Chicago
| Chicago | |||||
|
|||||
|
|||||
| Przydomek: Wietrzne miasto | |||||
| Dewiza: 'Urbs in Horto' | |||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stan |  Illinois |
||||
| Hrabstwo | Cook | ||||
| Mieszkaniec | Chicagoan | ||||
| Założono | około 1770 | ||||
| Prawa miejskie | 1837 | ||||
| Zarządzający | Mayor-council | ||||
| Rahm Emanuel (D) | |||||
| Powierzchnia - całkowita - lądowa - wód |
606.1 km² 588.4 km² 17.9 km² |
||||
| Wysokość n.p.m. | 182 m | ||||
| Ludność (2009) - miasto - gęstość - aglomeracja |
2 853 114 4 848.3 os./km² 9 785 747 |
||||
| Kod pocztowy |
Lista kodów:
|
||||
| Nr kierunkowy | 312, 773, 872 | ||||
| Strefa czasowa Czas letni |
UTC-6:00 UTC-5:00 |
||||
| Miasta partnerskie |
Lista miast:
|
||||
|
Położenie na mapie stanu Illinois
  Chicago
|
|||||
| Na mapach: | |||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Chicago (/ʃɪ`ka:gəu/) – miasto w USA, położone nad jeziorem Michigan w stanie Illinois.
Chicago stanowi trzecie pod względem wielkości i zaludnienia miasto w Stanach Zjednoczonych po Nowym Jorku i Los Angeles.
Chicago wraz z niektórymi dzielnicami tworzy główne miasto położone w środkowych Stanach Zjednoczonych. Jest również głównym centrum biznesowym, kulturalnym oraz naukowym, a samo miasto i okolice przeżywają okres gwałtownego rozwoju i ekspansji. Najbliższymi i największymi przedmieściami są miasta Niles, Elmhurst, Melrose Park, Franklin Park, Cicero, Joliet, Addison, Evanston, Schaumburg, Wood Dale.
Chicago bywa określane mianem "Wietrznego miasta" (ang. Windy City).
Spis treści |
[edytuj] Centrum
Centrum (ang. downtown) to tzw. Pętla (ang. Loop) zamknięta linią kolei nadziemnej i rozlokowana nad brzegiem jeziora wzdłuż tzw. "Wspaniałej Mili" (ang. Magnificent Mile), obejmująca obszary od Lincoln Park Zoo na południe, aż po Muzeum Historii Naturalnej (ang. Field Museum of Natural History) oraz od jeziora w stronę zachodnią, aż po autostradę I-90 (Dan Ryan). Na terenie Loop mieszczą się m.in. Sears Tower, Art Institute of Chicago z bogatymi zbiorami impresjonistów, Planetarium Adlera, czy Akwarium Shedda. Tu znajduje się też wielki kompleks wystawienniczy McCormick Place (doroczne Chicago Auto Show) oraz stadion sportowy Soldier Field, na którym mecze rozgrywa zespół futbolu amerykańskiego Chicago Bears.
[edytuj] Historia
Na początku drugiej połowy XVIII wieku okolice przyszłego Chicago były zamieszkane wyłącznie przez Indian, głównie ze szczepu Illinois (grupa plemienna Pottawatomi), które wyparło z okolicy inne plemiona (Miami, Sauk i Lisów). Pierwszym nieindiańskim osadnikiem był czarnoskóry Jean Baptiste Point du Sable, który pochodził z Haiti i osiedlił się w okolicy między 1770 i 1780.
Stany Zjednoczone uzyskały terytorium przyszłego miasta w wyniku traktatu zawartego w Greenville w 1795 z Indianami. W 1803 Amerykanie wybudowali na terenie obecnego miasta Fort Dearborn. W 1812 podczas wojny brytyjsko-amerykańskiej załoga fortu została zmasakrowana przez Indian.
Pierwsze dekady XIX wieku były okresem intensywnego osadnictwa w nowo utworzonych amerykańskich stanach na zachód od Appalachów. Stan Illinois, w którym leży Chicago, wszedł do Unii w 1818.
