Prezydenci Polski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Lista prezydentów Polski i innych osób sprawujących urząd głowy państwa polskiego od 1918 roku

Królestwo Polskie i II Rzeczpospolita (1918–1939)[edytuj | edytuj kod]

Niepodległość Polski została ogłoszona 7 października 1918 roku, proklamację wydała Rada Regencyjna.

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania urzędu Partia polityczna
Regency Council.jpg Rada Regencyjna:

Od 11 listopada 1918 wraz z Józefem Piłsudskim jako Naczelnym Dowódcą Wojsk Polskich oraz zwierzchnikiem sił zbrojnych.

7 października 1918 – 14 listopada 1918
Jozef Pilsudski1.jpg Józef Piłsudski – sprawował urząd głowy państwa jako: 14 listopada 1918 – 14 grudnia 1922[a][2] Polska Partia Socjalistyczna
1. Gabriel narutowicz.jpg Gabriel Narutowicz 14 grudnia 1922[a] – 16 grudnia 1922 bezpartyjny – zgłoszony przez Polskie Stronnictwo Ludowe „Wyzwolenie”
Rataj.jpg Maciej Ratajzastępował Prezydenta RP po opuszczeniu urzędu jako marszałek Sejmu 16 grudnia 1922 – 20 grudnia 1922 Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
2. Stanisław Wojciechowski.jpg Stanisław Wojciechowski 20 grudnia 1922 – 14 maja 1926 Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
Rataj.jpg Maciej Ratajzastępował Prezydenta RP po opróżnieniu urzędu jako marszałek Sejmu 15 maja 1926 – 4 czerwca 1926 Polskie Stronnictwo Ludowe „Piast”
Jozef Pilsudski1.jpg Józef Piłsudski – wybrany 31 maja 1926 przez Zgromadzenie Narodowe na urząd prezydenta RP, nie przyjął urzędu. Sanacja
3. Mościcki Kalendarz.jpg Ignacy Mościcki 4 czerwca 1926 – 30 września 1939[b] bezpartyjny związany z obozem sanacyjnym

Po puczu wojskowym w 1926 faktycznie najwyższą władzę w państwie miał Józef Piłsudski, który piastował urząd Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych.

Władze Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie (1939–1990)[edytuj | edytuj kod]

Do 5 lipca 1945 r. Rząd RP na uchodźstwie miał pełne uznanie międzynarodowe (z wyjątkiem ZSRR, III Rzeszy i jej sojuszników), po tej dacie przestał być uznawany przez wspólnotę międzynarodową jako jedyny rząd w Polsce. Większość krajów od razu zaakceptowało istniejący stan rzeczy i podpisało umowy międzynarodowe z nowo powstałym państwem. Przez kilkanaście (do kilkudziesięciu) lat uznawany był przez niewielką liczbę państw (Irlandia, Hiszpania, Kolumbia, Kuba, Liban, Watykan, Wenezuela).

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania urzędu Przynależność partyjna lub partia popierająca
Marshal Rydz-Smigly LOC hec 27123.jpg Edward Śmigły-Rydz – wyznaczony 1 września 1939 r. przez prezydenta Mościckiego „na swego następcę na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju”[3] – zgodnie z art. 24 Konstytucji kwietniowej, decyzja odwołana 25 września 1939 r.[4] Obóz Zjednoczenia Narodowego
Wieniawa długoszowski.jpg Bolesław Wieniawa-Długoszowski – wyznaczony 25 września 1939 r. przez prezydenta Mościckiego „na swego następcę na wypadek opróżnienia się urzędu przed zawarciem pokoju”[5] – zgodnie z art. 24 Konstytucji kwietniowej, zrzekł się urzędu następcy prezydenta RP, decyzja o wyznaczeniu następcy odwołana 29 września 1939 r.[6]
4.(1) Władysław Raczkiewicz.gif Władysław Raczkiewicz 30 września 1939 – 6 czerwca 1947
(do 5 lipca 1945 roku Prezydent i Rząd RP na uchodźstwie posiadały pełne uznanie międzynarodowe)
5.(2) AZaleski.jpg August Zaleski 9 czerwca 1947 – 7 kwietnia 1972
6.(3) Stanislaw Ostrowski.gif Stanisław Ostrowski 9 kwietnia 1972 – 8 kwietnia 1979
7.(4) Edward Raczynski.jpg Edward Bernard Raczyński 8 kwietnia 1979 – 8 kwietnia 1986
8.(5) Sabbat.jpg Kazimierz Sabbat 8 kwietnia 1986 – 19 lipca 1989
9.(6) Ryszard Kaczorowski 2008.JPG Ryszard Kaczorowski po zaprzysiężeniu Lecha Wałęsy przekazał mu swe uprawnienia, a rząd emigracyjny utworzył komisję likwidacyjną, która do 31 grudnia 1991 zakończyła działalność wszelkich emigracyjnych struktur władzy. 19 lipca 1989 – 22 grudnia 1990

