Kiruna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Kiruna
Giron
Kiruna
Herb
Herb Kiruny
Państwo  Szwecja
Region Norrbotten
Powierzchnia 16,53 km²
Populacja (XII 2010)
• liczba ludności
• gęstość

18 148
1097,9 os./km²
Położenie na mapie Norrbotten
Mapa lokalizacyjna Norrbotten
Kiruna
Kiruna
Położenie na mapie Szwecji
Mapa lokalizacyjna Szwecji
Kiruna
Kiruna
Ziemia 67°51′18″N 20°13′31″E/67,855000 20,225278Na mapach: 67°51′18″N 20°13′31″E/67,855000 20,225278
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Szwecja
Panorama Kiruny

Kiruna (lap. Giron, fin. Kiiruna) – miasto w północnej Szwecji w regionie Norrbotten, w gminie Kiruna (największe w szwedzkiej części Laponii i najbardziej wysunięte na północ w kraju). Zamieszkane przez 18 148 mieszkańców (2010)[1]. Znane jest z bogatych złóż rudy żelaza, powodujących lokalną anomalię magnetyczną. Nazwa miasta pochodzi od białej pardwy, nazywanej przez Lapończyków giron[2].

Miasto to leży na brzegu jeziora Luossajärvi, u podnóża gór Kiirunavaara i Luossavaara, w których wydrążone są kopalnie rudy żelaza. Obecnie jedynie złoża Kiirunavaary są eksploatowane i uważane za najrozleglejsze na świecie[potrzebne źródło]. W nieużywanych już podziemnych chodnikach uprawia się grzyby shiitake[2] oraz znajduje się muzeum kopalni.

W mieście znajduje się drewniany kościół, wzorowany na lapońskim namiocie, wybudowany w 1912 roku. Część malowideł we wnętrzu świątyni zostało stworzonych przez księcia Eugena.

W mieście istnieje Instytut Geofizyczny. Naukowcy pracujący w nim zajmują się badaniem zorzy polarnych[2].

W pobliżu miasta znajduje się Park Narodowy Abisko.

W Kirunie w latach 1907-1961 i 1984 – 1993 znajdowała się sieć tramwajowa, która była najbardziej wysuniętą na północ na świecie. Składała się z trzech linii, a tramwaje wjeżdżały do kopalni. Zachował się tam jeden wagon, który został najgłębiej ustawiony.

W 2004 roku podjęto decyzję o konieczności przeniesienia centrum miasta na północny wschód, w stronę Loussavaary i jeziora[3]. Przyczyną tego jest subsydencja wynikająca z budowy kopalni. Przenosiny rozpoczęły się w listopadzie 2007 roku, jednak w czerwcu 2010 roku docelowa lokalizacja została zmieniona na okolice Tuolluvaary[4].

W Kirunie wychowała się pisarka Åsa Larsson. Miasto pojawia się na kartach jej powieści.

W 2003 roku w Kirunie ślub brał piosenkarz Michał Wiśniewski wraz z tancerką Martą Mandrykiewicz[5]. Wesele odbyło się w Ice Hotel, a chrzest ich dzieci (Fabienne i Xaviera) odbył się w drewnianym kościele w Kirunie.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Średnia temperatura powietrza w styczniu wynosi -16,0 °C, a w lipcu wynosi +12,8 °C. Usłonecznienie w styczniu 0 godzin, a w lipcu 24 godzin[6].

Transport[edytuj | edytuj kod]

Port lotniczy Kiruna, znajdujący się około 9 km od centrum miasta, posiada regularne połączenia lotnicze ze Sztokholmem, Luleå, Östersund i Tromsø. Przez Kirunę przebiega trasa europejska E10 z norweskiego Å do Luleå oraz linia kolejowa Malmsbanan (kolej rudy żelaza) z codziennymi pociągami do Sztokholmu, Göteborga i Narwiku z oddalonej o 300 m od centrum stacji kolejowej.

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Tätorternas landareal, folkmängd och invånare 2005 och 2010 (szw.).
  2. 2,0 2,1 2,2 Szwedzka Laponia. W: Szwecja. Praktyczny przewodnik. Wydawnictwo Pascal, s. 481.
  3. Klart med Kirunas flytt (szw.).
  4. Framtida placeringen av Kiruna klar (szw.).
  5. Niebiańskie i najdroższe śluby! – Michał Wiśniewski, Mandaryna
  6. Klimat. W: Szwecja i Szwedzi. Instytut Szwedzki, s. 1.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]