Jazz nad Odrą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Jazz nad Odrą - polski festiwal jazzowy organizowany we Wrocławiu od 1964. Do roku 1989 festiwal był imprezą studencką organizowaną przez ZSP i wrocławski klub "Pałacyk". Obecnie organizatorem jest Biuro Festiwalowe Impart 2016[1] wraz z Fundacją Jazz nad Odrą[2] i Polskim Stowarzyszeniem Jazzowym Oddział Wrocław.

Już od początku wrocławska impreza cieszyła się dużym prestiżem i zajmowała ważną pozycję na polskiej scenie muzycznej. W jej koncertach uczestniczyli najbardziej liczący się polscy jazzmani. Z biegiem lat – i zgodnie z oczekiwaniami wymagającej publiczności – pojawiały się coraz bardziej znaczące gwiazdy światowej sceny jazzowej.

Koncerty odbywały się w wielu prestiżowych salach Wrocławia: Filharmonii, Studio PR, Teatrze Polskim, Teatrze Współczesnym, Operze czy Hali Ludowej, obecnie większość koncertów odbywa się w salach Centrum Sztuki Impart.

Organizatorzy festiwalu zawsze przywiązywali ogromną wagę do konkursu. Uczestnictwo w nim – oraz ewentualne nagrody i wyróżnienia – często otwierały drogę do wielkiej kariery muzycznej. Konkurs wyłonił tak znaczące indywidualności polskiej sceny jazzowej, jak: Włodzimierz Nahorny, Zbigniew SeifertKrzesimir Dębski, Jarosław ŚmietanaJanusz StrobelPiotr BaronHenryk MiśkiewiczTomasz SzukalskiAndrzej ZauchaEwa Bem.

Na festiwalu występują także przedstawiciele innych gatunków muzycznych oprócz jazzu.

Historia festiwalu

Pierwowzorem Jazzu Nad Odrą był I Ogólnopolski Przegląd Studenckich Zespołów Jazzowych. Stworzyło go wrocławskie ZSP w dniach 5 i 6 maja 1957 roku z okazji Dni Wrocławia. Inspiracją do powstania przeglądu był V Światowy Festiwal Młodzieży i Studentów, który odbył się w 1955 roku w Warszawie. Warszawski przegląd był nie tylko możliwością buntu dla ówczesnej młodzieży wobec komunistycznych władz, ale również dał on początek narodzinom ich wrocławskiego odpowiednika: Jazzu nad Odrą.

W latach 50, w komunistycznych gazetach, jazz często utożsamiany był z dzikością, niesubordynacją, rozbestwioną młodzieżą i upadkiem moralnym, dlatego też wszelkie wydarzenia związane z jazzem nie były mile widziane przez cenzorów. Jednak muzyka jazzowa cieszyła się niezwykłą popularnością wśród młodych ludzi. W 1963 roku w głowach dwóch studentów Wrocławskiej Politechniki: Karola Maskosa i Andrzeja Żurka oraz studenta PWSSP (dzisiejsza Akademia Plastyczna) Aleksandra Fleischera zrodziła się idea stworzenia przeglądu-konkursu młodych pianistów jazzowych z Dolnego Śląska. Pomysł spotkał się z aprobatą ZSP (Zrzeszenie Studentów Polskich), które udzieliło wsparcia projektowi  i w 1964 roku miał miejsce pierwszy Jazz Nad Odrą, początkowo znany jako Przegląd Jazzowy. Pierwszy festiwal odbył się w siedzibie ZSP – w klubie „Pałacyk” przy ul. Kościuszki 34. Został on otwarty razem z wystawą grafiki jazzowej, przez Józefa Balceraka, redaktora naczelnego miesięcznika JAZZ (jedyne wówczas profesjonalne polskie pismo o jazzie). Nadodrzańskie wydarzenie wpisało się już na zawsze w karty historii polskiego jazzu dzięki przychylnym opiniom środowiska jazzowego oraz dzięki popularności z jaką spotkał się festiwal. Pierwsza edycja festiwalu wyłoniła w konkursie wybitnych polskich muzyków, m.in.: Ryszarda Kruzę - laureata w kategorii zespołowej z Kwartetem Ryszarda Kruzy, uznany za „indywidualność konkursu[1]”.

