Katastrofa kolejowa Newskiego Ekspresu (2009)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Katastrofa kolejowa Newskiego Ekspresu w 2009 r.
Państwo  Rosja
Miejsce 285. km linii kolejowej Moskwa-Sankt Petersburg na odcinku między miejscowościami Alioszinka i Ugłowka, niedaleko miasta Bołogoje, w obwodzie twerskim
Rodzaj katastrofy Katastrofa kolejowa
Data 27 listopada 2009
Godzina 21:25[1] / 21:30[2][3] / 21:34[4] / 21:35[5] / 21:48[6] czasu moskiewskiego
Ofiary śmiertelne 27 osób[7][8]
Ranni 95 osób[7]
Zaginieni 26 osób[9]
Położenie na mapie Rosji
Mapa lokalizacyjna Rosji
miejsce katastrofy
miejsce katastrofy
Ziemia 57°52′N 34°03′E/57,866667 34,050000Na mapach: 57°52′N 34°03′E/57,866667 34,050000

Katastrofa kolejowa Newskiego Ekspresu w 2009 – miała miejsce 27 listopada 2009 r., gdy rosyjski szybki pociąg Newski Ekspres, jadący z Moskwy do Petersburga, wykoleił się na 285. km linii łączącej te miasta, pomiędzy miejscowościami Alioszinka i Ugłowka, niedaleko Bołogoje, w obwodzie twerskim. Katastrofa miała miejsce około godziny 21:34 czasu lokalnego (18:34 UTC, 19:34 czasu polskiego)[10], pociąg poruszał się z prędkością ok. 200 km/h[11].

Rosyjskie władze początkowo poinformowały, że zginęło 39 osób, a 95 odniosło rany, jednak później pojawiły się inne dane dotyczące ofiar - 28 listopada oświadczono, że śmierć poniosło 25 pasażerów[12][13][14]. Ostateczna liczba zabitych w wyniku katastrofy wyniosła 27 osób[7]. 6 osób prawdopodobnie uwięzionych było w przewróconych wagonach[10]. Na miejscu wypadku utworzono szpital polowy[15], w którym zajęto się rannymi, a przynajmniej 50 osób hospitalizowano w Sankt Petersburgu[16]. Władze podały, że w momencie katastrofy Newski Ekspres przewoził 682 osób (653 pasażerów i 29 członków załogi)[11] w 13 wagonach, z których cztery wykoleiły się.

28 listopada władze rosyjskie potwierdziły oficjalnie, że przyczyną katastrofy było podłożenie materiału wybuchowego[17]. W ziemi niedaleko miejsca wypadku odnaleziono lej o średnicy ok. jednego metra[16]. Do odpowiedzialności za zamach przyznała się grupa kaukaskich islamistów.

Szef Kolei Rosyjskich (RŻD) Władymir Jakunin oświadczył, że 28 listopada 2009 ok. godziny 14 czasu rosyjskiego (12 czasu polskiego) na miejscu katastrofy doszło do drugiego wybuchu, który nie spowodował ofiar[18].

Sprawcy zamachu[edytuj | edytuj kod]

Ataki terrorystyczne w Rosji

1995: Budionnowsk
1996: Kizlar
1999: WładykaukazMoskwa
2002: KaspijskDubrowkaGrozny
2003: ZnamienskojeStawropolMoskwa
2004: MoskwaMoskwaBiesłan
2008: Władykaukaz
2009: NazrańNewski Ekspres
2010: MoskwaKizlarGrozny
2011: Domodiedowo
2012: Machaczkała
2013: Wołgograd (I)Wołgograd (II)
Pogrubiono zamachy z liczbą ofiar +50

Wstępne doniesienia rosyjskich mediów wskazywały, że przyczyną wykolejenia była awaria infrastruktury kolejowej. Jednakże zeznania świadków katastrofy mówiły o "głośnym wybuchu"[15][19]. Odkryto także lej w ziemi o średnicy jednego metra pod torami kolejowymi. To sprawiło, iż pojawiły się podejrzenia, że przyczyną katastrofy był atak terrorystyczny[16]. 28 listopada Aleksander Bortnikow, szef FSB, poinformował prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa, że wykolejenie spowodowała eksplozja ładunku materiałów wybuchowych o mocy porównywalnej do 7 kilogramów trotylu[4]. Według informacji agencji Interfax, powołującej się na dane przedstawiciela Komitetu Śledczego Prokuratury Generalnej Władimira Markina, na miejscu katastrofy odnaleziono detonatory[20].

Rosyjskie służby zatrzymały dwie osoby podejrzane o spowodowanie katastrofy[13].

