Obwód leningradzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Obwód leningradzki
Ленинградская область
Herb Flaga
Herb obwodu leningradzkiego Flaga obwodu leningradzkiego
Państwo  Rosja
Siedziba Petersburg
Gubernator Aleksandr Drozdienko
Powierzchnia 85 900 km²
Populacja (2002)
• liczba ludności

1 669 205
Strefa czasowa czas moskiewski, UTC+3
Położenie na mapie Rosji
Położenie na mapie
Ziemia 60°03′00,0″N 31°45′00,0″E/60,050000 31,750000
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Portal Portal Rosja
Krajobraz regionu
Krajobraz regionu

Obwód leningradzki (ros. Ленинградская область) – jednostka administracyjna Federacji Rosyjskiej.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie i powierzchnia[edytuj | edytuj kod]

Obwód leningradzki leży w północno-wschodniej Europie, na północnym zachodzie europejskiej części Rosji, nad Morzem Bałtyckim. Region zajmuje obszar 85 300 km², co stanowi ok. 0,5% powierzchni całej Federacji Rosyjskiej. Z północy na południe obwód ciągnie się na długości 320 km, zaś ze wschodu na zachód – 450 km.

Obwód leningradzki graniczy:

na północy – z Republiką Karelii
na wschodzie – z obwodem wołogodzkim
na południowym wschodzie – z obwodem nowogrodzkim
na południu – z obwodem pskowskim
na południowym zachodzie – z Estonią
na zachodzie – z Petersburgiem
na północnym zachodzie – z Finlandią
Od zachodu do obwodu przylega Morze Bałtyckie

Przynależność administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Pod względem administracyjnym obwód wchodzi w skład utworzonego w 2000 roku Północno-Zachodniego Okręgu Federalnego.

Rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Obwód leningradzki leży na terenie Niziny Wschodnioeuropejskiej, co sprawia, iż powierzchnia regionu w przeważającej części na charakter równinny, a przeciętna wysokość bezwzględna to 50-150 m n.p.m. Równiny stanowiące większość powierzchni regionu dzielone są na mniejsze jednostki (m.in. Nizina Wyborska, Nizina Prioziorska i in.), leżące nad brzegami Zatoki Fińskiej i jeziora Ładoga oraz w dolinach większych rzek.

Najważniejszymi obszarami wyżynnymi w regionie są Wyżyna Lembołowska, Wyżyna Iżorska i Wyżyna Wepsowska oraz Grzęda Tichwińska. Najwyższy punkt obwodu – góra Gapsielga, położona na Wyżynie Wepsowskiej wznosi się na wysokość 291 m n.p.m.[1]

Na terenie obwodu znajduje się uskok długości ok. 200 km, ciągnący się ze wschodu na zachód regionu, stanowiący brzeg dawnego morza. Wzdłuż uskoku wysokości względne na niewielkim odcinku zmieniają się o 40 – 60 m.

Budowa geologiczna[edytuj | edytuj kod]

Kanał Ładożski – śluza

Obwód leży na styku dwóch tarcz tektonicznych. Północno-zachodnia część obwodu leży na tarczy fennoskandzkiej, gdzie powierzchni ziemi sięgają struktury skalne z okresu archaiku i proterozoiku, powstałe ponad 600 mln lat temu w wyniku silnych erupcji wulkanicznych. Południowo-wschodnie tereny obwodu leżą na tarczy rosyjskiej. Na południowych brzegach Zatoki Fińskiej oraz nad jeziorem Ładoga w kambrze (ok. 500 mln lat temu) sformowały się pokłady skał osadowych. Na południu regionu znajdują się utwory powstałe w okresie dewonu. We wschodniej części regionu podłoże ma pochodzenie karbońskie[2]. Ostatecznie powierzchnia regionu uformowała się w czwartorzędzie, w rezultacie czterokrotnego przejścia lodowca i działalności wód roztopowych okresach interglacjalnych[3].