Od tamtej pory Jazz Nad Odrą odbywał się regularnie co roku, w auli Politechniki Wrocławskiej oraz w klubie „Pałacyk”. W 1967 roku koncert laureatów został przeniesiony do Dużego Studia Polskiego Radia. Jeśli chodzi o nazwę i organizatorów festiwalu, tutaj również nadeszły zmiany. Tym samym organizacją III Festiwalu Jazz Nad Odrą z rąk Karola Maskosa przejął Wojciech Siwek (student Politechniki Wrocławskiej). Popularność Jazzu Nad Odrą spowodowała powstanie innych festiwali jazzowych w Polsce w tym samym okresie: m.in. Jazz nad Wartą w Poznaniu, Jazz nad Bałtykiem w Gdańsku, Jazz nad Wisłą w Toruniu, olsztyński Jazz nad Łyną, katowicki Jazz nad Rawą oraz białostocki Jazz nad Białą. Festiwalowa konkurencja jeszcze bardziej zmotywowała organizatorów Jazzu Nad Odrą do przygotowania jak najciekawszego programu.

IV Jazz Nad Odrą przyjął nową nazwę: IV Krajowy Festiwal Zespołów i Wokalistów Jazzowych. Jednak czwarta edycja festiwalu  przyciągnęła również artystów z zagranicy, m.in. z Danii oraz Czechosłowacji, co pozwoliło mu stać się wydarzeniem międzynarodowym.

Kolejne edycje festiwalu niosły ze sobą szereg zmian: zaczynając od tych regulaminowych, kończąc na zmianach w lokalizacji. W celu utrzymania wysokiego poziomu przeglądu, wymagano od muzyków referencji klubów, do których przynależeli, a także dokonywano ich wstępnej selekcji. Biorąc pod uwagę fakt, iż festiwal cieszył się coraz większą popularnością i renomą, przybywało również chętnych do uczestnictwa w tym wydarzeniu.

Jazz Nad Odrą miał miejsce nieprzerwanie, aż do 1988 roku kiedy to z wielu przyczyn festiwal nie odbył się. Do tego momentu zdarzało się, że organizatorzy napotykali liczne przeszkody w organizacji festiwalu, związane m.in. z kwestiami finansowymi, jednak zawsze udawało się je pokonać.  Na sytuację w 1988 wpływ miały liczne czynniki: przemiany ustrojowo-polityczne, brak zainteresowania władz miasta i nowego ZSP oraz wypalenie się organizatorów[2]. Jednak na wznowienie Jazzu Nad Odrą nie trzeba było długo czekać, bowiem już w 1989 roku organizacją festiwalu zajął się Zdzisław Smektała (dziennikarz, literat). Mimo udanej XXV edycji, kolejna w roku 1990 nie doszła do skutku. Osoby ze środowiska jazzowego komentowały sytuację tłumacząc ją brakiem przygotowania ze strony organizatorów na nową gospodarkę rynkową[3]. Szczęśliwie dla festiwalu, w 1991 roku pojawił się Remigiusz Lenczyk – ówczesny Dyrektor Wydziału Kultury Urzędu Wojewódzkiego, który wziął w swoje ręce organizację festiwalu i jego finansowanie. W 1992 roku festiwal przejęła Fundacja Jazz Nad Odrą (prezydent Wojciech Siwek), która zatrudniała profesjonalne firmy do współpracy nad organizacją. Zmiana funkcjonowania festiwalu (który nie był już studencką imprezą jazzową), negatywnie wpłynęła na jego wizerunek, który zaczął być kojarzony z komercją. Zniknął konkurs dla młodych talentów, a ich miejsce zajęli profesjonaliści, co spowodowało, że Jazz Nad Odrą stracił swój amatorski urok.

Dopiero w 1996 roku, gdy prezydent Wrocławia- Bogdan Zdrojewski objął patronatem Jazz Nad Odrą, a jego organizacją zajęło się [[Centrum Sztuki Impart|Centrum Sztuki Impart]], powrócono do dawnej formuły festiwalu, która zawierała konkurs. Nowy konkurs miał za zadanie wyłonić  „indywidualność młodego polskiego jazzu”.

