktoś zmaga się z kōanem, mają stwarzać napięcie prowadzące do oświecenia. Hakuin nazwał to "wielkimi wątpliwościami", pisząc "Na dnie wielkiego zwątpienia leży wielkie przebudzenie. Jeśli w pełni wątpisz, w pełni się obudzisz."

Systematyzacja kōanów dokonana przez Hakuina była rewolucją w praktyce zen. W tym systemie, stworzonym przez Hakuina (być może przy współudziale jego następców) uczeń ma przypisywany przez mistrza kōan i medytuje nad nim. Kiedy student przebije się przez Wielkie Wątpliwości, jest testowany przez mistrza i dostaje następny kōan. Hakuin wybrał kōany do tej praktyki i stworzył wiele z nich. Najbardziej znany jest kōan "Jaki jest dźwięk jednej klaszczącej dłoni?" używany jako substytut tradycyjnego kōanu Wu stworzonego przez Zhaozhou. Hakuin odkrył, że jego wersja jest znacznie bardziej efektywna w wyzwalaniu wątpliwości u studentów.

Linia przekazu Dharmy[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza liczba oznacza ilość pokoleń mistrzów od 1 Patriarchy indyjskiego Mahakaśjapy.

Druga liczba oznacza ilość pokoleń od 28/1 Bodhidharmy, 28 Patriarchy Indii i 1 Patriarchy Chin.

Trzecia liczba oznacza początek nowej linii przekazu w danym kraju.

  • 67/40/13. Hakuin Ekaku (1685-1768) szkoła Hakuina
  • 71/44.
  • 72/45. (liczba pokoleń tylko orientacyjna)
  • 73/46.
  • 77/50/23/3. Honda (bd) USA (Hawaje)
  • 77/50/23/3. Kow (bd) USA (Hawaje)
  • 77/50/23/3. Teruya (bd) USA (Hawaje)
  • 77/50/23/3. Fumio Toyoda (zm. 4 lipca 2001) USA (Hawaje)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Heinrich Dumoulin. Zen Buddhism: a History. Japan. Macmillan Publishing Company, Nowy Jork 1990 ISBN 0-02-908250-1
  • John Stevens. Three Zen Masters. Kodansha International, Nowy Jork 1993. ISBN 4-7700-1651-4