Złocień

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Złocień
Pokrój złocienia polnego (Chrysanthemum segetum)
Pokrój złocienia polnego (Chrysanthemum segetum)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj złocień
Nazwa systematyczna
Chrysanthemum L.
Sp. Pl. 887, 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Odmiana złocienia wielkokwiatowego
'Mona Lisa Pink'
'Dance'
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło złocień w Wikisłowniku

Złocień (Chrysanthemum) – rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych. Należy do niego 37 gatunków pochodzących głównie z Azji Wschodniej, dwa tylko gatunki występują naturalnie również w Europie[2]. Gatunkiem typowym jest Chrysanthemum indicum L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Byliny o delikatnie pachnących, klapowanych liściach. Kwiaty zebrane w koszyczki, te zaś z kolei w wiechy. W koszyczkach występują kwiaty języczkowe i rurkowate o barwie od białej poprzez żółtą, pomarańczową do czerwonej.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy

Dendranthema (DC.) Des Moul., Hulteniella Tzvelev[4]:

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Chrysanthemum należy do plemienia Anthemideae Cass., podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podrodzina Chrysanthoideae Burmeist., plemię Chrysanthemeae Lindl. in Loud., podplemię Chrysantheminae Less., rodzaj złocień (Chrysanthemum L.)[7].

Gatunki flory Polski[8]
Gatunki uprawiane (wybór)

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne. W Chinach w tym celu uprawiano je już ponad 1000 lat temu, do Europy niektóre odmiany ozdobne sprowadzone zostały na początku XIX wieku[2]. Od tego czasu wyhodowano, zarówno w Europie, jak i w Chinach ogromną ilość kultywarów, większość z nich jest mieszańcami. Obecnie niektóre gatunki uprawia się w ogrodach, niektóre jako rośliny pokojowe, często uprawia się je także na kwiat cięty do bukietów, wieńców itp. Głównie jednak uprawiane są w szklarniach i w stanie pełnego rozkwitu sprzedawane przed Wszystkimi Świętymi jako kwiaty nagrobkowe. Aby uzyskać kwitnienie w określonym czasie stosuje się regulację oświetlenia.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Większość gatunków i odmian jest mrozoodporna. Można je uprawiać zarówno w gruncie jak i pod osłonami. Np. odmiany z grupy złocienia wielkokwiatowego można uprawiać w strefach klimatycznych 4-10, a więc w Polsce są w pełni mrozoodporne[2]. Jednak niektóre gatunki, np. złocień trójbarwny nie przetrzymują zimy. Przy uprawie gruntowej należy wybrać słoneczne stanowisko. Gleba powinna być lekko kwaśna, żyzna i przepuszczalna, najlepiej zmieszana z obornikiem. Wczesnym latem rośliny nawozi się nawozami o niskiej zawartości azotu, a dużej potasu. Niektóre tylko odmiany rozmnaża się przez wysiew nasion, większość ozdobnych odmian nie odtwarza z nasion cech rodzicielskich i mogą być rozmnażane tylko przez podział kęp wczesną wiosną lub sadzonki pobierane wczesnym latem. Jeśli chcemy uzyskać duże kwiaty uszczykuje się boczne pędy, pozostawiając tylko jeden główny pęd. Należy unikać nadmiernego podlewania. Łatwiejsze do uprawy są gatunki jednoroczne, które rozmnaża się z nasion wysiewanych wiosną.

Information icon.svg Zobacz też: Jastrun, chryzantemawrotycz.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-24].
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-05-27].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Chrysanthemum (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-24].
  8. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.