Klejówka świerkowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Klejówka kleista)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Klejówka świerkowa
Klejówka świerkowa: zdjęcie
Młode owocniki klejówki kleistej
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina klejówkowate
Rodzaj Gomphidius
Gatunek klejówka świerkowa
Nazwa systematyczna
Gomphidius glutinosus (Schaeff.) Fr.
Epicr. syst. mycol.: 319 (Uppsala, 1838)
Starsze owocniki klejówki kleistej

Klejówka świerkowa (Gomphidius glutinosus (Schaeff. ex Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny klejówkowatych (Gomphidiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 1990. W polskim piśmiennictwie mykologicznym ma również inne nazwy: bedłka kleista, klejówka kleista, klejówka śluzowata[2]. Ma też ludowe nazwy regionalne: czop, klejak, ślimak, ślimaczek, tłuszcz, tłuścioch[3]. Jeszcze więcej ma synonimów łacińskich[4]:

  • Agaricus adhaerens J.F. Gmel. (1792)
  • Agaricus fuscus Batsch (1783)
  • Agaricus glutinosus Schaeff., (1774)
  • Agaricus mitratus J.F. Gmel. (1792)
  • Agaricus velatus With., (1792)
  • Agaricus viscidus var. atropunctus Pers. (1801)
  • Cortinarius viscidus ß atropunctus (Pers.) Gray (1821)
  • Gomphidius glutinosus var. glutinosus (Schaeff.) Fr. (1838)
  • Gomphus glutinosus (Schaeff.) P. Kumm. (1871)
  • Leucogomphidius glutinosus (Schaeff.) Kotl. & Pouzar (1972)

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

O średnicy 4–15 cm, u młodych okazów tępostożkowaty, później półkulisty, łukowaty, na koniec płaski i na środku wklęsły lub nawet lejkowaty. Brzeg zawsze podwinięty. Powierzchnia gładka i pokryta śluzem (w czasie suszy wysycha). Młode owocniki mają kolor fioletowosiwy, siwobrązowy, starsze czekoladowobrązowy, na koniec ochrowy[5]. Często z brzegów kapelusza zwisają śluzowate resztki osłony[6].

Blaszki

Rzadkie, różnej długości, zbiegające przy trzonie. Na młodych okazach białawe, na starszych ciemniejsze[6].

Trzon

Wysokość 2–5 cm, grubość do 3 cm, walcowaty, pełny, śliski. Posiada zanikający pierścień[5]. Powierzchnia biaława, dołem miejscami żółta. Pod kapeluszem resztki śluzowatej osłony[6].

Miąższ

Pod kapeluszem brązowawy, w dolnej części miejscami cytrynowy, poza tym białawy. Ma łagodny smak i słaby zapach[6].

Wysyp zarodników

Czarny. Zarodniki wydłużone, gładkie o rozmiarach 18-22 × 5-8 μm[6].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Występuje na całej półkuli północnej w strefie klimatu umiarkowanego[3]. Rośnie w lasach iglastych lub mieszanych, niemal wyłącznie pod świerkami, bardzo rzadko pod innymi gatunkami drzew iglastych (grab pospolity, lipa)[2]. Najczęściej występuje na glebach kwaśnych i niezbyt wilgotnych, szczególnie w obecności borówek[7]. Owocniki pojawiają się od lipca do listopada[5].

W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych[8].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny. Według niektórych autorów średniej jakości[6], według innych jest to dobry grzyb jadalny, w smaku podobny do maślaka ziarnistego[3][7]. Podczas gotowania wydziela dużo śluzu. Jego przyrządzanie jest pracochłonne, należy bowiem z kapelusza usunąć lepką i kwaskowatą skórkę. Dobrze nadaje się do marynowania w occie[3]. Przez grzybiarzy jest on jednak rzadko zbierany[7].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

  • klejówka plamista (Gomphidius maculatus) występująca pod modrzewiami. Różni się nieco barwą kapelusza (cielistoochrowy do brązowocielistego) i pokryta jest ciemnobrązowymi plamami[6],
  • klejek alpejski (Chroogomphus helveticus). Nie jest śliski i ma owocnik pomarańczowobrązowy do różowofioletowego[5].
  • klejek czerwonawy (Chroogomphus rutilus) nie jest śliski i ma czerwonobrązowy kapelusz[5].

Przypisy

  1. Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. 2,0 2,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polisch Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Scienceas, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Albert Pilát, Otto Ušák: Mały atlas grzybów. Warszawa: PWRiL, 1977.
  4. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  7. 7,0 7,1 7,2 Andreas Gminder: Atlas grzybów jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  8. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.