12 sierpnia 1833 Chicago, które miało wtedy 350 mieszkańców, otrzymało prawa miasteczka. Siedem lat później miasto miało już 4000 mieszkańców. 4 marca 1837 Chicago otrzymało prawa miejskie. W 1848 otwarto kanał łączący Jezioro Michigan z rzeką Missisipi, który miał swój początek w Chicago. W 1853 otwarto pierwszą linię kolejową między Chicago i miastem Freeport w Illinois. W następnych latach szybki rozwój kolei stworzył w Chicago jeden z najważniejszych węzłów kolejowych w Stanach Zjednoczonych. Ze swoimi doskonałymi połączeniami transportu wodnego, kolejowego a potem lotniczego, miasto stało się i jest do dzisiaj jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych i transportowych w Stanach Zjednoczonych.
W 1857 Chicago było już największym miastem na północnym wschodzie ówczesnych Stanów Zjednoczonych i miało ponad 90 tys. mieszkańców.
Miasto borykało się z typowymi problemami związanymi z szybkim rozrostem, które jednak były stopniowo rozwiązywane przez inwestycje w infrastrukturę.
W 1871 duża część miasta została zniszczona w ogromnym pożarze, jednej z największych katastrof XIX wieku. Przyczyna pożaru jest trudna do ustalenia. Są teorie, że pożar wywołały spadające na Chicago odłamki komety von Bieli, choć tradycyjna wersja mówi o lampie kopniętej przez krowę pani O'Connor. Miasto miało wtedy już 300 tys. mieszkańców i około 100 tys. z nich straciło dach nad głową, a 250 osób zginęło.
To nieszczęście dało okazję do zaprojektowania i zbudowania nowego miasta z nowymi rozwiązaniami urbanistycznymi i architektonicznymi. Szybka odbudowa rozpoczęła się prawie natychmiast i już po trzech latach trudno było znaleźć w mieście ślady pożaru. Nowe budynki w centrum miasta były wybudowane z cegły i kamienia, zastępując w większości drewniane budynki spalone w pożarze.
Nowa architektura była niezwykle oryginalna, a nowy "styl chicagowski" miał wpływ na rozwój wielu innych miast na świecie. Pierwszy na świecie drapacz chmur Home Insurance Building został zbudowany w Chicago w 1885. W zachowanym do dziś drapaczu chmur Reliance Building 1890-94 zastosowano nowatorskie rozwiązania (np. szerokie okna), które na świecie przyjęły się dopiero w kilkadziesiąt lat później. W Chicago pracowali światowej sławy architekci, m.in. Daniel Burnham, Frank Lloyd Wright i Mies van der Rohe.
Pod koniec XIX wieku i na początku XX wieku miasto rozwijało się bardzo gwałtownie (nawet według amerykańskich standardów), głównie z powodu napływu ogromnej rzeszy imigrantów z Europy. W 1900 miasto miało 1,698 mln mieszkańców, a w 1910 już 2,185 mln mieszkańców.
2 grudnia 1942 na korcie do gry w squasha należącym do podmiejskiego uniwersytetu uczeni pod kierunkiem Enrico Fermiego uruchomili pierwszy na świecie reaktor jądrowy.
[edytuj] Gospodarka
Wielki ośrodek handlowo-finansowy (cztery giełdy, w tym największa na świecie giełda płodów rolnych – ang. US Mercantile Exchange). Dawniej centrum przemysłu metalurgicznego, obecnie elektromaszynowego, ponadto maszynowego, chemicznego, przetwórczo-spożywczego. Siedziba koncernów Boeinga, Playboya, Allstate, General Electric, Baxter International, Abbot Laboratories, Aon, Prudential i wielu innych.
[edytuj] Transport
Wielki węzeł komunikacyjny. Główny zespół portowy Wielkich Jezior. Największy węzeł kolejowy na półkuli zachodniej, krzyżuje się tu 41 linii kolejowych, a w ciągu doby jest odprawiane około 1500 pociągów. Chicago posiada jeden z największych co do ruchliwości port lotniczy świata (O'Hare – 78,6 mln pasażerów w 2004 roku), a także nieco mniejszy Midway Airport. Przez miasto (i przedmieścia) przebiega kilka autostrad w tym osiem międzystanowych.
