Kupkówka pospolita

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Kupkówka pospolita
457 Dactylis glomerata.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd wiechlinowce
Rodzina wiechlinowate
Rodzaj kupkówka
Gatunek kupkówka pospolita
Nazwa systematyczna
Dactylis glomerata L.
Sp. pl. 1:71. 1753[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan
Pochwa liściowa i języczek

Kupkówka pospolita (Dactylis glomerata L.), zwana także rajgrasem niemieckim – gatunek rośliny z rodziny wiechlinowatych. Jego zasięg (w szerokim ujęciu) obejmuje północne krańce Afryki, niemal całą Europę i Azję z wyjątkiem jej południowych i wschodnich krańców. Poza tym introdukowany i zdziczały w Ameryce Północnej, Południowej, w Australii i południowej Afryce[2]. W Polsce jest to gatunek bardzo pospolity na niżu i w górach[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Wysoka trawa, tworząca bujne kępy o pędach bocznych zwykle śródpochwowych. Wykształca skrócone i wydłużone pędy wegetatywne o dużej ilości często pokładających się, sinozielonych, matowych liści. Pędy kwiatowe silnie z boku spłaszczone, szorstkie, słabo ulistnione.
Łodyga
Źdźbło ma wysokość od 50 cm do ok. 1,5 m.
Liście
Szarozielone, o szerokości 4-10 mm, przeważnie szorstkie. Liść w pączku złożony, blaszki liściowe długie, równowąskie, dość szerokie, składają się wzdłuż głównego nerwu, uwypuklonego po stronie zewnętrznej, na brzegach szorstkie, niewyraźnie unerwione. Języczek długi, ostro zakończony, porozrywany. Pochwy u dołu zrośnięte, spłaszczone, szorstkie.
Kwiaty
Zebrane w wiechę, początkowo ścieśnioną, później luźną i zwykle zagęszczającą się u góry. Kwiatostan-wiecha właściwa, ukośnie piramidalna, prosto wzniesiona, o niewielu szorstkich, zwykle falistych gałązkach, zakończonych gęstymi kupkami kłosków. Kłoski 3-4 kwiatowe, niekiedy fioletowo zabarwione, plewki zakończone krótką sztywną ością. Na grzbiecie zarówno plewy, jak i plewki pokryte długimi i sztywnymi rzęskami.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, w dobrych warunkach trwa wiele lat. Po wysiewie rozwija się szybko, pełne plony daje w 2-3 roku. Wiosną rozwija się wcześnie i wcześnie kwitnie (koniec maja). Wrażliwa jest na przymrozki. Po wykłoszeniu się szybko drewnieje, dobrze znosi zacienienie. Po skoszeniu odrasta bujnie, w II pokosie wykształca głównie skrócone pędy wegetatywne.

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Jedna z pospolitszych traw w Polsce, powszechnie występuje na umiarkowanie wilgotnych i suchych glebach mineralnych i torfowych dostatecznie żyznych. Występuje w różnych łąkach i pastwiskach. Na glebach przepuszczalnych dobrze znosi zalew. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla rzędu (O.) Arrhenatheretalia[4].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek jest bardzo zmienny, wyróżnia się wiele podgatunków[2], ras i ekotypów[5]. W wąskim ujęciu gatunek obejmuje tetraploidalne, heksa- i oktoploidalne rośliny będące wynikiem poliploidyzacji drobnych gatunków diploidalnych[6], spotykanych głównie w basenie Morza Śródziemnego[5].

Wykaz podgatunków[2]
  • Dactylis glomerata subsp. glomerata
  • Dactylis glomerata subsp. himalayensis
  • Dactylis glomerata subsp. hispanica
  • Dactylis glomerata subsp. ibizensis
  • Dactylis glomerata subsp. judaica
  • Dactylis glomerata subsp. juncinella
  • Dactylis glomerata subsp. lobata (syn.: Dactylis aschersoniana Graebn., Dactylis polygama Horv.)
  • Dactylis glomerata subsp. lusitanica
  • Dactylis glomerata subsp. santai
  • Dactylis glomerata subsp. smithii
  • Dactylis glomerata subsp. woronowii

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Trawa należąca do roślin pastewnych. Daje wysokie plony siana dobrej wartości pastewnej, jeżeli jest wcześnie skoszona. Później szybko drewnieje. Wysiewana jest na łąki i pastwiska trwałe, wymaga jednak odpowiedniej pielęgnacji. Stosowana jest także w płodozmianach polowych.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-12-31].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Taxon: Dactylis glomerata (ang.). W: Germplasm Resources Information Network (GRIN) [on-line]. United States Department of Agriculture. [dostęp 2010-12-31].
  3. Delfina Gayówna: Rośliny łąk. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1992, s. 30. ISBN 83-02-00654-8.
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. 5,0 5,1 Dactylis (ang.). W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2010-12-31].
  6. Clive A. Stace: Taksonomia roślin i biosystematyka. Warszawa: Wydawnictwa Naukowe PWN, 1993, s. 152. ISBN 83-01-11251-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  2. B.Rutkowska. Atlas roślin łąkowych i pastwiskowych