Hotel dla owadów
Hotel dla owadów, hotel dla insektów – sztuczna budowla z materiałów naturalnych, zapewniająca różnym gatunkom owadów schronienie i możliwość budowy gniazd, szczególnie podczas zimy. Kształt, użyte materiały i rozmiary budowli zależą od jej celu i wymagań owadów, jakie chce się zwabić.
Spis treści |
Cele [edytuj]
Hotele dla owadów są wykorzystywane przez ogrodników i hodowców owoców i warzyw w celu poprawy zapylania kwiatów roślin owadopylnych.
Wiele hoteli dla owadów służy zakładaniu gniazd, np. pszczół samotnic i os samotnic. Owady te przynoszą pożywienie do gniazda, gdzie składają jaja, po czym giną. Inne hotele dla owadów zakładane są w celu umożliwienia im hibernacji, np. biedronkom i motylom.
Budowa hotelu dla różnych owadów [edytuj]
Hotel dla owadów można zbudować samodzielnie, wykorzystując odpady i materiały naturalne. Dobrym materiałem budowlanym są suche kamienie, stare kafle, cegły, a także drewno, pnie, gałęzie, słoma, glina, związane w pęki rurkowate pędy bambusa i trzcin[1], suche liście, patyki i kora[2]. Różnorodność zastosowanych materiałów oraz różne rozmiary otworów przyciągają zróżnicowane gatunki owadów. Wywiercone w drewnie otwory zachęcają też owady do pozostawienia tam larw do przepoczwarczenia.
W centrach ogrodniczych – zwłaszcza tych nastawionych na uprawy i ogrodnictwo ekologiczne – są oferowane gotowe hotele dla owadów.
Pszczoły samotnice, osy samotnice i bombusy [edytuj]
Pszczoły samotnice, niektóre osy i bombusy (trzmiele i trzmielce) nie mieszkają w ulach wraz z królową. Samotne pszczoły nie produkują miodu i nie żądlą, jednak zapylają więcej kwiatów niż pszczoły miodne. Do znanych gatunków pracowitych pszczół należą murarka, frantki i lepiarki[3]. Pojedyncza samica murarki ogrodowej może zapylić więcej drzew owocowych niż sto pszczół miodnych. Ten gatunek raczej nie żądli, zaś gnieździ się w ścianach, budując rzędy komórek z gliny i ziaren piasku zlepionych śliną[4]. Zimują także w glinianych murach, rurkowatych jamkach ziemnych, w otworach w drewnie, słomie i łodygach roślin[1]. W naturze samica pszczoły samotnicy wykopuje jamkę w piaszczystej ziemi, często w pobliżu ścieżki, wyposaża ją w pożywienie (nektar i pyłek), składa jaja i zamyka gniazdo, zostawiając młode samym sobie[4].
W ciągu ostatnich lat liczba trzmieli i trzmielców zmniejszyła się o około 90%. Zagraża im chemizacja rolnictwa i zanikanie kwiecistości – bioróżnorodności roślin, zwłaszcza upraw koniczyny, łubinu, komonicy i lucerny, które są bazą pokarmową tych owadów. Ludzie usuwają martwe drzewa czy kłody, będące naturalnym siedliskiem trzmieli i trzmielców; wypalają wiosną trawy i nieużytki, paląc wiele gniazd. Rola tych owadów jest nie do zastąpienia: swoją długą ssawką zapylają wiele roślin, których pszczoły miodne, ze względu na krótszy języczek, nie są w stanie zapylić, a żerują już przy niższej niż one temperaturze (+10 °C)[5][1].
Najpopularniejszy hotel dla pszczół tworzy się z pociętych pni lub odcinka pnia z wywierconymi otworami – norami – różnych rozmiarów (np. 2, 4, 6 i 8 mm), oddalonymi o kilka centymetrów. Otwory powinny być skierowane nieznacznie w dół, aby nie dostawała się tam woda deszczowa. Do tego celu nadają się też bloki kamienne. Otwory powinny być głębokie (ok. 6–10 cm), ale nie na wylot[1]. Otwory wejściowe powinny być gładkie, aby nie uszkadzać delikatnych ciał owadów: te w drewnie przeciera się np. papierem ściernym. Najlepszą lokalizacją hotelu dla owadów jest ciepłe i osłonięte od wiatru miejsce, np. (na półkuli północnej) południowa ściana[1] lub żywopłot. Inne gatunki lubią gniazda zbudowane w użyciem gliny, kamyków, piasku lub zimowanie w przestrzeniach pomiędzy cegłami.
Nawet tak prosta konstrukcja jak kilka kawałków bambusa lub trzciny, związanych lub włożonych do puszki i zawieszonych w ciepłym miejscu, jest odpowiednia dla pszczół samotnic. Często dodawane są łodygi bzu, pędy róży i jeżyn, które mogą zarazem służyć za pożywienie.
Jako sztuczne lokum dla murarek odpowiednie są kawałki trzciny o długości ok. 20 cm, po jednej dla kokonu, które są układane w skrzynkach poziomo, jeden na drugim, pod zadaszeniem. Konstrukcja bywa osłaniana siatką przed ptakami. Pod nią stawia się pudełko z kokonami[6].
Motyle [edytuj]
Hibernujące gatunki motyli wyszukują szczeliny w domach i szopach lub w pękach liści. Istnieją specjalne domki dla motyli, których wejścia są konstruowane z uwzględnieniem delikatności skrzydeł tych owadów.