Neonaziści[edytuj | edytuj kod]

28 listopada na portalu internetowym Gazeta.ru pojawiła się informacja, że do ataku na pociąg przyznała się neonazistowska organizacja Autonomiczna Grupa Bojowa Combat 18[8][21][22]:

Quote-alpha.png
Bojowa organizacja Combat 18 bierze na siebie odpowiedzialność za zamach na pociąg pasażerski 'Newski Ekspress'. Nadszedł już czas, oświadczamy, że nasza walka dotknie każdego obywatela w tym kraju. W tej wojnie nie ma niewinnych ofiar, są tylko nasi zwolennicy i nasi wrogowie[23].

Kaukascy islamiści[edytuj | edytuj kod]

29 listopada rosyjski kanał informacyjny Wiesti podał, że o udział w ataku terrorystycznym, który spowodował katastrofę, podejrzewany jest Paweł Kosołapow[8], były rosyjski żołnierz, który przyjął islam i przeszedł na stronę czeczeńskich ekstremistów. Był on już ścigany w związku z pierwszym zamachem na Newski Ekspres w 2007 roku[9]. Tego samego dnia minister spraw wewnętrznych Rosji Raszyd Nurgalijew poinformował, że zamachu dokonało najprawdopodobniej kilka osób, a służby specjalne dysponują rysopisem jednej z nich[9].

2 grudnia portal KavkazCenter.com opublikował list, który otrzymał od grupy kaukaskich islamskich terrorystów. W oświadczeniu członkowie grupy "Rijad-us-Saliheen" wzięli na siebie odpowiedzialność za zamach:

Quote-alpha.png
Dziś dokonujemy sabotażu na liniach wysokiego napięcia, gazo- i ropociągach. Wiele z operacji jest w trakcie przygotowań. Wielokrotnie w odniesieniu do tych zdarzeń mówiono, że "Mudżahedini prowadzą wojnę przeciwko ruskim cywilom", ale będziemy walczyć dalej i kontynuować nasze akty zemsty. Oświadczamy, że zrobimy wszystko co możliwe, żeby szerzyć Dżihad na terytorium Rosji, żeby atakować jej ekonomię, tak aby nie miała możliwości używania Kaukazu jako swojej bazy surowcowej[24][25].

Informując o treści listu od islamistów, rosyjski portal informacyjny NEWSru.com powołał się na "jedną z witryn bojowników" i odesłał do polskojęzycznego bloga - Serwisu Emiratu Kaukaskiego. Jako przywódcę zamachowców wskazał czeczeńskiego dowódcę polowego Doku Umarowa[26]. Tego samego dnia na blogu zdementowano informacje, jakoby polska strona podała informacje od zamachowców jako pierwsza:

Quote-alpha.png
Oświadczenie sztabu kaukaskich mudżahedinów, w sprawie ataku na rosyjski ekspres, opublikowane na naszej stronie, jest tylko tłumaczeniem tekstu zamieszczonego na witrynie partyzantów - Kavkaz Center. Agencja ta zwykle jako pierwsza otrzymuje bezpośrednio od głównego sztabu partyzantów Emiratu Kaukaskiego oficjalne oświadczenia i podaje je do publicznej wiadomości. To nieprawda, że jako pierwsi podaliśmy informację o przyznaniu się kaukaskich bojowników do zorganizowania zamachu. Jest to kłamstwo ze strony rosyjskich mediów[27].

Ofiary i ranni[edytuj | edytuj kod]

Lokomotywa elektryczna CzS200 (66E) ze składem Newskiego Ekspresu
Telekonferencja prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa z szefem Kolei Rosyjskich Władymirem Jakuninem z 28 listopada 2009, dotycząca katastrofy Newskiego Ekspresu

Ze względu na wysoki standard i ceny biletów oraz fakt, że szybki pociąg Newski Ekspres łączy dwa główne ośrodki administracyjne Rosji, z jego przewozów korzystali bardzo często wysocy rosyjscy urzędnicy państwowi i osoby zamożne, a także gwiazdy rosyjskiego show-biznesu[8]. Z tego powodu wśród ofiar znalazło się wiele osób zatrudnionych w administracji państwowej.

