Kara Mustafa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kara Mustafa jako wielki wezyr
Kara Mustafa jako wielki wezyr

Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (ur. 1634 lub 1635, zm. 25 grudnia 1683 w Belgradzie) – turecki wódz i wezyr Mehmeda IV, przyczynił się do ekspansji imperium osmańskiego w kierunku Europy środkowej i wschodniej.

Według źródeł tureckich Kara Mustafa urodził się w muzułmańskim roku 1044, a imię Merzifonlu sugeruje, że narodził się blisko miasta Merzifon, w Turcji.

Był synem Uraca Hasan Beja, szybko awansował na tureckiego dowódcę. Źródła chrześcijańskie przedstawiają Kara Mustafę jako człowieka okrutnego i niehonorowego. Twierdzono, że nawet w jego rodzinnym kraju uważano go za takiego, nadając mu przydomek Kara (czarny). Adoptowany przez potężną rodzinę Köprülü, w młodym wieku został gońcem swojego szwagra, wielkiego wezyra Ahmeda Köprülü.

Niedługo potem Mustafa został wezyrem, a w roku 1663 generałem tureckiego oddziału przy Morzu Egejskim. Służył sułtanowi jako generał wojsk w wojnie przeciwko Polsce w roku 1672, negocjował pokój po zdobyciu Podola.

W roku 1676, gdy zmarł wielki wezyr, jego obowiązki i tytuł przejął Mustafa. Osiągał słabe sukcesy w wojnie z rebelią kozacką w roku 1678. Po kilku walkach, gdy do wojny dołączyła Rosja, Turcy przyjęli pokój w roku 1681, Kozacy zaś wycofali się za Dniepr. W roku 1683 Kara Mustafa rozpoczął kampanię austriacką. Zebrał armię 200 000 ludzi i oblegał Wiedeń broniony przez 18 000 żołnierzy habsburskich (13 000 żołnierzy i 5 000 członków straży miejskiej).

Jednak 12 września 1683 wojska polskie i austriackie pod wodzą króla Jana III Sobieskiego wygrały bitwę pod Wiedniem, w której główną rolę odegrał potężny atak polskiej husarii na flankę sił tureckich.

Turcy zostali odepchnięci poza granicę Węgier. Klęska wiedeńska wezyra ostatecznie pogrzebała szanse imperium osmańskiego na podbój Europy środkowej. Przegrana kosztowała też Kara Mustafę utratę pozycji i życia. 25 grudnia 1683 roku został on w Belgradzie skazany na śmierć z rozkazu dowódcy janczarów. Zdołał jednak uciec. Sprawą zainteresował się sułtan Mehmed IV, który kazał go zabić zielonym jedwabnym sznurem. Podobno ostatnie słowa Kara Mustafy brzmiały: Upewnij się, że nie zaciskasz za słabo tego sznura[potrzebne źródło].