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Krajobraz regionu

Na terenie obwodu panuje klimat umiarkowany, przejściowy pomiędzy morskim a kontynentalnym. Morskie masy powietrza sprawiają, iż zima w regionie jest dość łagodna, z częstymi ociepleniami i występującymi zwłaszcza na wybrzeżu odwilżami. Wpływ morskiego powietrza sprawia zarazem, iż lato jest niezbyt ciepłe, a czasem wręcz chłodne. Najchłodniejszą częścią regionu są krańce wschodnie, zaś najcieplejszymi – południowo-zachodnie. Średnia temperatura powietrza w styczniu waha się od −8°C na wybrzeżu do -11°C w głębi lądu. Średnia temperatura lipca to +16 – +18 °C. Najniższa zanotowana temperatura to –52 °C, zaś najwyższa – +36°C.

Wielkość opadów w regionie kształtuje się na poziomie 600-700 mm/rok, przy czym górne wartości tej liczby przypadają na tereny wyżynne, zaś niższe – na nadmorskie niziny. Większość opadów ma postać deszczu. Opady przypadają głównie na okres jesiennoletni, zaś maksimum występuje w sierpniu.

Zimą opady mają postać śniegu. Stała pokrywa śnieżna pojawia się w drugiej połowie listopada lub pierwszej połowie grudnia i utrzymuje się zwykle do drugiej połowy kwietnia.

Hydrografia[edytuj | edytuj kod]

Obszar obwodu jest terenem o dużej wilgotności. Istnieje tutaj znaczna liczba rzek i jezior. Ponadto wielkie ilości wody znajdują się w bagnach, zajmujących dużą część regionu.

Rzeki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie regionu znajduje się gęsta sieć rzeczna. Łączna długość lokalnych cieków wodnych to ok. 50 tys. km. Obszar obwodu – poza niewielkimi terenami na południowym wschodzie – należy do zlewiska Morza Bałtyckiego.

Rzeka Iżora zimą
Jedno z jezior obwodu

Największe rzeki obwodu:
(długość i powierzchnia dorzecza dotyczy całej rzeki, nie tylko w granicach obwodu)

Nazwa Długość
(w km)
Powierzchnia
dorzecza
(w km²)
Ługa 353 13 200
Ojat (Ojać) 266 5200
Sjaś 260 7300
Pasza 242 6700
Wołchow 224 80 200
Swir 224 84 000
Oriedież 192 3200
Wuoksa 156 68 700
Newa 74 281 000

Jeziora[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu znajduje się ok. 1800 jezior, w tym Ładoga i Onega – największe jeziora Europy.

Największe jeziora obwodu:

Nazwa Powierzchnia
(w km²)
Maksymalna
głębokość
(w m)
Ładoga 17 700,0 225
Onega 9 890,0 110
Wuoksa 95,6 24
Otradnoje 66,0 27
Suchodolskie 44,3 17
Wialie 35,8 9
Sampo 40,4 5
Głubokoje 37,9 12
Komsomolskie 24,6 20
Bałachanowskie 15,7 12
Czeriemienieckie 15,0 32
Wriewo 12,0 44
Kawgołowskie 5,4 5

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

Obszar obwodu znajduje się w zdecydowanej większości leży w strefie tajgi, a ściślej w południowej podstrefie tej formacji roślinnej. Oznacza to, iż na terenie obwodu zaczyna się stopniowe przechodzenie lasów tajgowych w lasy mieszane, które pojawiają się na południowych skrajach regionu. Lasy stanowią 55,5% terytorium obwodu. Pierwotne lasy regionu są w znacznej mierze złożone z sosen. Lasy świerkowe występują głównie na północnym zachodzie i wschodzie obwodu. Jako domieszki w lasach tych występują gatunki liściaste: zwykle brzoza, osika i olcha[4]. Tereny przyległe do Petersburga są w znacznej mierze pozbawione pierwotnej roślinności i wykorzystywane rolniczo.

Oprócz drzew w leningradzkich lasach rosną takie gatunki roślin zielnych jak np.: bagno zwyczajne, konwalia majowa, czarna jagoda, brusznica, żurawina, malina, pięciornik itd.[4]

Świat zwierzęcy obwodu[edytuj | edytuj kod]

Gil – jeden z częściej spotykanych ptaków obwodu

Świat zwierzęcy obwodu reprezentują głównie gatunki leśne, wśród których jest 68 gatunków ssaków i ok. 300 gatunków ptaków, a także ok. 80 gatunków ryb oraz bliżej nieokreślona liczba gatunków bezkręgowców, szacowana na kilka tysięcy.