Rzeczpospolita Polska tzw. Polska Ludowa (1944–1952)[edytuj | edytuj kod]

Prezydent Krajowej Rady Narodowej[7][edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania urzędu Przynależność partyjna lub partia popierająca
1. PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg Bolesław Bierut 31 grudnia 1944 – 4 lutego 1947 Polska Partia Robotnicza

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej[7][edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania urzędu Przynależność partyjna lub partia popierająca
1. PL Bolesław Bierut (1892-1956).jpg Bolesław Bierut 5 lutego 1947 – 20 listopada 1952 Polska Partia Robotnicza
od 1948 Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

Polska Rzeczpospolita Ludowa (1952–1989)[edytuj | edytuj kod]

Rada Państwa[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Rada Państwa (Polska).

Konstytucja PRL z 22 lipca 1952 r. znosiła urząd prezydenta. Jego rolę przejęła Rada Państwa (urząd istniejący już pod rządami Małej Konstytucji z 1947 r.) – konstytucyjna kolegialna głowa państwa, na czele z Przewodniczącym Rady Państwa. Kolejnymi przewodniczącymi Rady Państwa, gdy pełniła ona funkcję głowy państwa byli:

W 1989 roku Radę Państwa zastąpiono urzędem prezydenta PRL. Rada Państwa działała do 19 lipca 1989 – dnia wyboru pierwszego Prezydenta PRL.

Faktyczni przywódcy PRL[edytuj | edytuj kod]

Najważniejszą osobą w PRL był jednak de facto I Sekretarz Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Kolejnymi I sekretarzami byli:

Prezydent PRL[edytuj | edytuj kod]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania urzędu Przynależność partyjna lub partia popierająca
1. Wojciech jaruzelski 2006.jpg Wojciech Jaruzelski 19 lipca 1989 – 30 grudnia 1989[c] Polska Zjednoczona Partia Robotnicza

III Rzeczpospolita (od 1989 roku)[edytuj | edytuj kod]

31 grudnia 1989 roku weszła w życie ustawa konstytucyjna o zmianie nazwy państwa na Rzeczpospolita Polska.

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Okres sprawowania Przynależność partyjna lub partia popierająca
Od Do
1. Wojciech jaruzelski 2006.jpg Wojciech Jaruzelski 31 grudnia 1989[c] 22 grudnia 1990[8] Polska Zjednoczona Partia Robotnicza
2. Lech walesa prezydent RP.jpg Lech Wałęsa 22 grudnia 1990 22 grudnia 1995
3. Aleksander Kwaśniewski 2003.jpg Aleksander Kwaśniewski 23 grudnia 1995 23 grudnia 2000 Sojusz Lewicy Demokratycznej
23 grudnia 2000 23 grudnia 2005
4. Lech Kaczyński.jpg Lech Kaczyński 23 grudnia 2005 10 kwietnia 2010[9] Prawo i Sprawiedliwość
Bronisław Komorowski official cropped.jpg Bronisław Komorowski – tymczasowo wykonywał obowiązki Prezydenta RP po wakacie na urzędzie, jako marszałek Sejmu[9] 10 kwietnia 2010 8 lipca 2010 Platforma Obywatelska
Bogdan Borusewicz 02 Senate of Poland.jpg Bogdan Borusewicz – tymczasowo wykonywał obowiązki Prezydenta RP po wakacie na urzędzie, jako marszałek Senatu 8 lipca 2010 8 lipca 2010[10] niezrzeszony, popierany przez Platformę Obywatelską i wybrany z listy PO
Grzegorz Schetyna (cropped).jpg Grzegorz Schetyna – tymczasowo wykonywał obowiązki Prezydenta RP po wakacie na urzędzie, jako marszałek Sejmu 8 lipca 2010 6 sierpnia 2010[10] Platforma Obywatelska
5. KPRP 20130131 WG 305 BRONISLAW KOMOROWSKI.jpg Bronisław Komorowski 6 sierpnia 2010 nadal Platforma Obywatelska