Chicago posiada rozbudowany system szybkiej kolei miejskiej (ang. Chicago Transit Authority – CTA), na który składają się linie kolejowe na- nad- i podziemne oznakowane kolorami niebieskim (z zachodnich przedmieść miasta przez downtown do lotniska O'Hare), zielonym (z zachodu przez downtown na południe), pomarańczowym (z południa do downtown), czerwonej (z południa na północ), brązowym (z downtown do bliskich dzielnic na północy), fioletowym (z downtown na daleką północ) i żółtym (łączącej północno-zachodnie przedmieście Skokie z linią fioletową). Do systemu CTA należą również miejskie i podmiejskie linie autobusowe, które jednak – mimo znacznej liczebności i linii i autobusów – nie zapewniają alternatywnej dla samochodów komunikacji w mieście.
Ważną rolę w transporcie pasażerskim w granicach metropolii zajmują kompanie taksówkowe, ze słynną Yellow Cab na czele. Żółte taksówki, tak popularne w wielu amerykańskich miastach z Nowym Jorkiem na czele, po raz pierwszy wyjechały na ulice w Chicago właśnie. Łącznie w mieście zarejestrowanych jest około 7000 taksówek.
Pasażerski transport kolejowy zapewniają koleje systemu Metra, które zapewniają połączenia centrum z dalszymi przedmieściami. Daleki ruch pasażerski obsługiwany jest przez linie kolejowe Amtrak i autobusowe Greyhound.
[edytuj] Sport
W Chicago znajduje się kilka dużych stadionów jak:
- Wrigley Field to stadion baseballowy, na którym rozgrywa swoje mecze drużyna Chicago Cubs
- U.S. Cellular Field to stadion baseballowy drużyny Chicago White Sox
- United Center to hala sportowa, w której mecze rozgrywają zespoły Chicago Blackhawks (NHL), Chicago Bulls (NBA) i inne.
- Soldier Field – stadion sportowy, na którym mecze rozgrywa zespół futbolu amerykańskiego Chicago Bears
- Toyota Park – wielofunkcyjny stadion, ale najczęściej używany jest jako stadion piłkarski, a swoje mecze rozgrywa na nim drużyna Chicago Fire
[edytuj] Demografia
Chicago liczy około 8,28 miliona mieszkańców. 47 proc. stanowią biali pochodzenia europejskiego, 19 proc. Afro-amerykanie, 21 proc. Latynosi[1]. Chicago jest drugim największym skupiskiem Meksykanów w USA. W Chicago jest ich ponad milion.
Według US Census Bureau wśród białej ludności miasta w roku 2000 najwięcej w Chicago było ludzi pochodzenia niemieckiego, następnie irlandzkiego i polskiego.
11% Amerykanów mieszkających w Chicago jest urodzonych w Polsce, a 7.3% Amerykanów deklaruje pochodzenie polskie.
[edytuj] Polacy w Chicago
.jpg&filetimestamp=20071228085826)
Największe poza Polską skupisko Polaków i Amerykanów pochodzenia polskiego (około 1,1 miliona Amerykanów polskiego pochodzenia, w tym około 250 tysięcy mówiących na co dzień po polsku)[2]. Do końca lat 80. XX wieku dość duża część Polaków w Chicago zamieszkiwała dzielnicę Polish Village, potocznie nazywaną Jackowem od parafialnego kościoła świętego Jacka. Dzisiaj Polacy również są tam obecni ale są już tam mniejszością. Obecnie tą dzielnicę Chicago zamieszkują przeważnie Meksykanie (zgodnie z kierunkiem migracji Amerykanów mieszkających w Chicago: z południa na północ). Obecnie Polacy mieszkają w wielu różnych dzielnicach Chicago i w niektórych dzielnicach Chicago, szczególnie w północno-zachodnich np.: Des Plaines (około 25% Amerykanów mieszkających w tej dzielnicy Chicago jest pochodzenia polskiego), Niles, Arlinghton Higts, Mount Prospect. Polacy przenoszą się również, chociaż już w mniejszym stopniu, do południowo-zachodnich dzielnic Chicago, takich jak Burbank albo Palos Hills; ale główne skupisko polskich średnich i małych biznesów mieści się w Chicago na północny-zachód od Jackowa, wzdłuż ulic Belmont i Central oraz dalej w okolicach ulicy Harlem i Irving Park Road a nawet przenoszą się na niektóre dzielnice Chicago i jego północno-zachodnie dzielnice. Bardzo dużo Polaków, przeważnie pochodzących z południa Polski (szczególnie Podhalan) można zobaczyć w południowej części Chicago. Dzielnica Portage Park w Chicago, według spisu ludności z 2000 roku, stanowi największe skupisko Amerykanów narodowości polskiej albo pochodzenia polskiego w Chicago.
