Jakow Agranow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Od lewej:Jakow Agranow, Gienrich Jagoda, NN, Stanisław Redens

Jakow Saulowicz Agranow (ros. Я́ков Сау́лович Агра́нов), właśc. Jankiel Szmajewicz Sodersohn (ros. Янкель Шмаевич Соренсон (ur. 12 grudnia 1893 w Czeczersku, zm. 1 sierpnia 1938 w Kommunarce) – komisarz bezpieczeństwa państwowego 1 rangi, wysoki funkcjonariusz radzieckich organów bezpieczeństwa, m.in. zastępca komisarza spraw wewnętrznych ZSRR, naczelnik Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD.

Syn żydowskiego sklepikarza, skończył 4 klasy szkoły miejskiej, od 1912 członek Partii Socjalistów-Rewolucjonistów. Od 1915 w SDPRR, IV 1915 aresztowany i zesłany do guberni jenisejskiej. 1917 sekretarz obwodowego komitetu partii bolszewickiej na Polesiu, 1918 sekretarz Rady Komisarzy Ludowych Rosyjskiej FSRR. Od V 1919 funkcjonariusz Czeki, pełnomocnik specjalnego oddziału Czeki. 1921 sekretarz Małej Rady Komisarzy Ludowych, specjalny pełnomocnik Sekretno-Operacyjnego Wydziału Czeki, prowadził dochodzenie w sprawie powstania w Kronsztadzie i powstania tambowskiego oraz "Piotrogrodzkiej Organizacji Wojskowej Tagancewa". Rozstrzelany w czasie wielkiej czystki w 1938. Za poruczeniem Lenina i Dzierżyńskiego układał listy osób przeznaczonych do zesłania na Syberię. Od 1922 naczelnik Biura Specjalnego OGPU ds. wydalenia administracyjnego "elementów antysowieckich". Od 1923 zastępca naczelnika, od 1929 naczelnik Sekretnego Wydziału OGPU; na tym stanowisku "nadzorował" środowiska inteligenckie i artystyczne, utrzymywał kontakty z Majakowskim, Leopoldem Awerbachem i Borysem Pilniakiem. Od marca 1931 naczelnik Wydziału Sekretno-Politycznego OGPU, członek Kolegium OGPU, od lutego 1933 zastępca przewodniczącego OGPU Wiaczesława Mienżynskiego. W lipcu 1934, po utworzeniu NKWD, został I zastępcą ludowego komisarza spraw wewnętrznych Gienricha Jagody. W grudniu 1934 prowadził śledztwo w sprawie zabójstwa Siergieja Kirowa, został naczelnikiem Zarządu NKWD obwodu leningradzkiego. W praktyce kierował pracą wszystkich organów operacyjnych Głównego Zarządu Bezpieczeństwa Państwowego NKWD ZSRR. 1936 wraz z Jagodą i Berią organizował proces Zinowjewa i Kamieniewa. Od grudnia 1936 naczelnik GUGB NKWD ZSRR, brał udział w przygotowywaniu II procesu moskiewskiego. 15 kwietnia 1937 zdegradowany ze stanowiska zastępcy ludowego komisarza spraw wewnętrznych do stanowiska naczelnika 4 Wydziału GUBG NKWD ZSRR. 20 lipca 1937 aresztowany, następnie skazany na śmierć i rozstrzelany.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Order Czerwonego Sztandaru (dwukrotnie - 14 grudnia 1927 i 20 grudnia 1932)
  • Odznaka Honorowego Funkcjonariusza Czeki/OGPU (V)
  • Odznaka Honorowego Funkcjonariusza Czeki/OGPU (XV) (20 grudnia 1932)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]