Pełna lista ofiar (14 pasażerów drugiego wagonu, 10 - pierwszego)[28]:

  1. Aksamentow Nikołaj Nikołajewicz, ur. 1956,
  2. Wachabow Marat Tuchtamuratowicz, ur. 1954,
  3. Gałatkionow Oleg Wiktorowicz, ur. 1981,
  4. Gołopurow Andriej Wiktorowicz, ur. 1967,
  5. Diercakian Pawieł Igoriewicz, ur. 1982,
  6. Dunajew Wadim Giennadjewicz, ur. 1972 - pracownik moskiewskiej firmy farmaceutycznej, ojciec dwóch córek 3 i 11 lat,
  7. Jeriemiczew Siergiej Władimirowicz, ur. 1956 - pracownik Administracji Prezydenta Federacji Rosyjskiej,
  8. Jewstratikow Boris Michajłowicz, ur. 1958 - były szef Agencji Rezerw Federalnych (Rosrezerw)[21],
  9. Karawajewa Natalja Jurjewna, ur. 1983 - pracowniczka wydawnictwa Independent Media Sanoma Magazines, wydawcy m.in. rosyjskiej gazety Wiedomosti[29],
  10. Kirjanow Aleksandr Lwowicz, ur. 1965 - dyrektor Moskiewskiego Centrum Przewozów Międzynarodowych,
  11. Kowalew Witalij Witaljewicz, ur. 1958 - główny specjalista wydziału wydawania zamówień Związku Inspekcji Administracyjno-Technicznych w Moskwie,
  12. Kozłowa Wiera Wiktorowna, ur. 1983,
  13. Kuźmina Marija Dmitrijewna, ur. 1979,
  14. Kukuszkin Jewgienij Wiktorowicz, ur. 1978,
  15. Łazarienko Oleg Jewgienjewicz, ur. 1974,
  16. Laszenko Władimir Wiktorowicz, ur. 1967,
  17. Muchina Ludmiła Borisowna, ur. 1949 - zastępca ministra ds. nauki i edukacji[23],
  18. Salnikow Aleksiej Pawłowicz, ur. 1962,
  19. Skworcowa Tatjana Aleksiejewna, ur. 1981,
  20. Smirnow Andriej Władimirowicz - mieszkaniec Sankt Petersburga[30],
  21. Tarasow Siergiej Borisowicz, ur. 1959 - prezes państwowego koncernu Rossijskije Awtomobilnyje Dorogi (Awtodor), były członek Rady Federacji (izby wyższej parlamentu Federacji Rosyjskiej), były wicegubernator Petersburga[21],
  22. Troickaja Margarita Pawłowna, ur. 1989,
  23. Fokina Lubow Aleksandrowna, ur. 1978,
  24. Chaleckij Anton Giennadjewicz, ur. 1977 - prawnik kanału telewizyjnego Russia Today[31],
  25. Ciejtlina Olga Lwowna, ur. 1969,
  26. Szipiłow Aleksandr Siergiejewicz, ur. 1956.
  27. Nazwiska 27. ofiary nie podano do wiadomości publicznej.

W wyniku ataku obrażenia odniosło sześciu cudzoziemców: dwóch Ukraińców oraz pasażerowie z Włoch, Belgii, Białorusi i Azerbejdżanu[9].

Specjalne spotkanie zwołane przez Dmitrija Miedwiediewa

W wyniku eksplozji drugiej bomby podłożonej przez terrorystów pod tory (zdetonowanej sygnałem radiowym 17 godzin po wybuchu pierwszego ładunku), obrażeń głowy doznał Aleksandr Bastrykin, szef Komitetu Śledczego przy Prokuraturze Generalnej, który znalazł się na miejscu katastrofy wraz z ekipą dochodzeniową[32].

Rosyjski rząd i liczne organizacje społeczne zadeklarowały udzielenie pomocy materialnej poszkodowanym w zamachu. Rodziny zabitych miały otrzymać jednorazowy zasiłek o równowartości 19 tysięcy dolarów, a ciężko ranni pomoc materialną trzy razy mniejszą. Po prawie 17 tysięcy dolarów miały przekazać rodzinom ofiar RŻD[33].

Reakcje[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Miedwiediew, poinformowany o wydarzeniu, zarządził wszczęcie dochodzenia przez FSB w celu ustalenia sprawców katastrofy[16][15], natomiast rosyjski minister ds. sytuacji kryzysowych odbył nadzwyczajne spotkanie z ministrami spraw wewnętrznych i zdrowia[10].

Prezydent USA Barack Obama wydał oświadczenie, w którym wyraził głęboki smutek z powodu wielu ofiar i rannych[10][34].

Wyrazy współczucia rodzinom ofiar złożyli także prezydent Lech Kaczyński i premier Polski Donald Tusk[23].

