Kościół św. Krzyża w Ninie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Świętego Krzyża w Ninie
Crkva sv. Križa u Ninu
Kościół Świętego Krzyża w Ninie
Państwo  Chorwacja
Miejscowość Nin
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Świętego Krzyża
Położenie na mapie Chorwacji
Mapa lokalizacyjna Chorwacji
Kościół Świętego Krzyża w Ninie
Kościół Świętego Krzyża w Ninie
Ziemia 44°14′35″N 15°11′04″E/44,243056 15,184444Na mapach: 44°14′35″N 15°11′04″E/44,243056 15,184444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Crkva sv. Križa u Ninu 2010.jpg
Pomnik Grzegorza z Ninu

Kościół św. Krzyża w Ninie (chor. crkva Sv. križa) – przedromański kościół z ok. 800 r. w Ninie, w północnej Dalmacji (Chorwacja).

Uważany niegdyś za najmniejszą katedrę świata (40 m obwodu), ponieważ w IX w. był najprawdopodobniej siedzibą biskupa Ninu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół powstał w miejscu rzymskiej bazyliki. Jego budowę datuje się na przełom wieków VIII i IX[1]. Świątynia była najprawdopodobniej siedzibą biskupa Ninu w IX w.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Architektura zewnętrzna[edytuj | edytuj kod]

Kościół powstały na planie krzyża greckiego ma dwie absydy, a nad jego centralną częścią wznosi się wydłużona, owalna kopuła, zwężająca się ku górze. Fronton budowli zdobi rząd ślepych nisz. Nad drzwiami wejściowymi znajduje się kamienna listwa dekoracyjna pokryta charakterystycznym motywem przeplatającej się wstęgi. Na dole listwy umieszczona jest inskrypcja z IX w. wzmiankująca chorwackiego żupana Godečaja (Godesława).

Budowla przypomina inne świątynie powstające w owym czasie w okolicach Rawenny czy oktogonalne kaplice Karolingów (np. kaplica pałacu Karola Wielkiego w Akwizgranie)[2].

Według jednej z teorii bryła kościoła oddaje pozycje słońca z okresu przesilenia wiosennego i jesiennego. Budowla spełniała najprawdopodobniej funkcje kalendarza lub zegara[3].

Architektura wnętrz[edytuj | edytuj kod]

Obecnie kościół nie ma żadnego wyposażenia.

Uważa się, że sześciokątna kamienna chrzcielnica księcia Ninu Wiszesława (785–802) (obecnie w Muzeum Archeologicznym w Splicie, kopia w Muzeum Archeologicznym w Ninie) została wykonana dla kościoła św. Krzyża w Ninie[4]. Chrzcielnica powstała z jednego bloku wapienia, a jej boki zdobi charakterystyczny motyw przeplatającej się wstęgi. Na brzegu chrzcielnicy znajduje się łacińska inskrypcja wzmiankująca księcia Wiszesława.

Pomnik Grzegorza z Ninu[edytuj | edytuj kod]

Nieopodal świątyni znajduje się brązowy posąg biskupa Grzegorza z Ninu autorstwa chorwackiego rzeźbiarza Ivana Meštrovića.

Przypisy

  1. Florin Curta, Paul Stephenson, Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge University Press, 2006, s. 102 ISBN 0-521-81539-8
  2. Florin Curta, Paul Stephenson, Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge University Press, 2006, s. 142 ISBN 0-521-81539-8
  3. Tony Fabijancic, Croatia: Travels in Undiscovered Country, University of Alberta, 2003, s. 111-112 ISBN 0-88864-397-7
  4. Antun Travirka, Dalmatia: history, culture, art heritage, Forum, Zadar, 2008, s. 33 ISBN 978-953-179-716-0

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]