Spośród ssaków w regionie występują powszechnie m.in. wiewiórka, tchórz, kuna, kret, zające: szarak i bielak, liczne gryzonie (m.in. myszy polna i leśna). Rzadziej spotkać można wilki, dziki, sarny, lisy, łosie, niedźwiedzie, rysie, łasice, wydry, jelenie wschodnie, piżmaki, norki, jenoty i bobry. W przyległym do obwodu morzu żyje kilka gatunków fok.

Ptakami spotykanym w regionie są m.in. głuszce, kuropatwy, pardwy, jarząbki, cietrzewie, różne gatunki kaczek i gęsi, drozdy, dzięcioły, sikorki, kukułki, skowronki, gile oraz wrony i wróble. Znaczna większość tych ptaków przylatuje na obszar obwodu tylko na okres lęgowy i na zimę odlatuje na południe.

W stanowiących dużą część powierzchni regionu wodach żyją liczne ryby, zarówno słodko- jak i słonowodne. Spośród ryb morskich wymienić można szproty bałtyckie, dorsze atlantyckie, i szczupaki. Ryby słodkowodne występując e w lokalnych wodach to m.in. sielawy, okonie, sandacze, leszcze, płocie. Niektóre żyjące w wodach regionu gatunki, jak np. węgorze i łososie żyją zarówno w morzu, jak i w rzekach.[1]

Podział administracyjny obwodu leningradzkiego

Niektóre z miejscowych gatunków są zwierzętami rzadkimi i jako zagrożone wyginięciem zapisane są w tzw. Czerwonej Księdze. Zaliczyć tu można zwłaszcza ptaki, m.in.: orła przedniego, gadożera, sokoła wędrownego, rybołowa, oraz niektóre gatunki morskich ssaków[5].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Od 1 stycznia 2006 roku obwód leningradzki dzieli się 17 rejonów municypalnych i 1 okręg miejski.

W ramach owych 17 rejonów funkcjonują 62 samorządy miejskie i 142 samorządy wiejskie.

Cerkiew św. Piotra i Pawła w osadzie Siwierskij
Wieża ratusza w Wyborgu
L.p.
na
mapie
Rejon Nazwa
rosyjska
Liczba
miesz-
kańców

(w tys.)
Powierz-
chnia

(w tys. km²)
Ośrodek admini-
stracyjny
1. Boksitogorski Бокситогорский район 7,18 55,8 Boksitogorsk
2. Wołosowski Волосовский район 2,73 48,0 Wołosowo
3. Wołchowski Волховский район 5,22 95,2 Wołchow
4. Wsiewołoski Всеволожский район 3,09 217,1 Wsiewołożsk
5. Wyborski Выборгский район 7,49 189,9 Wyborg
6. Gatczyński Гатчинский район 2,94 219,7 Gatczyna
7. Kingisieppski Кингисеппский район 2,99 81,6 Kingisepp
8. Kiriski Киришский район 3,07 66,9 Kiriszy
9. Kirowski Кировский район 2,64 95,5 Kirowsk
10. Łodiejnopolski Лодейно-польский район 4,95 33,9 Łodiejnoje Pole
11. Łomonosowski Ломоносовский район 2,01 64,7 Łomonosow
12. Łuski Лужский район 6,07 78,7 Ługa
13. Podporoski Подпорожский район 7,83 33,5 Podporożje
14. Prioziorski Приозерский район 3,55 61,6 Prioziorsk
brak Okręg Sosnowoborski (miejski) Сосновоборский городской округ 0,07 66,6 Sosnowy Bór
15. Słancewski Сланцевский район 2,21 46,0 Słancy
16. Tichwiński Тихвинский район 7,14 76,1 Tichwin
17. Tosnieński Тосненский район 3,68 112,3 Tosno

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu żyje 1643,9 tys. osób (2006), co stanowi 1,14% całej populacji Rosji. Średnia gęstość zaludnienia w regionie to 19,5 os./km². Najgęściej zaludnione są rejony leżące w pobliżu Petersburga, zaś najsłabiej – wschodnie obszary obwodu.

Części niektórych rejonów obwodu (m.in. wyborskiego, wsiewołoskiego, kirowskiego i in.) wchodzą w skład aglomeracji petersburskiej.