Chicago to bardzo duże centrum zorganizowanych Polaków. Siedziba władz centralnych Kongresu Polonii Amerykańskiej (PAC), Związku Narodowego Polskiego (PNA), Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego (PRCU), Związku Polek w Ameryce (PWA), Związku Podhalan w Północnej Ameryce (PHAA), Polish American Youth (PAY) i wielu innych organizacji.
Związek Narodowy Polski jest właścicielem stacji radiowej WPNA 1490 oraz wydawcą gazety codziennej "Dziennik Związkowy" (ang. Polish Daily News) założonej w roku 1908. Najstarszym polskim zabytkiem jest Kościół św. Stanisława Kostki zbudowany ok. 1870, a przy Zjednoczeniu Rzymsko-Katolickim mieści się Muzeum Polskie w Ameryce. Jedynym kościołem w Chicago, w którym odprawiane są msze św. jedynie w języku polskim jest misyjny Kościół św. Trójcy, mimo że Polacy w jego okolicy nie mieszkają od wielu już lat[3].
W Chicago wychodzą dwie gazety codzienne w języku polskim, kilkanaście tygodników i miesięczników ("Program", "Express", "Biznes+"[4], "Szikagowianka"[5], "Monitor"[6] i in.), kilkugodzinne programy codzienne nadają dwie stacje telewizyjne, tu emitowany jest program Polsatu2 "Oblicza Ameryki"; ponadto nadawanych jest kilkadziesiąt programów radiowych z co najmniej czterech stacji nadawczych.
W Chicago i w niektórych dzielnicach Chicago organizowane są rozmaite przedsięwzięcia Polaków mieszkających w Chicago:
- Parady 3-majowe w Chicago;
- Dwa polskie kluby żeglarskie – Joseph Conrad Yacht Club i Karaibska Republika Żeglarska;
- Trzy polskie kluby motocyklowe – Legacy MC, Sokół MC[7] i Road Runners MC;
- Autoklub Polski Chicago;
- Aeroklub Polski Chicago;
- 12 Pułk Ułanów Podolskich;
- Festiwale Shanties Chicago;
- Doroczne przeglądy filmów polskich;
- Festiwal Taste of Polonia;
- Doroczne wybory Miss Polonia oraz Bale Amarantowe;
- Spotkania i koncerty w Copernicus Center, Cafe Lura i Art Gallery Kafe;
- Polskie kościoły, msze w języku polskim.
Należy również wymienić w Chicago działalność komercyjną: rokrocznie wydawany "Informator Polonijny" – książka telefoniczna o objętości około 2000 stron.
[edytuj] Religia
[edytuj] Polskie kościoły rzymskokatolickie
- Parafia św. Joanny Franciszki de Chantal
- Parafia św. Anny
- Parafia św. Barbary
- Parafia św. Brunona
- Parafia św. Daniela Proroka
- Parafia św. Ferdynanda
- Parafia św. Floriana
- Parafia św. Heleny
- Parafia św. Jacka
- Parafia św. Jakuba Apostoła
- Parafia św. Józefa
- Parafia św. Kamila
- Parafia św. Konstancji
- Parafia Matki Bożej Anielskiej
- Parafia św. Moniki
- Parafia Świętych Młodzianków
- Polska Misja Najświętszego Serca Pana Jezusa
- Parafia św. Pankracego
- Parafia Pięciu Braci Męczenników
- Parafia św. Pryscylli
- Parafia św. Romana
- Parafia św. Ryszarda
- Parafia św. Stanisława Biskupa i Męczennika
- Parafia św. Stanisława Kostki
- Parafia św. Tekli
- Polska Misja Duszpasterska Trójcy Świętej
- Parafia św. Turybiusza
- Parafia św. Wacława
- Parafia św. Wojciecha
- Parafia św. Władysława
Przypisy
- ↑ Dane za rok 2000
- ↑ Spis ludności z roku 2000 [1]
- ↑ webpage kościoła
- ↑ Nie istnieje od 2008
- ↑ Wydawana od 2009 pod inną nazwą
- ↑ Przestał istnieć w roku 2007
- ↑ Strona domowa Sokoła
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
