Kraje bałtyckie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kraje bałtyckie na mapie Europy

Kraje bałtyckie – nazwa stosowana dla określenia trzech państw położonych nad Morzem Bałtyckim: Litwy, Łotwy i Estonii. Zajmują one powierzchnię 175,1 tys. km², zamieszkuje je ok. 6,2 mln mieszkańców (2014). Ich mieszkańców określa się niekiedy mianem Bałtów (choć z etnograficznego punktu widzenia Estończycy nie są Bałtami).

Podstawowe dane[edytuj | edytuj kod]

Państwo Powierzchnia (km²) Populacja (2014) PKB/osobę (2013)[1]
 Estonia 45 226 1 311 870 22 400 USD
 Łotwa 64 589 2 003 000 19 100 USD
 Litwa 65 200 2 939 431 22 600 USD

Państwa te cechują liczne podobieństwa:

  • kulturowe – ludy i języki nie-słowiańskie odróżniające je od otaczających narodów, zobacz: języki bałtyckie: litewski i łotewski oraz język ugro-fiński: język estoński, bliski krewny języka fińskiego. Ludy: Bałtowie (Litwini i Łotysze), Ugrofinowie (Estończycy). Bardzo silne wpływy kultury skandynawskiej i niemieckiej na Łotwie, a szczególnie w Estonii – którą uznaje się często za państwo skandynawskie. Można powiedzieć, że Estonia jest Skandynawią w tym samym stopniu co Finlandia. Litwini są katolikami, a Łotysze i Estończycy to w większości protestanci.
  • historyczne: uzależnienie od sąsiednich państw, głównie: Szwecji, Danii, Rosji, Polski oraz niemieckich państw zakonnych oraz innych tworów państwowych rządzonych przez Niemców. Cała Łotwa i Estonia, a także niewielka część Litwy należały setki lat do niemieckojęzycznych państw zakonnych i innych niemieckojęzycznych państw. Niepodległe przed II wojną światowąEntenta Bałtycka, aneksja przez ZSRR w 1940 i okupacja radziecka, jako pierwsze ogłosiły niepodległość w 1991.
  • polityczne: byłe republiki radzieckie, jako jedyne nie wstąpiły do Wspólnoty Niepodległych Państw, jedyne kraje byłego ZSRR będące w Unii Europejskiej i NATO, jedyne kraje byłego ZSRR należące do kultury zachodniej, wzrost tendencji nacjonalistycznych w latach 90. XX wieku – kontrowersyjne z punktu widzenia Rosjan prawa przyznające obywatelstwo i ustawy o ochronie języka w Estonii i Łotwie. W krajach tych występuje duża rosyjska mniejszość narodowa (przesiedlona tam w czasie ZSRR), nieznająca języków narodowych tych państw.

Bałtowie[edytuj | edytuj kod]

Mieszkańców wszystkich trzech krajów bałtyckich określa się niekiedy jako Bałtów, co z etnograficznego punktu widzenia nie jest poprawne, gdyż Estończycy są narodem ugrofińskim, a z wywodzącymi się z Indoeuropejczyków Bałtami (Litwinami i Łotyszami) mają niewiele wspólnego. Jednak nazwa ta używana jest w języku potocznym, także w stosunkach międzynarodowych czy literaturze.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GDP – per capita (PPP) (ang.). CIA. [dostęp 2012-06-10].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]