Owady pasożytnicze [edytuj]
Hotel dla owadów przyciąga też pasożyty. „Kukułcze” pszczoły cuckoo bee, np. z podrodziny Nomadinae (koczownice), i „kukułcze” osy (rodzina Chrysididae, złotolitkowate) mogą znosić jaja w gniazdach innych pszczół czy os, aby tamte wyżywiły ich potomstwo[4].
Owady drapieżne [edytuj]
Hotele są zarazem siedliskiem owadów drapieżnych, które kontrolują ilość niechcianych owadów. Skorki żywią się mszycami, ale same są szkodnikami drzew owocowych oraz kwiatów, takich jak powojniki, dalie i złocienie. Jako miejsca do mieszkania dla nich bywają stosowane odwrócone do góry dnem doniczki z terakoty, wypełnione pękami słomy lub wełny drzewnej. Skorki mogą być bez trudu usuwane z ogrodu – należy tylko wynieść doniczki po zadomowieniu się skorków[7].
Mszyce zjada też biedronka siedmiokropka, która oprócz tego żywi się tarcznikami, wełnowcami i czerwcami. Dorosła biedronka zjada kilkadziesiąt mszyc dziennie, a larwa – kilkaset mszyc w ciągu swojego rozwoju. Domkiem odpowiednim dla biedronek hibernujących w większych grupach mogą być gałązki włożone do otwartego drewnianego pudełka, co stworzy małe puste przestrzenie pomiędzy nimi.
Larwy złotooków żerują na mszycach, roztoczach i innych miękkich stawonogach. Owady dorosłe żywią się pyłkiem i nektarem roślinnym oraz spadzią, albo są drapieżne – np. przedstawiciele rodzaju Chrysopa[8]. W ciągu 2–3 tygodni potrafią zjeść nawet do 1500 mszyc[1].
Ofiarami łowików padają inne owady, jak osy, pszczoły miodne, mrówki, koniki polne, muchówki i błonkówki, a także pająki. Drapieżne są również larwy żyjące w glebie i spróchniałym drewnie[9].
Równonogi (w Polsce zwłaszcza stonoga murowa) w ogrodzie żywią się padliną, inne gatunki są drapieżnikami. Lubią przestrzenie między cegłami i dachówkami, zapewniającymi schronienie przed deszczem, jednak preferują środowisko wilgotne[10].
Przykłady występowania [edytuj]
9-metrowy hotel dla owadów był najwyższą budowlą Chelsea Flower Show w Anglii w 2011 i najwyższą konstrukcją w historii wystaw Chelsea. Stanowił część ogrodu B&Q, nagrodzonego złotym medalem[11], a zbudowany został przez dzieci w ramach programu edukacyjnego na rzecz zachowania różnorodności[12] z użyciem odpadów takich jak stare książki, zabawki, papier, siano i rolki papieru toaletowego[2]. Inne ogrody na tym samym festiwalu także zawierały hotele dla owadów[13].
W Polsce hotel dla owadów wchodzi w skład ogrodu dydaktycznego Międzynarodowego Ośrodka Edukacji Ekologicznej przy Szkole Leśnej w Bielawie[14][15].
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Owadzi hotel w ogrodzie. Vitalia.pl, 6 października 2011. [dostęp 2012-12-26].
- ↑ 2,0 2,1 Bonnie Alter: Insect Hotels Abound at Chelsea Flower Show (ang.). TreeHugger.com, 4 lipca 2011. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ Otwórz hotel dla owadów. Inspirowani Naturą, 21 maja 2012. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Amanda Callaghan, Mark Fellowes: Garden Entomology. Royal Entomological Society, s. 33. [dostęp 27 grudnia 2012]. (ang.)
- ↑ Damian Teper. Sezonowa hodowla trzmieli. „Hasło ogrodnicze”. 10, 2007.
- ↑ Murarka. ExpertOgrody.pl. [dostęp 27 grudnia 2012].
- ↑ Amanda Callaghan, Mark Fellowes: Garden Entomology. Royal Entomological Society, s. 11. [dostęp 27 grudnia 2012]. (ang.)
- ↑ Fauna Polski – charakterystyka i wykaz gatunków. Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.). T. II. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2007. ISBN 978-83-881470-7-4.
- ↑ Richards, O. W.; Davies, R.G.: Imms' General Textbook of Entomology: Volume 1: Structure, Physiology and Development Volume 2: Classification and Biology. Berlin: Springer, 1977. ISBN 0-412-61390-5.
- ↑ Stonoga murowa – Oniscus asellus. Mikrokosmos. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ The B&Q Garden (ang.). RHS Chelsea Flower Show. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ Hotel dla owadów. NastrojowyOgród.pl, 21 czerwca 2011. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ RHS Chelsea Flower Show (ang.). 24–28 maja 2011. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ Adrianna Pasiniewicz: Szkoła Leśna. Urząd Miejski Bielawa, 26 lipca 2012. [dostęp 26 grudnia 2012].
- ↑ Pierwszy hotel dla robaków na Dolnym Śląsku. Wrocław. Nasze Miasto.pl, 16 grudnia 2011. [dostęp 26 grudnia 2012].
Bibliografia [edytuj]
- Insektenhotels, verschiedene Bauformen (niem.)
- Książka o ogrodnictwie ekologicznym na Wikibooks (niderl.)
- Geeignete Materialien für das Insektenhotel (niem.)
- De Vlinderstichting – Dutch Butterfly Conservation (niderl.)
- A manual of beekeeping, E.B. Wedmore, ISBN 0-905652-01-0
- Royal Entomological Society (ang.)
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Build a Bug Hotel – instrukcja budowy małego hotelu dla owadów (ang.)
