Kozioł (muzyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mężczyzna grający na dudach wielkopolskich i kobieta grająca na koźle czarnym (ślubnym).

Kozioł - odmiana dud, typowy instrument ludowy Regionu Kozła (Wielkopolska). [1].

Kozioł weselny[edytuj | edytuj kod]

Kozioł weselny, zwany inaczej białym posiada jeden burdon (bąk) zakończony czarą głosową z mosiądzu i rogu bydlęcego. Jest nadmuchiwany dymką – mechanicznym mieszkiem, którego niegdyś używali kowale, tylko w większym rozmiarze. Nazwa pochodzi od worka pokrytego białym włosiem (skóra z kozła) i główki zdobiącej przebierkę – imitującej główkę prawdziwego kozła.

Dźwięk i skala

Charakteryzuje się on miłą barwą dźwięku. Ma skalę dźwięków od h do c2, a po przedęciu (wydobycie na instr. dętym jednego z alikwotów dźwięku przez odpowiednie, silniejsze zadęcie i napięcie warg) od h do es2.

Kozioł czarny[edytuj | edytuj kod]

Jest zwany także ślubnym, co sugeruje miejsca, w których na nim grywano. Nadmuchiwany jest podobnie jak kozioł biały (weselny) i ma jeden burdon. Worek jest z czarnej skóry bez włosia. Ma także mniejszy rozmiar, co razem z poprzednimi cechami odróżnia go od kozła białego. Jest, podobnie jak kozioł biały, reprezentatywnym instrumentem ludowym Zbąszynia i okolicy zwanej Regionem Kozła.

Dźwięk i skala

Skala Kozła czarnego sięga od c1 do d2, a po przedęciu od c1 do f2.

Popularność[edytuj | edytuj kod]

Kozioł był swego czasu instrumentem ogromnie popularnym, będącym nawet symbolem kultury polskiej i wielkopolskiej. Grano na nim nawet na dworze duńskiego króla Christiana IV|[1] W kapeli towarzyszą mu skrzypce i klarnet ES.

Współcześni budowniczy instrumentu[edytuj | edytuj kod]

We wsi Nądnia mieszka jeden z nielicznych w Polsce budowniczych kozłów, Marek Modrzyk oraz w Zbąszyniu Marcin Szczechowiak – młody budowniczy. Kozły budują jeszcze Henryk Skotarczyk ze Zbąszynia oraz Franciszek Hirt z Chrośnicy.

Sztandarowym utworem ludowym Regionu Kozła jest "Świniorz", który wysławił zespół Mazowsze w latach 70-tych XX wieku. Nauczanie gry na koźle jest kontynuowane w Zbąszyniu (H. Skotarczyk), Zbaszynku (J. Skrzypczak), Siedlcu (M. Szczechowiak), Babimoście (H. Skotarczyk) oraz Kargowej (M. Szczechowiak)

Cykliczne imprezy[edytuj | edytuj kod]

W regionie odbywają się imprezy folklorystyczne: Biesiada Koźlarska w Zbąszyniu (Październik) oraz Konkurs Muzyki Ludowej w Kopanicy (Czerwiec). Muzycy prezentują się na wielu innych festiwalach w kraju i za granicą, m.in. w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą, Bukowinie Tatrzańskiej, Poznaniu, w Czechach, a także na Słowacji.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Marcin Szczechowiak: Ludowe rytmy Marcina Szczechowiaka (pol.). Mapa Kultury, 28.09.2013. [dostęp 2014-06-21].