* Niejasne jest sprawowanie zastępczo urzędu Prezydenta przez Marszałka Sejmu Józefa Zycha 23 grudnia 1995 – od momentu zakończenia sprawowania urzędu przez prezydenta Lecha Wałęsę z końcem 22 grudnia 1995, do zaprzysiężenia przed Zgromadzeniem Narodowym następnego dnia o godzinie 13 prezydenta elekta Aleksandra Kwaśniewskiego. Sytuacja ta wynikała z niespójnych przepisów Małej Konstytucji z 1992 i ustawy o wyborze Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 września 1990. Mała Konstytucja z 1992 nie precyzowała kwestii sprawowania zastępczo urzędu Prezydenta po upływie kadencji, a objęcie urzędu przez Prezydenta wybranego przed upływem kadencji dotychczasowego Prezydenta, nastąpiło zgodnie z art. 30 Ustawy Konstytucyjnej następnego dnia po upływie kadencji urzędującego Prezydenta.

Żyjący byli prezydenci[edytuj | edytuj kod]

III Rzeczpospolita Polska

  1. Lech Wałęsa
  2. Aleksander Kwaśniewski

Niedokończone kadencje[edytuj | edytuj kod]

Prezydenci zmarli w trakcie pełnienia funkcji:

Prezydenci, którzy ustąpili z funkcji przed upływem kadencji:

Prezydenci, których kadencja została skrócona na mocy ustawy konstytucyjnej:

Obecny Prezydent[edytuj | edytuj kod]

4 lipca 2010 w 2. turze przyspieszonych wyborów na Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybrany został Bronisław Komorowski[12], który został zaprzysiężony 6 sierpnia 2010.

Uwagi

  1. 1,0 1,1 11 grudnia 1922 r. Gabriel Narutowicz zaprzysiężony został na Urząd Prezydenta RP, ale dopiero 14 grudnia J. Piłsudski przekazał mu władzę jako Naczelnik Państwa, co zostało ujęte w oficjalnym protokole.
  2. Wybrany na drugą kadencję 8 maja 1933 roku, zaprzysiężenie prezydenta odbyło się 9 maja.
  3. 3,0 3,1 31 grudnia 1989 weszła w życie ustawa zmieniająca Konstytucję PRL wprowadzając nowe nazewnictwo urzędów państwowych.

Przypisy

  1. Od.
  2. J. Piłsudski Pisma zbiorowe t. V, Instytut Józefa Piłsudskiego, Warszawa 1937 str. 296.
  3. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 1 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej (M.P. z 1939 r. Nr 202, poz. 489).
  4. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej.
  5. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej.
  6. Zarządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 17 września 1939 r. o wyznaczeniu następcy Prezydenta Rzeczypospolitej.
  7. 7,0 7,1 Mołdawa T.: Ludzie władzy 1944-1991. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1991, s. 89.
  8. Ustawa z dnia 27 września 1990 r. o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej: Art. 2. 1. Kadencja Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej wybranego przez Zgromadzenie Narodowe w dniu 19 lipca 1989 r. ulega skróceniu i wygasa z chwilą objęcia urzędu przez Prezydenta wybranego w wyborach powszechnych.
  9. 9,0 9,1 Komunikat Nr 152/VI kad.. sejm.gov.pl, 2010-04-10. [dostęp 2010-04-10].
  10. 10,0 10,1 Marszałek Borusewicz głową państwa. Do osiemnastej?
  11. Dz. U. z 1990 r. Nr 67, poz. 397.
  12. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 5 lipca 2010 r. o wynikach ponownego głosowania i wyniku wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. pkw.gov.pl, 2010-07-05. [dostęp 2010-07-05].