Powstanie jakobickie 1745 roku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z II powstanie jakobickie)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Powstanie jakobickie 1745 roku
Battle culloden.JPG
Czas 1745-1746
Miejsce Europa północna
Terytorium Wielka Brytania
Przyczyna chęć odzyskania tronu przez Stuartów
Wynik zwycięstwo Anglii
Strony konfliktu
Jacobite Standard (1745).svg Jakobici  Wielka Brytania
Dowódcy
Karol Edward Stuart John Cope
Henry Hawley
książę Cumberland
Siły
14 tysięcy powstańców ok. 17,5 tysięcy żołnierzy
Straty
ponad 2300 zabitych i rannych, 558 wziętych do niewoli ok. 1400 zabitych i rannych, ok. 1800 wziętych do niewoli
Powstania Jakobitów

SzkocjaIrlandia171517191745

Powstanie jakobickie 1745 roku

HighbridgePrestonpans1. CarlisleClifton Moor2. CarlisleInverurieFalkirkFort WilliamCulloden

Powstanie jakobickie 1745 roku również Druga Wielka Rebelia, powstanie 45 roku – powstanie zorganizowane przez „Młodego Pretendenta”, księcia Karola Edwarda Stuarta, syna Jakuba III. Jako jedyne z powstań szkockich miało pełne szanse na powodzenie.

Rozpoczęte przybyciem do Szkocji księcia Karola Edwarda, który przy braku tym razem wsparcia Francji, z własnej kieszeni finansował przedsięwzięcie. 2 sierpnia 1745 r. młody książę wylądował na Hebrydach z niewielką grupą jakobickich emigrantów, 700 ochotnikami z Irlandzkiej Brygady i ładunkiem broni dla powstańców.

Młodzieńczy zapał Karola Edwarda, jego szacunek dla góralskich tradycji oraz krwawe rządy angielskich najeźdźców przyczyniły się do masowego poparcia powstania. Prócz większości klanów góralskich przyłączali się również jakobici z nizin i Anglii. Armia powstańcza prawie bez walki zajęła stolicę SzkocjiEdynburg. Pierwsze wielkie zwycięstwo w bitwie pod Prestopas 21 września przyczyniło się do podniesienia morale wojsk i dalszego napływu ochotników. Powstańcy rozpoczęli marsz na Newcastle, w Londynie zapanowała panika. Jednak niezdecydowanie dowódców, niesnaski w sztabie i zaczynające się dezercje wśród ochotników przyczyniły się do klęski. Armia rządowa została natomiast wsparta świeżymi hanowerskimi siłami, ściągniętymi z kontynentu. Ostateczną klęskę siły jakobickie poniosły 16 kwietnia 1746 r. w bitwie pod Culloden Moor, na moczarach opodal Inverness. "Młody pretendent" został siłą wycofany z walki i po kilku miesiącach ukrywania się (m.in. w stroju kobiety) wśród góralskich stronników wrócił do Francji.

Anglicy i ich zwolennicy pod wodzą głównodowodzącego księcia Cumberland rozpoczęli krwawe represje. Większość rannych pod Culloden została dobita, ponad 1000 jeńców sprzedano jako niewolników na plantacje w Ameryce, w Szkocji zaczęły się prawdziwe polowania na jakobitów. System klanowy został zakazany, zakazano nawet używania narodowego stroju szkockiego, języka gaelickiego i posiadania broni. Syn Jerzego II, książę Cumberland zyskał miano "rzeźnika Cumberlanda".

Na kanwie tych wydarzeń powstała powieść Waltera Scotta Waverley, a także Roberta Louisa Stevensona Porwany za młodu.

Bitwy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]