W 2001 roku miały miejsce dwa festiwale Jazz Nad Odrą. Pierwszy odbył się w maju i był mniejszą wersją dotychczasowego festiwalu. Z powodu braku wystarczających dotacji ze strony miasta, Impart wycofał się z organizacji, a mikro wersja Jazzu Nad Odrą powstała dzięki Fundacji. W tym samym roku miała też miejsce jego kolejna,  37 już edycja. 37 Jazz Nad Odrą był zorganizowany przez Polskie Stowarzyszenie Jazzowe  i  zyskał tytuł 1 międzynarodowego Jazzu Nad Odrą . Festiwal w takim formacie doczekał się 3 edycji, po czym w 2004 roku powrócono do dawnej formuły i usunięto z nazwy przymiotnik „międzynarodowy”.

Od tamtej pory festiwal odbywał się co roku bez zmian. Przez lata jego istnienia konkurs, który od 2011 roku stał się jeszcze bardziej atrakcyjny ze względu na wysokość nagrody (mowa o Grand Prix – Nagroda Prezydenta Wrocławia), zyskał również wysoką popularność w środowisku muzycznym i stał się swego rodzaju wyróżnieniem i nobilitacją dla zakwalifikowanych uczestników. 

Po uzyskaniu przez miasto Wrocław tytułu „Europejskiej Stolicy Kultury 2016”, powstało Biuro Festiwalowe Impart 2016 (połączenie instytucji Wrocław 2016 z Centrum Sztuki Impart), które od 2013 roku zajmuje się organizacją festiwalu.


[1] Klimsa Bogusław, Siwek Wojciech. JnO 1964-2014 Tom I. Wrocław: Wydawnictwo c2, 2014. ISBN: 978-83-63037-09-3. s. 15

[2] Klimsa Bogusław, Siwek Wojciech. JnO 1964-2014 Tom I. Wrocław: Wydawnictwo c2, 2014. ISBN: 978-83-63037-09-3. s. 125

[3] Klimsa Bogusław, Siwek Wojciech. JnO 1964-2014 Tom I. Wrocław: Wydawnictwo c2, 2014. ISBN: 978-83-63037-09-3. s. 129

Uczestnicy[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczni[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczni muzycy, którzy grali na festiwalu: Pat Metheny, Paco de Lucía, McCoy Tyner, Larry Coryell, Al Di Meola, Buddy Rich, Stan Getz, John Surman, Don Cherry i inni.W 1988 roku na festiwalu miał wystąpić Chet Baker, jednak zginął on kilka dni przed występem wypadając z okna.

Laureaci festiwalu w latach 1964-2013[edytuj | edytuj kod]

I Festiwal, 7-8 marca 1964
LAUREACI W kategorii zespołowej I nagroda ex aequo: JAZZ BAND BALL KWARTET RYSZARDA KRUZY


II Festiwal , 5-7 marca 1965
LAUREACI W kategorii zespołowej I nagroda ex aequo: TRIO WŁODZIMIERZA NAHORNEGO FLAMINGO


III Festiwal, 11-13 marca 1966
LAUREACI W kategorii zespołowej I nagroda TRIO JACKA BEDNARKA


IV Festiwal , 10-12 marca 1967
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: PLAYING FAMILY W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: KWINTET JANUSZA TRZCIŃSKIEGO,


V Festiwal, 8-10 marca 1968
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: OLD TIMERS W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: PARADOKS


VI Festiwal, 7-9 marca 1969
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: HIGH SOCIETY W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: KWARTET ZBIGNIEWA SEIFERTA


VII Festiwal, 6-8 marca 1970
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: OLD METROPOLITAN BAND W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: KWARTET JERZEGO LISEWSKIEGO


VIII Festiwal, 11-14 marca 1971
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: BIG BAND STODOŁA W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: TEATR INSTRUMENTALNY FREEDOM


IX Festiwal, 9-12 marca 1972
LAUREACI W kategorii zespołów tradycyjnych I nagroda: SAMI SWOI W kategorii zespołów nowoczesnych I nagroda: JAZZ CARRIERS


X Festiwal, 8-11 marca 1973
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: KWARTET HENRYKA SŁABOSZOWSKIEGO


XI Festiwal, 21-24 marca 1974
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: SPISEK SZEŚCIU


XII Festiwal, 20-23 marca 1975
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: EXTRA BALL


