Kłobuk (nakrycie głowy)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/69/Polish_Highlander%27s_hat_Kapelusz_g%C3%B3ralski.jpg/220px-Polish_Highlander%27s_hat_Kapelusz_g%C3%B3ralski.jpg)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5b/%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84.jpg/220px-%D0%90%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%B5%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%BF_%D0%98%D0%BE%D1%81%D0%B8%D1%84.jpg)
Kłobuk – nakrycie głowy. W języku staropolskim kłobuk oznaczał kapelusz, obecnie słowo to odnosi się do dwóch różnych nakryć głowy: miękki filcowy kapelusz noszony przez górali oraz nakrycie głowy duchownych prawosławnych i greckokatolickich.
Kłobuk w stroju ludowym
[edytuj | edytuj kod]Kłobuk – miękki, pilśniowy kapelusz będący często elementem męskiego stroju ludowego, zwykle mianem tym określa się czarne kapelusze górali białych, górali podhalańskich, ale także nakrycia głowy innych górali karpackich (np. Hucułów i górali żywieckich) oraz mieszkańców innych regionów. Niekiedy także niektóre kobiece nakrycia głowy.
Kapelusze u górali żywieckich nazywano strzechoczami, ze względu na przypominające "strzechę" charakterystyczne podwinięcie ronda[1]. Kapelusze produkowali wiejscy rzemieślnicy, tzw. kłobucznicy.
Kapelusze w stroju góralskim odświętnym żywieckim miały szerokie rondo i niewielką okrągłą główkę otoczoną np. czerwonym sznurkiem, wstążką lub ozdobną taśmą. Pan młody i drużbowie dodatkowo ozdabiali kłobuki mirtem, sztucznymi kwiatkami. W stroju codziennym, pasterze potrafili używać (zaimpregnowanych żywicą, tłuszczem lub smołą) kapeluszy jako naczynia na mleko[2].
W okresie międzywojennym kłobuki (kapelusze podhalańskie) były częścią munduru reprezentacyjnego oddziałów polskiej piechoty górskiej. Obecnie noszą go oddziały reprezentacyjne strzelców podhalańskich.
-
Kłobuk słowackiego górala
-
Strzelcy podhalańscy w kapeluszach podhalańskich.
-
Andrzej Grabowski Popiersie górala Michała Walczaka-Gąsienicy – na obrazie widoczny kłobuk
Kłobuk w chrześcijaństwie wschodnim
[edytuj | edytuj kod]Kłobuk – ozdobne, wysokie, cylindryczne nakrycie głowy z welonem, często rozszerzone u góry, noszone przez mnichów prawosławnych i greckokatolickich (niezależnie od rodzaju posiadanych przez mnicha święceń kapłańskich, czy też ich braku); przejęte z tureckiego kołpaka. W tradycji słowiańskiej występuje w trzech odmianach, czarny - dla każdego mnicha, czarny z krzyżykiem - dla arcybiskupa, biały z krzyżykiem - dla arcybiskupa metropolity. W symbolice prawosławnej zwane hełmem zbawienia[3] – ma chronić głowę przed złymi myślami.
-
Judson Procyk (1931–2001), metropolita pitsburski obrządku bizantyjsko-rusińskiego, w białym kłobuku
Kołpak
[edytuj | edytuj kod]Określenie kłobuk odnosiło się także do wysokiego nakrycia głowy nazywanego kołpakiem.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ B.Rosiek E.T.Filip , Strój górali żywieckich, Fundacja Braci Golec, 2009, ss. 68-69, ISBN 978-83-925518-8-1 .
- ↑ B. Rosiek E.T.Filip , Strój górali żywieckich, Fundacja Braci Golec, 2009, ss. 94-95 .
- ↑ Przyłbicę też zbawienia weźmijcie i miecz Ducha, którym jest słowo Boże!; cytat za Biblią Gdańską (Efez.6,17)