Bolszewicy

Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków Socjaldemokratycznej Partii Robotniczej Rosji, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła mienszewikami.

Rewolucja lutowa

Udział Imperium Rosyjskiego w I wojnie światowej ujawnił zacofanie jej gospodarki. Armia rosyjska ponosiła na froncie liczne klęski. Przedłużająca się wojna spowodowała kryzys gospodarczy, a w kraju brakowało żywności. Winą za występujące trudności inteligencja, chłopi, robotnicy i część żołnierzy obarczali cara Mikołaja II i jego doradców. Społeczeństwo domagało się poprawy warunków życia, swobód obywatelskich, uwolnienia więźniów politycznych i wycofania kraju z wojny. Na początku 1917 roku w Piotrogrodzie wybuchł strajk robotników żądających lepszego zaopatrzenia w żywność. W kolejnych dniach przyłączyli się do niego robotnicy z innych miast oraz żołnierze, a protest przerodził się w rewolucję lutową. Jej uczestnicy zorganizowali własne rady, czyli reprezentacje robotników, chłopów i żołnierzy. Przedstawiciele rad wraz z rosyjskimi parlamentarzystami utworzyli nowy rząd. W wyniku rewolucji car zrzekł się władzy, a Rosja stała się republiką. Nowe władze, choć uwolniły więźniów politycznych i przywróciły wolność słowa, nie wycofały kraju z wojny. W związku z tym coraz więcej zwolenników zyskiwali bolszewicy pod przywództwem Włodzimierza Lenina. Obiecywali oni chłopom przekazanie na własność ziemi, zaś wszystkim Rosjanom - zawarcie pokoju z państwami centralnymi.

Rewolucja październikowa i rządy bolszewików

W dniach 6-7 listopada 1917 roku bolszewicy opanowali Piotrogród. Aresztowali dotychczasowe władze i utworzyli nowy rząd z Leninem na czele. Odtąd zaczęli przejmować władzę w Rosji. Wydarzenia te przeszły do historii jako rewolucja październikowa. Z rozkazu Lenina prześladowano przeciwników partii bolszewickiej. Więziono i mordowano arystokratów, szlachtę, bogatych mieszczan i chłopów, a także członków innych partii. Komuniści nie zdołali podporządkować sobie całego kraju, gdyż wystąpiła przeciwko nim część wyższych dowódców wojskowych. W wyniku tego w Rosji wybuchła trwająca kilka lat wojna domowa. Przyniosła ona śmierć milionom ludzi, nie tylko na skutek walk i terroru, ale również z powodu głodu panującego wówczas w Rosji. Ostateczne zwycięstwo w wojnie odnieśli bolszewicy i przejęli władzę w całym kraju. W 1922 roku zmienili nazwę państwa na Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (w skrócie ZSRR).

Program bolszewików z 1919 roku

Program polityczny bolszewików opracowany został na VIII Wszechrosyjskim Zjeździe w Moskwie w marcu 1919 roku. Głosił m.in. stopniowe i planowe wprowadzenie socjalizacji do wszystkich dziedzin gospodarki, szerokie plany wykształcenia ludowego (amerykański system „szkoły pracy”). Armia Czerwona miała być formą przejściową do milicji ludowych. Postulował powszechność wykształcenia wojskowego i wychowanie fizyczne w myśl idei skautingu. Inteligencja miała być zachowana jedynie jako wysoko opłacani specjaliści.

Zobacz też

• Bolszewizm
• Komunistyczna Partia Związku Radzieckiego
• Hymn Partii Bolszewików
• Organy bolszewickiego kierownictwa wojskowego i polityczno-wojskowego podczas wojny domowej w Rosji