Przypisy

  1. В деревнях у места крушения "Невского экспресса" сотрудники милиции ищут возможных террористов (ros.). Радиостанция "Эхо Москвы" / Новости, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  2. Борис Грузд, адвокат, очевидец крушения "Невского экспресса" (ros.). Радиостанция "Эхо Москвы" / Передачи / Разворот (утренний), 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  3. Б Йпсьемхх "Мебяйнцн Щйяопеяяю" Еярэ Онцхаьхе Х Пюмемше" (ros.). Пюдхн "Люъй", 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  4. 4,0 4,1 "Невский экспресс" взорвали 7 килограммами тротила (ros.). Lenta.ru, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  5. Поезд Петербург-Москва частично сошел с рельсов в Тверской области (ros.). ВЗГЛЯД, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  6. На место катастрофы «Невского экспресса» выехал глава СКП РФ - Происшествия, поезд, катастрофа - Росбалт (ros.). Rosbalt.ru, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  7. 7,0 7,1 7,2 В МЧС рассказали о судьбе пропавших пассажиров "Невского экспресса" (ros.). Lenta.ru, 1 grudnia 2008. [dostęp 1 grudnia 2009].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Paweł Cisowski. "Wojna na torach" w Rosji. „Rynek Kolejowy”. s. 52. ISSN 1644-1958. 
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 Ścigany za zamach sprzed dwóch lat znów zaatakował? (pol.). Onet.pl, 29 listopada 2009. [dostęp 29 listopada 2009].
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 25 dead, 87 hurt in Russia train crash (ang.). The Sydney Morning Herald, 29 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  11. 11,0 11,1 Lisa Karpova: Terror Attack on Nevsky Express Train (ang.). 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  12. Scores killed or hurt in Russia train crash (ang.). BBC, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  13. 13,0 13,1 At least 25 killed as train derails in western Russia (ang.). New York Times, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  14. Oleg Shchedrov: Russian train crash kills 25, terrorism suspected (ang.). 27 listopada. [dostęp 28 listopada 2009].
  15. 15,0 15,1 15,2 Terrorists may have derailed train in Russia (ang.). taipeinews.net, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 Aidan Jones: Bomb suspected as Russia train crash kills at least 22 (ang.). Guardian News and Media, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  17. Ivan Sekretariev: Russia: Bomb caused train crash that killed 26 (ang.). Associated Press, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  18. Second bomb explodes at Russia train crash site (ang.). ITN News, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  19. Russian express train crash kills 22 (ang.). The Independent, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  20. Rosja: wybuch drugiej bomby w miejscu wcześniejszej tragedii (pol.). Onet.pl, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  21. 21,0 21,1 21,2 Drugi wybuch na miejscu wypadku "Newskiego Ekspressu" (pol.). Wirtualna Polska, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  22. Liczba "18" jest używana przez grupy neonazistowskie jako symbol inicjałów Adolfa Hitlera - pierwszej i ósmej litery alfabetu łacińskiego.
  23. 23,0 23,1 23,2 Drugi wybuch w Rosji. Kilkadziesiąt ofiar zamachu (pol.). TVN24, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].
  24. Islamiści wzięli odpowiedzialność za atak na "Newski Ekspres" (pol.). Gazeta.pl, 2 grudnia 2009. [dostęp 2 grudnia 2009].
  25. Caucasian Mujahideen reported successful sabotage operation against the 'Nevsky Express' (ang.). KavkazCenter.com, 2 grudnia 2009. [dostęp 2 grudnia 2009].
  26. List sprawców zamachu na rosyjski pociąg na polskim blogu (pol.). wp.pl, 2 grudnia 2009. [dostęp 4 grudnia 2009].
  27. Nigdy nie wierzcie rosyjskiej propagandzie (pol.). Serwis Emiratu Kaukaskiego, 2 grudnia 2009. [dostęp 4 grudnia 2009].
  28. В Твери закончилось опознание тел погибших в катастрофе поезда «Невский экспресс» (ros.). Komsomolskaja Prawda, 29 listopada 2009. [dostęp 1 grudnia 2009].
  29. В «Невском экспрессе» погибла сотрудница Independent Media (ros.). Ведомости, 30 listopada 2009. [dostęp 1 grudnia 2009].
  30. Опознаны все 26 погибших при крушении "Невского экспресса" (ros.). Новости, 1 grudnia 2009. [dostęp 1 grudnia 2009].
  31. При теракте на "Невском экспрессе" погиб сотрудник Russia Today (ros.). Lenta.ru, 30 listopada 2009. [dostęp 1 grudnia 2009].
  32. Rosja: po zamachu na pociąg zamach na prokuratora (pol.). Gazeta Wyborcza, 1 grudnia 2009. [dostęp 4 grudnia 2009].
  33. W Rosji narasta psychoza strachu (pol.). Onet.pl, 1 grudnia 2009. [dostęp 1 grudnia 2009].
  34. US sends condolences over Russia train wreck (ang.). People's Daily, 28 listopada 2009. [dostęp 28 listopada 2009].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]