Na terenie obwodu leningradzkiego znajduje się 31 miast i 32 osiedla typu miejskiego. Miasta te nie są zbyt duże – największe z nich – Gatczyna liczy 88,8 tys. mieszkańców. Ludność miejska w liczbie 1089,5 tys. osób stanowi 66,28% ogółu populacji obwodu. 554,4 tys. mieszkańców obwodu (33,72% populacji) zamieszkuje na wsiach, spośród których 31 liczy ponad 3 tys. mieszkańców.

45% mieszkańców stanowią osoby w wieku produkcyjnym. Spośród nich 39% pracuje w przemyśle, 34% – w sferze usług, 18% – w rolnictwie, a 9% – w transporcie[6]

Liczba mieszkańców obwodu systematycznie spada. Główną przyczyną jest niski bardzo przyrost naturalny, czego powodem jest fakt, iż w okresie ZSRR osoby młode często osiedlały się w Petersburgu (wówczas noszącym nazwę Leningrad), a na prowincji pozostawały osoby starsze.

Wyznania[edytuj | edytuj kod]

Zdecydowana większość ludności wyznaje prawosławie. Po okresie ateizacji w czasach ZSRR pozostała duża liczba niewierzących. Z licznych, acz niewielkich mniejszości wyznaniowych żyją m.in. katolicy, protestanci (zwykle luteranie), muzułmanie i żydzi.

Narodowości[edytuj | edytuj kod]

Rdzennymi mieszkańcami regionu są ludy ugrofińskie: Wepsowie, Iżorowie i Karelowie oraz Finowie. Obecnie populacja tych nacji na terenie obwodu jest jest bardzo nieliczna, zaś 90% populacji stanowią Rosjanie.

Udział procentowy poszczególnych narodowości w populacji obwodu:

Gatczyna – budynek władz rejonu
Wyborg – fragment miasta
Swietogorsk – fragment miasta
Stara Ładoga w 1911 r.
Zamek Koporie
Twierdza Orieszek
Naród Procentowy
udział w
populacji
Rosjanie 89,58
Ukraińcy 2,51
Białorusini 1,58
Tatarzy 0,57
Finowie 0,48
Ormianie 0,33
Cyganie 0,27
Azerowie 0,23
Czuwasze 0,17
Niemcy 0,14
Mordwini 0,13
Karelowie 0,12
Wepsowie 0,12
Mołdawianie 0,12
Żydzi 0,10
Polacy 0,10
Gruzini 0,09
Estończycy 0,08
Baszkirzy 0,07
Koreańczycy 0,06
Uzbecy 0,06
Maryjczycy 0,06
Udmurci 0,06
Tadżycy 0,05
Kazachowie 0,05
pozostali
oraz osoby
bez poczucia
przynależności
narodowej
2,34

Miasta i osiedla typu miejskiego[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu leningradzkiego znajduje się 31 miast oraz 32 osiedla typu miejskiego

Miasta i osiedla typu miejskiego:
(stan na 1 stycznia 2006)

