Humań

Humań Умань
Herb Humania Flaga Humania
Państwo	Ukraina
Obwód	czerkaski
Burmistrz	Juri Bodrow
Powierzchnia	41 km²
Wysokość	166 m n.p.m.
Populacja (2004) • liczba ludności • gęstość	88 730 2154 os./km²
Nr kierunkowy	+380 4744
Kod pocztowy	20300
Położenie na mapie obwodu czerkaskiego Humań
Położenie na mapie Ukrainy Humań
48°45′N 30°13′E
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Cerkiew prawosławna w Humaniu

Humań (ukr. Умань) – miasto w środkowej części Ukrainy, w obwodzie czerkaskim, przy połączeniu Kamionki i Umanki (dorzecze Bohu) – 88 730 mieszkańców (2004). Przemysł: maszynowy, materiałów budowlanych i spożywczy; 2 szkoły wyższe.

Historia

• pocz. XVII w. – posiadłość rodu Kalinowskich, silna twierdza polska, zdobywana kilkakrotnie przez Kozaków
• 1768 – podczas koliszczyzny Kozacy i miejscowi ruscy chłopi wymordowali załogę twierdzy, polskich mieszkańców oraz Żydów i duchowieństwo unickie, w sumie około 20.000 osób, tzw. rzeź humańska
• od 1793 – w zaborze rosyjskim, jako siedziba powiatu humańskiego
• 1815-1820 - u Bazylianów w Humaniu, uczyli się polscy romantyczni literaci; m.in.; Józef Bohdan Zalewski, Seweryn Goszczyński i Michał Grabowski
• 1919 Podczas wojny ukraińsko-radzieckiej oddziały Hryhorijewa zamordowały 300-400 Żydów.
• 1922-1991 – w Ukraińskiej SRR
• lipiec 1941 - NKWD morduje więźniów

Zabytki

• grób Nachmana z Bracławia
• kościół parafialny (I poł. XIX w.)
• hala targowa (II poł. XVIII w.)
• park Zofiówka, (koniec XVIII wieku) powstały z inicjatywy Stanisława Szczęsnego Potockiego, wojewody ruskiego, jako dar dla jego trzeciej żony, Zofii
  • Park miał 150 ha powierzchni, był jednym z najpiękniejszych parków w Europie. Powstał nad malowniczym jarem rzeki Kamionka. W centrum wykopano dwa sztuczne stawy z różnicą poziomów 20 m. Budowniczy Ludwik Metzell opracował układ wodociągów, kanałów, wodotrysków, fontann i kaskad. Z Francji i Włoch sprowadzano marmury i gotowe rzeźby. Wybudowano altany, sztuczne groty; wytyczono aleje i ścieżki spacerowe z posągami, obeliskami, wazonami i platformami widokowymi
  • Park został skonfiskowany przez cara Mikołaja I za udział w powstaniu listopadowym Aleksandra Potockiego, syna Szczęsnego. W XIX wieku przeprowadzono zmiany, w 1841 roku wybudowano altanę chińską, klasycystyczny Pawilon Flory i Pawilon Różowy oraz bramę wjazdową z dwoma pawilonami odźwiernych. W czasach sowieckich Zofiówka utraciła wiele ze swego blasku; obecnie utrzymana jest w dobrym stanie i odwiedzana przez turystów

Osoby związane z miastem

• Nachman z Bracławia (1772-1810) - rabin chasydzki
• Eugeniusz Dziewulski (1888-1978) - polski dy­rygent, kierownik muzyczny i dyrektor teatru, reżyser, scenograf
• Józef Jeżowski (1793-1855) - polski filolog klasyczny, poeta, tłumacz, współzałożyciel Towarzystwa Filomatycznego
• Janusz Julian Wierusz-Kowalski (1905-1963) - polski działacz polityczny, instruktor harcerski
• Zofia Potocka (1760-1822)- polska arystokratka (tytułowana hrabiną), stambulska kurtyzana pochodzenia greckiego, wg legendy niewolnica sułtana, słynna metresa wielu osobistości
• Irena Sandecka (1912-2010) - polska poetka, nauczycielka
• Iwan Skoropadski (1646-1722) - hetman Lewobrzeżnej Ukrainy
• Stefan Wolski (1914-1992) - polski poeta i prozaik, adwokat

Miasta partnerskie

Gniezno

Łańcut

Zobacz też

• Koliszczyzna
• Pułk Humański Lekkiej Jazdy
• Synagoga Starobazarna w Humaniu
• Synagoga Nowobazarna w Humaniu

Linki zewnętrzne

• MSN World Atlas
• Humań w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III (Haag – Kępy) z 1882 r.