Lakówka dwubarwna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lakówka dwubarwna
2012-09-22 Laccaria bicolor (Maire) P.D. Orton 270921 crop.jpg
Systematyka
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina piestróweczkowate
Rodzaj lakówka
Gatunek lakówka dwubarwna
Nazwa systematyczna
Laccaria bicolor (Maire) P.D. Orton
Trans. Br. mycol. Soc. 43(2): 280 (1960)
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Charakterystyczne są fioletoworóżowe blaszki
Charakterystyczna fioletowa barwa podstawy trzonu

Lakówka dwubarwna (Laccaria bicolor (Maire) P.D. Orton) – gatunek grzybów z rodziny piestróweczkowatych (Hydnangiaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Laccaria, Hydnangiaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1937 przez René Maire jako odmiana lakówki pospolitej. Do rangi odrębnego gatunku podniósł go Peter Darbishire Orton w 1960[2]: Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003[3]. Synonimy łacińskie[2]:

  • Laccaria bicolor (Maire) P.D. Orton 1960 var. bicolor
  • Laccaria bicolor var. pseudobicolor (Bon) Pázmány 1991
  • Laccaria laccata var. bicolor Maire 1937
  • Laccaria laccata var. pseudobicolor Bon 1982
  • Laccaria proxima var. bicolor (Maire) Kühner & Romagn. 1953

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnicy 1–6 cm, za młodu dzwonkowaty, później łukowaty, na koniec płasko rozpostarty o pofalowanych brzegach. Powierzchnia o barwie mięsnoczerwonawej lub czerwonobrązowej i pokryta drobnymi łuseczkami[4].

Blaszki

Szerokie, rzadkie i dość grube, do trzonu przyrośnięte lub nieco zbiegające. Mają fioletoworóżową barwę, podczas wysychania coraz bardziej fioletową, u starszych okazów są białawo oprószone zarodnikami[4].

Trzon

Wysokość 6–10 cm, grubość do 8 mm. Cylindryczny, podłużnie włóknisty. Powierzchnia koloru od różowego do czerwonobrązowego. U podstawy występuje fioletowa grzybnia[4]. Fioletowy kolor grzybni u podstawy jest jedną z najważniejszych cech morfologicznych umożliwiających odróżnienie tego gatunku lakówki od podobnych, jednak zanika on dość szybko i morfologiczne odróżnienie starszych okazów staje się czasami niemożliwe[5].

Miąższ

Kruchy, cienki, brązowawy o słodkawym smaku i niewyraźnym zapachu[4].

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki szeroko elipsoidalne lub niemal kuliste, o rozmiarach 7–9 × 6–8 µm, pokryte kolcami długości do 1–2 µm. Podstawki 4-zarodnikowe, Cheilocystydy o kształcie od nitkowatego do palczastego i rozmiarach do 55 × 8 µm[5].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest szeroko rozprzestrzeniony w Ameryce Północnej i Europie, występuje także w Australii oraz Japonii i Korei[6]. W Europie rośnie dość nielicznie w lasach iglastych pod sosnami i świerkami, oraz liściastych pod dębami, bukami i brzozami[4]. W Polsce owocniki wytwarza od lipca do listopada[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

  • Grzyb mikoryzowy. Badania naukowe wykazały, że lakówka dwubarwna jest bardziej od innych grzybów skuteczna w tworzeniu ektomikoryzy z sosną pospolitą, zwiększając szansę jej przeżycia[7].
  • Grzyb jadalny[4].
  • Jest jednym z wielu grzybów mięsożernych, którego grzybnia ma zdolność trawienia ciała zwierząt, ale jednym z nielicznych, który ma zdolność łapania i zabijania owadów, szczególnie skoczogonków[8].
  • Jest pierwszym gatunkiem grzyba ektomikoryzowego, dla którego opracowano pełną sekwencję genomu[9].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Index Fungorum (ang.). [dostęp 15 września 2013].
  2. 2,0 2,1 Species Fungorum (ang.). [dostęp 25 października 2013].
  3. 3,0 3,1 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. 5,0 5,1 MushroomExpert (ang.). [dostęp 24 października 2013].
  6. Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
  7. Richter DL, Bruhn JN. (1989). Field survival of containerized red and jack pine seedlings inoculated with mycelial slurries of ectomycorrhizal fungi. New Forest 3: 247–258
  8. Klironomos, J. N.; Hart, M. M. (2001). Nature 410 (6829): 651. doi:10.1038/35070643. PMID 11287942
  9. Martin, F.; Selosse, M. (2008). "The Laccaria genome: a symbiont blueprint decoded". New Phytologist 180 (2): 296–310. doi:10.1111/j.1469-8137.2008.02613.x. PMID 19138220