Karel Havlíček Borovský

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Karel Havlíček Borovský
Karel Havlíček Borovský
Data i miejsce urodzenia 31 października 1821
Borová
Data i miejsce śmierci 29 lipca 1856
Praga
Karel Havlíček Borovský na rysunku z XIX wieku

Karel Havlíček Borovský (ur. 31 października 1821 w Borowej (powiat Havlíčkův Brod), zm. 29 lipca 1856 w Pradze), czeski dziennikarz, satyryk, polityk i tłumacz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie kupieckiej w miejscowości Borová. Parę lat później rodzina przeniosła się do Niemieckiego Brodu.

Ukończył miejscowe gimnazjum (1832-38) i dwa lata filozofii w Pradze. Potem studiował teologię, ale z seminarium go usunięto. Jego próba uzyskania posady nauczyciela zakończyła się niepowodzeniem.

Potem podróżował (Galicja, Słowacja), oraz był wychowawcą w Rosji (1843-44). Dzięki temu zapoznał się z literaturą i kulturą rosyjską. Tamtejszą sytuację społeczną i polityczną bardzo krytykował a swoich doświadczeń użył przy pisaniu epigramów Obrazy z Rosji.

W 1845 r. zwrócił na siebie uwagę krytyką jałowych przemówień patriotycznych (krytyka dzieła Josefa Kajetana Tyla Poslední Čech).

Od stycznia 1846 r. kierował Gazetą Praską (Pražské noviny, z dodatkiem beletrystycznym Česká včela). Publikował tutaj artykuły na temat nierealności wszechsłowiańskich idei (Slovan a Čech, Co jest obec?).

W czasie rewolucji w 1848 r. był członkiem Komitetu Narodowego (Národní výbor) i krótki czas konstytutywnego Sejmu austriackiego.

Od wiosny 1848 r. miał własną gazetę Národní noviny; a po wstrzymaniu jej drukowania czasopismo Slovan (1850-51). Wydał zbiory artykułów Duch Národních novin i Epištoly kutnohorské.

W latach 1851-55 internowany w Bressanone. W tym miasteczku napisał kompozycje satyryczne Tyrolské elegie (o swym pobycie w Brixen), Král Lávra - Król Lavra (ironia na temat absolutyzmu i próżności majestatu panujących) i Křest svatého Vladimíra - Chrzest świętego Włodzimierza (satyra na moc absolutystyczną i praktyki kościoła rzymskokatolickiego).

Ponadto przetłumaczył powieść Martwe dusze Nikołaja Gogola i w ten sposób wprowadził tego pisarza w świadomość narodu czeskiego.

Ze względu na ciężko chorą małżonkę, która zmarła przed jego przybyciem do domu i córkę, był uwolniony z Brixen, zrezygnował z działalności publicznej i żył pod nadzorem policji. Zmarł w wieku 35 lat na gruźlicę.

W Chicago czescy rodacy, w 1910 r, wystawili mu pomnik w Douglas Park. Pomnik został przeniesiony w r. 1981 na bardziej eksponowane miejsce nad Michigan w sąsiedztwo pomników Kościuszki i Kopernika na ulicy "Solidarity Drive", czyli Ulicy Solidarności.

W 1945 r. dotychczasowe miasto Nemecký Brod przemianowano na jego cześć na Havlíčkův Brod.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Josef Tomeš i kol., Český biografický slovník XX. století 1, Praga 1999, ISBN 80-7185-245-7
  • Praca zbiorowa, Kronika Českých zemí, Praga 2003, ISBN 80-7321-071-1
  • Jan Lehár, Alexandr Stich, Jaroslava Janáčková, Jiří Holý, Česká literatura od počátků k dnešku, Praga 1998, ISBN 80-7106-308-8