Nazwa Nazwa
rosyjska
Liczba
mieszkańców
Gatczyna Гатчина 88 842
Wyborg Выборг 78 039
Sosnowy Bór Сосновый Бор 66 603
Tichwin Тихвин 61 681
Kiriszy Кириши 55 167
Kingisepp Кингисепп 50 513
Wsiewołożsk Всеволожск 45 595
Wołchow Волхов 45 949
Siertołowo Сертолово 40 626
Ługa Луга 39 426
Tosno Тосно 37 144
Słancy Сланцы 35 774
Kirowsk Кировск 23 602
Łodiejnoje Pole Лодейное Поле 22 280
Pikalowo Пикалёво 22 401
Otradnoje Отрадное 21 537
Podporożje Подпорожье 19 577
Prioziorsk Приозёрск 18 674
Kommunar Коммунар 17 275
Nikolskoje Никольское 17 200
Boksitogorsk Бокситогорск 17 149
Swietogorsk Светогорск 15 406
Sias'stroj Сясьстрой 13 545
Szlisselburg Шлиссельбург 12 546
Siwierskij1) Сиверский 12 131
Wołosowo1) Волосово 11 531
Iwangorod Ивангород 10 999
Wyrica1) Вырица 10 549
Imieni Morozowa1) имени Морозова 10 412
Nowa Ładoga Новая Ладога 9 651
Mga1) Мга 9 589
Kuźmołowskij1) Кузьмоловский 9 419
Uljanowka1) Ульяновка 9 365
Imieni Swierdłowa1) Имени Свердлова 9 138
Roszczyno1) Рощино 8 815
Sowietskij1) Советский 6 485
Kamiennogorsk Каменногорск 6 020
Toksowo1) Токсово 5 686
Lebiażje1) Лебяжье 5 643
Primorsk Приморск 5 458
Dubrowka1) Дубровка 5 347
Nazija1) Назия 5 250
Priładoskij1) Приладожский 5 224
Krasnyj Bor1) Красный Бор 4 833
Fornosowo1) Форносово 4 665
Kuzniecznoje1) Кузнечное 4 545
Lubań Любань 4 497
Budogoszcz1) Будогощь 3 809
Siniawino1) Синявино 3 779
Jefimowskij1) Ефимовский 3 740
Bolszaja Iżora1) Большая Ижора 3 728
Drużnaja Gorka1) Дружная Горка 3 629
Pawłowo1) Павлово 3 373
Tołmaczewo1) Толмачево 3 134
Rachia1) Рахья 3 024
Riabowo1) Рябово 2 986
Nikolskij1) Никольский 2 854
Lesogorskij1) Лесогорский 2 823
Wozniesenie1) Вознесенье 2 721
Ważyny1) Важины 2 720
Tajcy1) Тайцы 2 602
Wysock Высоцк 1 745
Swirstroj1) Свирьстрой 997

1) Osiedle typu miejskiego

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Wartość PKB regionu w 2006 roku wyniosła 280 mld rubli[7].

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

Podstawą gospodarki regionu jest zróżnicowany przemysł: maszynowy, chemiczny, metalurgiczny, lekki, spożywczy itp.

Przemysł maszynowy zlokalizowany jest we wszystkich dużych miastach regionu; m.in. w Wsiewołożsku znajdują się zakłady Forda, w Wyborgustocznia. Podobnie przedsiębiorstwa z branży przemysłu lekkiego istnieją w większości miast obwodu.

Przemysł metalurgiczny, reprezentowany przez zakłady produkujące aluminium znajduje się m.in. w Boksitogorsku i Wołchowie.

Zakłady chemiczne znajdują się m.in. w Kingisieppie, Ługie i Tosnie (Henkel KGaA); w Kiriszi istnieje przedsiębiorstwo petrochemiczne.

Przemysł leśny funkcjonuje głównie we wschodnich rejonach; wykorzystujący jego surowce przemysł drzewny znajduje się m.in. w Gatczynie, Wołchowie i Prioziorsku (fabryki mebli) oraz Wyborgu. Przemysł celulozowo-papierniczy istnieje m.in. w Swietogorsku, Sowieckim i Kommunarze.

Przemysł materiałów budowlanych to np. zakłady cementowe (w Słancach i Pikalowie) i liczne cegielnie[1].

Przemysł spożywczy reprezentują najczęściej niewielkie firmy; produkuje on głównie na lokalne potrzeby i zlokalizowany jest we wszystkich miastach regionu. W obwodzie istnieje także zakład tytoniowy[8].

Ważną gałęzią przemysłu jest elektroenergetyka. W Sosnowym Borze i stnieje elektrownia atomowa, zaś w Kiryszach i Kirowsku – duże elektrociepłownie. Na rzekach Swir i Wołchow istnieją niewielkie elektrownie wodne.

Rolnictwo[edytuj | edytuj kod]

Rolnictwo w regionie ma charakter skierowany na zaspokajanie potrzeb żywnościowych Petersburga. Głównymi gałęziami produkcji rolnej są hodowla o kierunku mleczno-mięsnym, oraz uprawa ziemniaków i warzyw (zwłaszcza kapusty, marchwi, ogórków, cebuli, buraków itd.). Wartość produkcji zwierzęcej jest większa niż produkcji roślinnej. Mniejsze znaczenie gospodarcze ma uprawa zbóż: jęczmienia, żyta i owsa, które produkuje się głównie na paszę dla bydła i drobiu.

Oprócz hodowli mięsno-mlecznej hoduje się także zwierzęta futerkowe, zwłaszcza norki i piżmaki, a na północnym wschodzie także lisy polarne (pieśce).

