Jastrzębiec (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Jastrzębiec
Hieracium auricula Sturm57.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Cichorioideae
Rodzaj jastrzębiec
Nazwa systematyczna
Hieracium L.
Sp. Pl. 799. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Jastrzębiec pomarańczowy
Koszyczek jastrzębca sabaudzkiego
Owocostan

Jastrzębiec (Hieracium L.) – rodzaj roślin z rodziny astrowatych. Bardzo liczny w gatunki i odmiany. Przedstawiciele tego rodzaju występują na całym świecie, z wyjątkiem Australazji[2]. W Polsce (dane z 2002 r.) stwierdzono występowanie 103 gatunków[3]. Gatunkiem typowym jest Hieracium murorum L.[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Głównie byliny, przeważnie nieduże. Mają palowy system korzeniowy i wytwarzają przyziemne rozety liści. Kwiaty zazwyczaj żółte, pomarańczowe i czerwone, zebrane w jeden lub kilka koszyczków.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website przyjmuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[5], z późniejszymi uzupełnieniami[6]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Hieracium należy do plemienia Cichorieae Lam. & DC., podrodziny Cichorioideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), podrodzina Hieracioideae Burmeist., plemię Hieracieae D. Don, podplemię Hieraciinae Cass. ex Dumort., rodzaj jastrzębiec (Hieracium L.)[7].

Gatunki flory Polski[3]

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Wiele z gatunków jastrzębca jest morfologicznie bardzo do siebie podobnych. Ponadto występuje pomiędzy nimi wiele form przejściowych, które łączą w sobie 2 lub 3, a czasami nawet więcej cech różnych gatunków. Wiele gatunków istnieje w licznych odmianach. Oznaczenie większości gatunków jest bardzo trudne, na ogół niemożliwe na podstawie zdjęcia, wymaga żywych okazów, wraz z dodatkowymi wiadomościami o miejscu ich występowania, lupy, a przede wszystkim bardzo specjalistycznej wiedzy.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Łacińska nazwa jastrzębiec pochodzi prawdopodobnie od słowa hierax = jastrząb. Roślina ta często występuje bowiem na półkach skalnych i turniach, które dostępne były tylko dla tych ptaków (nazwa powstała przed rozwojem alpinizmu). Według ludowych podań sokoli wzrok ptaki te zawdzięczają sokowi mlecznemu tej rośliny.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  4. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-04].
  5. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  6. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  7. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Hieracium (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-04].