Jewgienij Chałdej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Jewgienij Chałdej (ros. Евгений Ананьевич Халдей, ur. 23 marca [10 marca ss] 1917 w Juzowce, zm. 23 października 1997 w Moskwie) – radziecki i rosyjski fotograf, znany przede wszystkim z fotoreportaży wojennych dotyczących najważniejszych wydarzeń II wojny światowej.

Pochodził z rodziny żydowsko-ukraińskiej. Gdy miał rok, matkę zabito w pogromie w 1918 r. W 1941-42 Niemcy zamordowali mieszkających w Stalino jego ojca i siostry. Jako oficer Armii Czerwonej przeszedł z nią szlak bojowy aż do Berlina. Dokumentował także dla agencji TASS, w której był zatrudniony od 1936 r. procesy norymberskie. Od 1949 roku z uwagi na swoje żydowskie pochodzenie znalazł się w niełasce i utracił pracę. Pracował później w "Prawdzie", a także jako "wolny strzelec".

Sztandar nad Reichstagiem[edytuj | edytuj kod]

Sławę Chałdejowi przyniosła fotografia, którą wykonał w maju 1945 w znajdującym się w przededniu kapitulacji Berlinie. Zdjęcie przedstawia moment umieszczania radzieckiego sztandaru na budynku Reichstagu. Fotografia była inscenizowana. Faktycznie flagę zatknął 23-letni żołnierz radziecki Michaił Minin 30 kwietnia 1945 r. około godziny 22.40. Następnie została ona zdjęta przez grupę niemieckich bojowników po krótkotrwałym odbiciu Reichstagu. Chałdej wzorując się na zdjęciu amerykańskiego fotografa Joe Rosenthala, przedstawiającym moment zatknięcia flagi przez amerykańskich żołnierzy na wyspie Iwo Jima, zorganizował niewielką grupę żołnierzy. Sztandar umieścili 2 maja 1945 Gruzin Meliton Kantaria i Rosjanin Michaił Jegorow.

Autor wykonał całą serię inscenizowanych zdjęć. To, które przeszło do historii, zostało zamieszczone przez tygodnik Ogoniok. Fotografia nie oparła się cenzurze. Sam autor w celu pogłębienia dramaturgii dodał dymy nad płonącym Berlinem, natomiast radziecka cenzura usunęła zegarek z ręki radzieckiego żołnierza wzniesionej w geście triumfu. Zegarek na drugiej ręce pozostał - ingerencja miała na celu uniknięcie śladów rabunkowej działalności Armii Czerwonej w zrujnowanym Berlinie. Chałdej, aby zdobyć odpowiednią flagę do zdjęcia, udał się po nią samolotem do Moskwy[1].

Z uwagi na niełaskę, w jakiej znalazł się Jewgienij Chałdej, przez długie lata brak było informacji o autorze fotografii. Sytuacja ta zmieniła się dopiero po upadku ZSRR. W 1995 r. został zaproszony na Festival Visa do Perpignan, gdzie poznał osobiście Joe Rosenthala (syna żydowskich emigrantów z Rosji), 50 lat po inspiracji jego słynną fotografią z Iwo Jimy. Dwa lata później Chałdej zmarł na udar mózgu.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]