Na terenie obwodu znajduje się ponad 200 wielkopowierzchniowych gospodarstw rolnych, niegdyś sowchozów, obecnie mających status spółek akcyjnych.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Sieć szlaków transportowych w regionie jest bardzo dobrze rozwinięta, co spowodowane jest sąsiedztwem drugiego co do wielkości węzła transportowego w Rosji – Petersburga.

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Łączna długość linii kolejowych w regionie przekracza 3 tys. km; większość z nich jest zelektryfikowana. Na tysiąc km² powierzchni obwodu przypada 33 km torów.

Corocznie przez teren obwodu koleje przewożą ładunki o masie ok. 100 mld ton.

Najważniejszymi regionalnymi stacjami kolejowymiMga, Gatczyna i Wołchowstroj.

Głównymi magistralami kolejowymi są:

Do położonej na terenie obwodu osady Murino dochodzi linia Petersburskiego Metra (stacja Diewiatkino linii Kirowsko-Wyborskiej.

Transport drogowy[edytuj | edytuj kod]

Łączna długość dróg kołowych na terenie obwodu wynosi ponad 13 tys. km, co oznacza, iż na 1000 km² przypada 108 km dróg. Najważniejszymi spośród dróg i autostrad regionu są:

Pozostałe rodzaje transportu[edytuj | edytuj kod]

Duże znaczenie w transporcie lokalnym odgrywa transport wodny, zarówno morski, jak i śródlądowy. Najważniejszymi portami morskimi są: Ust-Ługa, Primorsk, Wyborg i Wysock. Najważniejszymi rzekami spławnymi są Newa, Swir, Wołchow. Rzeki te są spławne na całej długości w granicach obwodu. Na Plussie, Łudze, Siasie, Paszy, Ojacie i Wuoksie żegluga jest możliwa tylko na niektórych odcinkach.

Przez teren obwodu przebiega część wąnych dróg wodnych: Kanału Białomorsko-Bałtyckiego i Kanału Wołżańsko-Bałtyckiego[9].

Transport powietrzny obsługiwany jest przez port lotniczy Puszkino, położony w granicach Petersburga.

Przez obwód leningradzki przebiega część powstającego Gazociągu Północnego.

Bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie obwodu znajdują się m.in. pokłady surowców budowlanych: granitu i innych kamieni, a także glin, piasku, łupków, boksytów, dolomitów oraz fosforytów i torfu.[2].

Szacowane zasoby najważniejszych surowców na terenie obwodu w poszczególnych złożach:

Nazwa złóż i surowiec Zasoby
(w tys. ton)
(szacunkowo)
Kingisiepskie złoże fosforanów 225.357
Leningradzkie złoże łupków opałowych (okolice Słaniec) 152.573
Radyńskie złoża boksytów1) 2.135
Złoża żelaza i manganu z okolic Zatoki Fińskiej ruda – 2.411
mangan – 188.576
Pikalowskie złoża wapieni 300.000
Słancewskie złoża wapieni ponad 9.000
ze złożem Borownia – ponad 45.000
diamenty2) b.d.
wody radonowe (w okolicach Łopuchinki i Worowina) b.d.
wody mineralne b.d.
wody termalne b.d.

1) wydobycie zaprzestane
2) wydobycie nie jest prowadzone

Stara Ładoga – najstarsza ruska osada w obwodzie
Fragment murów twierdzy Koporie
Jedna z baszt zamku Orieszek

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa obwodu[edytuj | edytuj kod]

Nazwa obwodu wywodzi się od obowiązującej w latach 1924-1991 nazwy Petersburga – Leningrad, nazwanego tak na cześć Włodzimierza Lenina.

Rosjanie w mowie potocznej często używają skróconej nazwy obwodu – Lenobłast (ros. Ленобласть – od Ленинградская область – obwód leningradzki)

