Jaskra

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy choroby oczu. Zobacz też: miejscowość o tej samej nazwie.
Jaskra [glaucoma]
glaucoma
ICD-10 H40
H40.0 Podejrzenie jaskry
H40.1 Jaskra pierwotna z otwartym kątem przesączania
H40.2 Jaskra pierwotna z zamkniętym kątem przesączania
H40.3 Jaskra wtórna w urazach oka
H40.4 Jaskra wtórna w stanach zapalnych oka
H40.5 Jaskra wtórna w innych chorobach oka
H40.6 Jaskra wtórna polekowa
H40.8 Inne postacie jaskry
H40.9 Jaskra, nie określona

Jaskra (łac. glaucoma) – choroba oczu prowadząca do postępującego i nieodwracalnego uszkodzenia nerwu wzrokowego i komórek zwojowych siatkówki i co za tym idzie pogorszenia lub utraty wzroku. Głównym czynnikiem powodującym uszkodzenie nerwu wzrokowego w jaskrze jest nadmierny wzrost ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Leczenie jaskry polega na zmniejszaniu ciśnienia śródgałkowego poprzez stosowanie leków ułatwiających odpływ cieczy wodnistej z gałki ocznej i/lub zmniejszenie jej produkcji. Stosuje się głównie leki w postaci kropli do oczu, czasem podaje się leki doustne. Jaskrę można leczyć także operacyjnie.

Epidemiologia[edytuj | edytuj kod]

Ocenia się, że na świecie na jaskrę choruje 70 milionów osób. W Polsce jest ok. 200 tys. chorych, a zagrożonych rozwojem tej choroby jest ok. 600 tys. osób.[1].

Klasyfikacja[edytuj | edytuj kod]

  • Jaskra prosta
  • Jaskra z normalnym ciśnieniem śródgałkowym
  • Jaskra wtórna
  • Jaskra z otwartym kątem przesączania
  • Jaskra z zamkniętym kątem
  • Jaskra ostra
  • Jaskra barwnikowa
Jaskra ostra

Jaskra ostra (ostry atak jaskry) pojawia się w wyniku gwałtownego zamknięcia kąta przesączania. Powoduje to nagłe zahamowanie odpływu cieczy wodnistej. Dochodzi do nagłego wzrostu ciśnienia śródgałkowego, które znacznie przekracza wartości prawidłowe (nawet osiąga 50-60 mm Hg i więcej). Chory widzi charakterystyczne tęczowe koła wokół punktów świetlnych, odczuwa silne bóle oka (oczu) i głowy, nudności, wymiotuje i obficie się poci. Występuje zwolniona akcja serca. W wyniku badania okulistycznego można stwierdzić znaczne obniżenie ostrości wzroku, przekrwienie żylne gałki ocznej, obrzęk rogówki, spłycenie komory przedniej, rozszerzenie i nieruchomość źrenicy, przekrwienie lub zatarcie rysunku tęczówki, a także czasem białawe plamki pod powierzchnią torebki soczewki (plamy Vogta). Z powodu nieprzejrzystości ośrodków optycznych dno oka jest czasami niewidoczne. Ostry atak jaskry jest stanem nagłym, który wymaga pilnego leczenia, ponieważ grozi nieodwracalną utratą wzroku.

Jaskra podostra

Jaskra podostra – kąt przesączania nie jest zamknięty całkowicie, wobec czego ciśnienie śródgałkowe nie jest tak wysokie jak w przypadku ataku jaskry ostrej. Występują objawy w postaci kół tęczowych i obniżenia ostrości widzenia, jednakże są to objawy okresowe i poza nimi badanie czynności i hydrodynamiki oczu może nie wykazać odchyleń od stanu prawidłowego (wąski kąt przesączania stwierdzić można jedynie gonioskopowo). W przebiegu długotrwałej jaskry podostrej w kącie przesączania wytwarzają się zrosty, które prowadzą do zmian destrukcyjnych, stałego wzrostu ciśnienia śródgałkowego, zmian w polu widzenia i zwyrodnień w nerwie wzrokowym. Leczenie zachowawcze w ostrym napadzie jaskry ma na celu odblokowanie kąta przesączania (najskuteczniejszym i najbardziej popularnym lekiem jest pilokarpina). Jeżeli pomimo leczenia ostry napad jaskry nie zostanie opanowany, należy bezzwłocznie wykonać operację przeciwjaskrową.

Czynniki ryzyka[edytuj | edytuj kod]

  • wiek powyżej 40. roku życia
  • jaskra w rodzinie (I stopień pokrewieństwa - rodzice, rodzeństwo)
  • choroby kardiologiczne (nadciśnienie tętnicze)
  • migrena, bóle głowy
  • zaburzenia krążenia obwodowego
  • znaczny stopień wady wzroku (nadwzroczność, krótkowzroczność)
  • choroby gałki ocznej
    • retinopatia cukrzycowa
    • uraz
  • leczenie kortykosteroidami
  • długotrwałe stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych[2]

Liczne leki, które odznaczają się działaniem parasympatykolitycznym, mogą zaostrzać przebieg jaskry z wąskim kątem przesączania. Poprzez poszerzenie źrenicy sprzyjają bowiem zamknięciu kąta przesączania i z tego względu podawanie ich jest przeciwwskazane. To przeciwwskazanie dotyczy wyłącznie chorych z tą (rzadką w Polsce) formą choroby.

Rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Dla rozpoznania jaskry konieczne jest stwierdzenie:

  • charakterystycznych zmian zanikowych tarczy nerwu wzrokowego,
  • charakterystycznych ubytków w polu widzenia.

Wykorzystywane badania diagnostyczne:

Ze względu na to że często jaskra przebiega bez- lub skąpoobjawowo, istotne znaczenie ma wykonywanie profilaktycznych okresowych badań wzroku w celu jej wykrycia. Zalecana częstość wykonywania badań zależy od wieku i od występowania dodatkowych czynników ryzyka: należy je przeprowadzać co dwa lata, co roku, a nawet co pół roku.

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Leki przeciwjaskrowe.

Wczesne rozpoznanie jaskry i jej skuteczne leczenie może zapobiec nieodwracalnemu uszkodzeniu wzroku.

Kannabinoidy w leczeniu jaskry[edytuj | edytuj kod]

Stosowanie marihuany i kannabinoidów (przede wszystkim THC) powoduje obniżenie ciśnienia śródgałkowego i przez to ma działanie terapeutyczne. Czysty (–)-trans-Δ9-tetrahydrokannabinol, główny aktywny izomer THC występujący w marihuanie, jest stosowany w postaci tabletek pod nazwą handlową Marinol w Stanach Zjednoczonych, Niemczech i kilku innych krajach[3][4].

W Polsce i wielu innych krajach stosowanie marihuany lub jej pochodnych w celach leczniczych jest przestępstwem.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.