Kasztanowiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kasztanowiec
Kasztanowiec zwyczajny
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mydleńcowce
Rodzina mydleńcowate
Rodzaj kasztanowiec
Nazwa systematyczna
Aesculus L.
Sp. Pl. 344. 1 Mai 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty
Owoce
Liście kasztanowca zwyczajnego

Kasztanowiec (Aesculus L.) – rodzaj drzew, rzadziej krzewów należących do rodziny mydleńcowatych (Sapindaceae). Obejmuje ok. 25 gatunków pochodzących z południowo-wschodniej Europy, Ameryki Północnej oraz Azji wschodniej. W Polsce wszystkie uprawiane gatunki są introdukowane przez człowieka. Gatunkiem typowym jest kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanum L.)[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Dorastają nawet do 40 m wysokości.
Pąki
Duże, charakterystyczne dla całego rodzaju, kleiste lub suche.
Liście
Ustawione naprzeciwlegle, dłoniastodzielne, złożone z 5–9 listków na długich ogonkach.
Kwiaty
Obupłciowe lub rozdzielnopłciowe w tym samym kwiatostanie, zazwyczaj zebrane w okazałe, wyprostowane wiechy o wys. do 30 cm, w kolorze białym, żółtawym, różowym lub czerwonym. Kwiat składa się 4–5 płatków i tyluż działek kielicha. Płatki opatrzone paznokciem. Pręcików jest 5–9, słupek jeden, górny.
Owoce
Torebka gładka lub kolczasta, rozpadająca się po dojrzeniu na trzy części. Nasiona bardzo duże, ciemnobrązowe z kolistym znacznikiem (hilum), popularnie nazywane „kasztanami”.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Cechy fitochemiczne
Kasztanowce to rośliny trujące. Owoce zawierają związki z grupy saponin, powodujące hemolizę czerwonych krwinek.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonom.[2]

Esculus L., Hippocastanum Mill., Pawia O. Kuntze Nowsze systemy klasyfikacyjne roślin okrytonasiennych nie wyróżniają rodziny kasztanowcowatych Hippocastanaceae (APG I, APG II, APweb, system Reveala z 2007[3]). Rodzaj kasztanowiec jest włączany do podrodziny Hippocastanoideae Burnett wchodzącej w skład rodziny mydleńcowatych Sapindaceae[1][4]. Wyodrębnienie kasztanowców w odrębną rodzinę zmieniłoby mydleńcowate w takson parafiletyczny[5].

Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Rutanae Takht., rząd mydleńcowce (Sapindales Dumort.), rodzina kasztanowcowate (Hippocastanaceae DC.), plemię Aesculeae Baill., rodzaj kasztanowiec (Aesculus L.)[6]

Gatunki uprawiane i dziczejące we florze Polski[7]
Pozostałe gatunki
  • kasztanowiec indyjski (A. indica (Wall. ex Camb.) Hook.
  • kasztanowiec plamisty (A. neglecta Lindl.)
  • Aesculus arguta Buckl. (syn. A. glabra var. arguta)
  • Aesculus austrina Small (syn. A. pavia var. pavia)
  • Aesculus californica (Spach) Nutt.
  • Aesculus discolor Pursh
  • Aesculus dupontii Sarg. (syn. A. ×worlitzensis)
  • Aesculus georgiana Sarg. (syn. A. sylvatica Bartr.)
  • Aesculus splendens Sarg. (syn. A. pavia var. pavia)
  • Aesculus ×bushii Schneid. (syn. A. ×mississippiensis Sarg.)
  • Aesculus ×glaucescens Sarg.
  • Aesculus ×harbisonii Sarg. (syn. A. ×mutabilis (Spach) Scheele)
  • Aesculus ×hybrida DC.
  • Aesculus ×marylandica Booth ex Kirchn.
  • Aesculus ×worlitzensis Koehne

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Rośliny ozdobne: Niektóre gatunki są sadzone jako drzewa parkowe i alejowe oraz do nasadzeń przydrożnych. Trochę kłopotliwe ze względu na jesienne zaśmiecanie otoczenia.
  • Rośliny lecznicze: Niektóre gatunki są stosowane w medycynie ludowej i homeopatii.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło kasztanowiec w Wikisłowniku

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-02].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-19].
  3. Reveal J. L.: Classification of extant Vascular Plant Families – An expanded family scheme (ang.). 2007. [dostęp 2010-02-02].
  4. Family: Sapindaceae Juss., nom. cons. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN), United States Department of Agriculture, Agricultural Research Service. [dostęp 2010-02-02].
  5. Harrington, Mark G.; Karen J. Edwards, Sheila A. Johnson, Mark W. Chase & Paul A. Gadek. Phylogenetic inference in Sapindaceae sensu lato using plastid matK and rbcL DNA sequences. „Systematic Botany”. 30 (2), s. 366–382, 2005. doi:10.1600/0363644054223549. 
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Aesculus (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-19].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.