Historia regionu[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady obecności człowieka na terenie obwodu pochodzą z IX – VIII tysiąclecia p.n.e., kiedy ustąpił pokrywający wcześniej lodowiec. Prawdopodobnie od IV tysiąclecia p.n.e. obszary obwodu leningradzkiego zamieszkiwały ugrofińskie plemiona, zajmujące się początkowo myślistwem, zbieractwem i rybołówstwem, a niedługo później także uprawą roli oraz hodowlą bydła. W V-VIII wieku n.e. rozwijała się na tych terenach bałtycko-fińska kultura kurhanów wydłużonych, a w IX wieku n.e. nad rzeką Wołchow pojawili się tutaj pierwsi osadnicy słowiańscy. Najstarszym istniejącym tam grodem była Stara Ładoga, będąca jednym z najstarszych ruskich miast. Tereny położone na wschód od jeziora Ładoga były jednym z najważniejszych (politycznie i ekonomicznie) centrów formującej się państwowości ruskiej, które zamieszkiwali przodkowie dzisiejszych Wepsów, a od początku XII wieku były trwale włączone przez Mścisława I w obręb Księstwa Nowogrodzkiego. Od końca X wieku znaczenie Starej Ładogi zaczęło jednak maleć, a zaczynała się epoka dominacji Nowogrodu Wielkiego. Na terenach położonych nad Zatoką Fińską i nad jeziorem Ładoga do XIII wieku niezależnością cieszyły się plemiona bałtycko-fińskie: Karelów, Iżorów i Wotów, które okazjonalnie płaciły daninę na rzecz Księstwa Kijowskiego, a później Nowogrodu Wielkiego.

W XII wieku w wyniku rozbicia dzielnicowego Rusi, Republika Nowogrodu uzyskała niezależność polityczną i dokonując ekspansji terytorialnej podporządkowała sobie wielkie obszary dzisiejszej północnej Rosji, w tym niemal cały teren dzisiejszego obwodu leningradzkiego (poza zachodnią częścią Przesmyka Karelskiego. W XIII i XIV wieku ziemie obwodu stały się areną walk, których powodem były próby opanowania regionu przez Szwedów i Zakon kawalerów mieczowych. W 1240 roku książę nowogrodzki w bitwie na Newą pokonał wojska szwedzkie, zaś w dwa lata później, w 1242 roku w bitwie na zamarzniętym jeziorze Pejpus rozbił armię kawalerów mieczowych. Dla obrony zachodnich rubieży swego państwa władcy nowogrodzcy w XIII i XIV wieku zbudowali w regionie kilka twierdz na miejscach dawnych iżorskich i wotyckich grodów, m.in. Jam (dziś Kingisepp), Koporie, Orieszek, Korielę (obecnie Prioziorsk). Około 1270 roku rdzenna ugrofińska ludność tych ziem całkowicie utraciła niezależność i rozpoczął się powolny proces slawizacji, trwający setki lat.

Zachodnia część dzisiejszego obwodu w okresie tym nosiła nazwę Ingrii, od zlatynizowanej nazwy rdzennych mieszkańców tego regionu – Iżorów.

Archiwalne zdjęcie z terenu obwodu (ok. 1909 r.)

Po upadku Rusi Nowogrodzkiej cały region dostał się pod panowanie Księstwa Moskiewskiego.

Na początku XVII wieku w wykorzystując osłabienie Rosji (tzw. Wielka smuta) Szwecja opanowała część dzisiejszego obwodu, odcinając Rosję od Bałtyku. W wyniku wojny północnej na początku XVIII wieku Rosja odzyskała utracone sto lat wcześniej obszary dzisiejszego obwodu, zaś car Piotr Wielki na tym obszarze wyznaczył miejsce na budowę swej nowej stolicy, Petersburga. Spowodowało to rozwój gospodarczy i cywilizacyjny regionu. Utworzona tu została najpierw gubernia ingermanlandzka, a w 1710 roku gubernia petersburska.

W czasie rewolucji październikowej obszar obwodu był jednym z bastionów bolszewków. W czasie II wojny światowej większa część obwodu była okupowana przez Wehrmacht i poniosła znaczne straty gospodarcze i ludnościowe. Po wojnie nastąpiła odbudowa zniszczeń.

Przynależność administracyjna i utworzenie obwodu[edytuj | edytuj kod]

Porównanie obszaru guberni petersburskiej (w granicach z 1914) (kolor różowy) i dzisiejszego obwodu (kolor szary)

W 1708 roku utworzono gubernię ingermanlandzką obejmującą m.in. obszar dzisiejszego obwodu; w 1710 roku przemianowano ją na gubernię petersburską. W 1914 roku gubernia ponownie zmieniła nazwę i stała się gubernią piotrogrodzką, zaś w 1924 roku – gubernią leningradzką. W tym czasie wielkokrotnie dochodziło do zmian jej granic.