XIII Festiwal, 1-4 kwietnia 1976
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: BIG BAND PWSM KATOWICE


XIV Festiwal, 17-20 marca 1977
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: ŚWIADECTWO DOJRZAŁOŚCI


XV Festiwal, 15-19 marca 1978
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: DZIECI ADAMA


XVI Festiwal, 22-24 marca 1979
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: BREAKWATER


XVII Festiwal, 27-30 marca 1980
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: ANTYQUINTET


XVIII Festiwal, 11-14 kwietnia 1981
LAUREACI W kategorii zespołowej I nagroda ex aequo: STINKY WINKELS SWISS JAZZ QUINTET


XIX Festiwal, 27-30 marca 1982
Nie było konkursu


XX Festiwal, 25-29 marca 1983
Nie było konkursu


XXI Festiwal, 10-13 marca 1984
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: TEDDY BEAR


XXII Festiwal, 23-26 marca 1985
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: WALK AWAY


XXIII Festiwal, 24-27 marca 1986
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: STAN D’ART


XXIV Festiwal, 11-14 marca 1987
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: SUN QUARTET
W roku 1988 festiwal nie odbył się.


XXV Festiwal, 16-19 marca 1989
Nie było konkursu
W roku 1990 festiwal nie odbył się.


XXVI Festiwal, 27-30 marca 1991
Nie było konkursu


XXVII Festiwal, 7-10 marca 1992
Nie było konkursu


XXVIII Festiwal, 6-9 marca 1993
Nie było konkursu


XXIX Festiwal, 5-7 maja 1994
Nie było konkursu


XXX Festiwal, 4-6 maja 1995
Nie było konkursu


XXXI Festiwal, 9-11 maja 1996
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: THE NEWEST TRIO


XXXII Festiwal, 8-10 maja 1997
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: ACOUSTIC JAZZ QUINTET


XXXIII Festiwal, 7-9 maja 1998
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: COLLEGIUM


XXXIV Festiwal, 6-8 maja 1999
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: GALAXY


XXXV Festiwal, 4-5 maja 2000
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: EPSYLON


XXXVI Festiwal, 10-11 maja 2001
Nie było konkursu


XXXVII Festiwal, 19-21 października 2001
I Festiwal Międzynarodowy Nie było konkursu


XXXVIII Festiwal, 25-27 października 2002
II Festiwal Międzynarodowy Nie było konkursu


XXXIX Festiwal, 16-19 października 2003
III Festiwal Międzynarodowy Nie było konkursu


XL Festiwal, 19-21 marca 2004 (edycja wiosenna)
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: TRIO KACZMARCZYK — BARAŃSKI — DOBROWOLSKI


XL Festiwal, 15-17 października 2004 (edycja jesienna)
Nie było konkursu


XLI Festiwal, 20-24 kwietnia 2005
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: SOUNDCHECK


XLII Festiwal, 19-23 kwietnia 2006
LAUREAT W kategorii zespołowej I nagroda: UP TO DATE


XLIII Festiwal, 18-22 kwietnia 2007
LAUREAT KONKURSU NA INDYWIDUALNOŚĆ JAZZOWĄ 2007 GRAND PRIX: JAN FREICHER — vib (FOURTH FLOOR).


XLIV Festiwal, 5-9 marca 2008
LAUREAT GRAND PRIX: Krzysztof Urbański — sax (MID WEST QUARTET).


XLV Festiwal, 4-8 marca 2009
LAUREAT GRAND PRIX: Daniel Šoltis – dr

XLVI Festiwal, 28 luty-6 marca 2010 GRAND PRIX nie przyznano


XLVII Festiwal, 2-6 marca 2011
GRAND PRIX — NAGRODA PREZYDENTA WROCŁAWIA TUŹNIK — KĄDZIELA QUARTET


XLVIII Festiwal, 18-22 kwietnia 2012
GRAND PRIX: Szymon Mika — g (ORGAN SPOT).


XLIX Festiwal, 9-14 kwietnia 2013
GRAND PRIX — NAGRODA PREZYDENTA WROCŁAWIA LICAK —WOŚKO QUARTET


L Festiwal, 4-13 kwietnia 2014

Inni[edytuj | edytuj kod]

Edycje[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]