Iwan Skoropadski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
I.Skoropadsky.jpg
Herb Iwana Skoropaskiego

Iwan Ilijcz Skoropadski (ukr.: Іван Ілліч Скоропадський), żył w latach 1646 - 1722, hetman Lewobrzeżnej Ukrainy w latach 17081722. Starał się powiększyć polityczne wpływy starszyzny kozackiej.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Iwan Skoropadski pochodził z rodu starszyzny kozackiej z Humania, gdzie uzyskał wykształcenie w kolegium Bazylianów. Po spaleniu Humania przez turków w 1674 roku przeniósł się na lewobrzeże, gdzie był kanclerzem wojskowym pod rozkazami hetmana Iwana Samojłowycza (1675-76), następnie był pisarzem pułku czernihowskiego (1681-94). Od roku 1698 został generalnym buńczucznym, a od 1701 generalnym osawułem. W tym czasie wypełniam szereg misji dyplomatycznych do Rosji, jednocześnie stał się współpracownikiem Iwana Mazepy. W latach 1706-08 był pułkownikiem starodubowskim.

Zerwanie z Mazepą i kariera hetmańska[edytuj | edytuj kod]

W czasie, kiedy Iwan Mazepa zawarł sojusz z królem Szwecji Karolem XII przeciwko Rosji, mając na celu uzyskanie niezależności od Rosji, Skoropadski (jak zresztą większa część kozactwa) odsunął się od Mazepy i pozostał w służbie Rosji. Dzięki temu został w 1708 roku wybrany na radzie w Głuchowie, przy rekomendacji ze strony cara, na hetmana kozackiego Ukrainy Lewobrzeżnej. Zaproponował on carowi zupełne podporządkowanie Ukrainy Rosji i likwidację resztek niezależności. Piotr Wielki, przypuszczając jednak, że większość kozactwa będzie przeciwna takiemu układowi, a potrzebując poparcia wojska ukraińskiego w wojnie ze Szwecją i Turcją, propozycję Skoropadskiego odrzucił.

Represje po powstaniu Mazepy i upadek kraju[edytuj | edytuj kod]

Od roku 1709 władza na Ukrainie należała już całkowicie do namiestników rosyjskich. Hetman stracił możliwość samodzielnego wyznaczania starszyzny. W kraju stacjonowało 10 pułków dragonów rosyjskich, obowiązek utrzymania których spoczywał na hetmanie i kozakach. Hetman nie miał możliwości przeciwstawiać się konfiskatom majątków stronników Mazepy, na których po wygranej bitwy pod Połtawą, Piotr Wielki się mścił. Tysiące kozaków było zsyłanych w głąb Rosji, na Ukrainie nakazywano osuszanie bagien, przy których ginęły masy ludzi.

Bardzo doskwierał kozakom zakaz kontaktów handlowych Ukrainy z krajami zachodnimi i Zaporożem. Od 1720 roku zakazano drukowania książek w języku ukraińskim. Hetman nie miał praktycznie żadnego wpływu na wydawane decyzje. Ostatecznie w 1722 roku władzę na Ukrainie oddano Kolegium Małorosyjskiemu.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Żoną Iwana Skoropadskiego była Anastazja Markiwna[1], która miała ogromny wpływ na swojego męża i często wtrącała się w sprawy państwowe. Dlatego też wśród kozaków mawiano "Iwan nosi fartuch[2], a Nastja[3] buławę" (ukr.: «Іван носить плахту, а Настя — булаву»).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Brytanica Edycja Polska, Poznań 2004
  • Енциклопедія українознавства

Przypisy

  1. Informacje o Anastazji na Ukraińskiej Wikipedii
  2. tłumaczenie należy poprawić, nie udało mi się ustalić znaczenia słowa "плахту", chodzi najprawdopodobniej o jakiś atrybut hetmański, być może o coś a'la togę hetmańską
  3. Nastja: po ukraińsku/rosyjsku zdrobniale imię Anastazja