W latach 1927/1929 w ZSRR przeprowadzono reformę administracyjną. W jej ramach utworzono obwód leningradzki, który jednak obejmował obszar znacznie większy od dzisiejszgo terenu tej jednostki administracyjnej (360,4 tys. km² wobec 85,3 tys. km²). W latach następnych wydzielano z jego terytorium kolejne obwody a także wielokrotnie zmieniano jego granice; ostatnia korekta miała miejsce w 1978 roku.

Władza i administracja[edytuj | edytuj kod]

Obwód leningradzki, podobnie jak inne podmioty Federacji Rosyjskiej posiada dość duży zakres samodzielności. Podstawowym aktem prawnym obwodu, regulującym sprawy lokalnego ustroju prawnego, jest Statut (ros. Устав) z dnia 27 października 1994 roku[10]

Zgodnie z regulacjami Statutu władzę prawodawczą (ustawodawczą) w obwodzie sprawuje Zgromadzenie Prawodawcze Obwodu Leningradzkiego, złożone z 50 deputowanych, wybieranych na pięcioletnią kadencją, częściowo według systemu proporcjonalnego, częściowo według większościowego. W obecnej kadencji (od 2007) w gremium tym zasiadają przedstawiciele 4 partii: Jednej Rosji, Sprawiedliwej Rosji, Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej i Liberalno-Demokratycznej Partia Rosji.

Najwyższym organem władzy wykonawczej (administracji) regionu jest Gubernator Obwodu Leningradzkiego, wybierany na okres 5 lat przez Zgromadzenie Prawodawcze. Stoi on także na czele lokalnego "rządu", w skład którego wchodzi ponadto 10 innych członków tego organu, w radze wicegubernatorów. Obecnie, od 1999 roku funkcję gubernatora sprawuje Walery Sierdiukow.

Kontrolę finansową nad władzami regionu sprawuje Izba Kontrolno-Rachunkowa, której członkowie powoływani są przez Zgromadzenie Prawodawcze na 5 lat.[11]

Zarówno Zgromadzenie Prawodawcze, jak i gubernator obwodu leningradzkiego nie mają siedziby na podległym swej władzy obszarze, lecz rezydują w Petersburgu, będącym odrębną jednostką podziału terytorialnego Rosji. Planowane jest jednak przeniesienie przynajmniej części organów władzy do leżącego na terenie obwodu miasta Wsiewołożsk[12].

Fragment murów twierdzy Koporie

Obiekty historyczne[edytuj | edytuj kod]

Wpisane na listę UNESCO[edytuj | edytuj kod]

Wiele z lokalnych zabytków i osobliwości uznanych zostało za ważne dla całej ludzkości. Na listę światowego dziedzictwa UNESCO wpisane są m.in.:[13]:

Pozostałe[edytuj | edytuj kod]

Regiony partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Tablice rejestracyjne[edytuj | edytuj kod]

Tablice pojazdów zarejestrowanych w obwodzie leningradzkim mają oznaczenie 47 w prawym górnym rogu nad flagą Rosji i literami RUS.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Даринский А. В. География Ленинградской области
  2. 2,0 2,1 Учебный географический атлас Ленинградской области и Санкт-Петербурга
  3. Ленинградская область: знаете ли вы?
  4. 4,0 4,1 Учебный географический атлас Ленинградской области и Санкт-Петербурга
  5. Учебный географический атлас Ленинградской области и Санкт-Петербурга
  6. "Ленинградская область сегодня"
  7. Валовой региональный продукт Ленинградской области в 2007 г. достигнет 350 млрд руб. против 280 млрд руб в 2006 г.
  8. Промышленность Ленинградской области
  9. География Ленинградской области
  10. Устав Ленинградской области
  11. Новым председателем КСП Ленобласти стал Алексей Ларькин
  12. Всеволожск станет второй столицей Ленобласти
  13. Всемирное наследие ЮНЕСКО

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • E Kuussaari Suomen suvun tiet: kuvaus Suomen sukukansojen kehityksestä sekä tuhatvuotisista vaelluksista ja valtataisteluista, Helsinki 1935;
  • L. Okulicz-Kozaryn Finowie Zachodni, Warszawa 1993;