Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego ZSRR

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego ZSRR (Народный комиссариат танковой промышленности СССР) - jeden z urzędów centralnych w Związku Radzieckim, odpowiednik ministerstwa, który nadzorował produkcję przemysłu czołgowego.

Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego został utworzony 11 września 1941 na bazie Ludowego Komisariatu Średniego Przemysłu Maszynowego w związku z poniesionymi dużymi stratami czołgów w II wojnie światowej. Podobne komisariaty istniały w tym czasie i w innych dziedzinach przemysłu zbrojeniowego, np. w lotnictwie, a NKTP został zorganizowany podobnie.

NKTP stał się jednym z największych resortów przemysłowych ZSRR. W jego skład wchodziło szereg gigantów przemysłowych zatrudniających ponad 10.000 osób każdy. W sumie w latach wojny w swoich fabrykach zatrudniał 200-250 tys. osób.

W skład NKTP włączono firmy z doświadczeniem w produkcji czołgów już od 1930:

  • w Charkowie - zakład nr 183 → Charkowski Zakład Transportowego Przemysłu Maszynowego im. W.A. Małyszewa (Харьковский завод транспортного машиностроения имени В. А. Малышева), produkujący średnie czołgi T-34,
  • w Stalingradzie - nr 75 → Zakład Barrikady (завод Баррикады), produkujący silniki diesla do czołgów,
  • w Leningradzie - Zakład Kirowski, ciężkie czołgi KW i zakład nr 174 → Leningradzki Zakład Państwowy nr 174 im. K.E. Woroszyłowa (Ленинградский государственный завод № 174 имени К. Е. Ворошилова), lekkie czołgi T-26,
  • w Moskwie - zakład nr 37, lekkie pływające czołgi T-40,
  • w Mariupolu - Mariupolski Zakład im. Ilicza (Мариупольский завод им. Ильича), korpusy dla T-34,
  • w Podolsku - Podolski Zakład im. Ordżonikidze (Подольский завод им. Орджоникидзе), pancerne kadłuby dla czołgów T-40.

Od początku września 1941 większość zakładów jest przejmowana przez Niemców, a jednocześnie w skład NKTP wchodzą zakłady znajdujące się na wschodnich rejonach ZSRR. Są ewakuowane zakłady, np.

  • zakład im. Kirowa przyjął Czeliabiński Zakład Traktorów (Челябинский тракторный завод),
  • zakład nr 183 - Uralski Zakład Budowy Wagonów (Уральский вагоностроительный завод) w Niżnym Tagile,
  • Wydział Silników Zakładów im. Kirowa - Uralski Zakład Turbin (Уральский турбинный завод) w Swierdłowsku,
  • Zakład Iżorski (Ижорский завод) - Uralski Zakład Ciężkiego Przemysłu Maszynowego (Уральский завод тяжёлого машиностроения) w Swierdłowsku,
  • i zakład nr 75 - Jurgiński Zakład Przemysłu Maszynowego (Юргинский машиностроительный завод).

Ponadto, w skład NKTP weszła

  • Stalingradzka Fabryka Ciągników (Сталинградский тракторный завод), rozpoczynająca produkcję T-34,
  • nr 264 → Stocznia Stalingradzka (Сталинградская судоверфь) w Stalingradzie, organizująca produkcję pancernych kadłubów dla STZ,
  • nr 112 → Stocznia Czerwone Sormowo (Cудоверфь Красное Сормово) w Niżnym Nowogrodzie, koncentrująca się na produkcji T-34.

Pod koniec 1941, proces formowania NKTP został zakończony.

W pierwszym etapie głównym zadaniem NKTP był gwałtowny wzrost produkcji czołgów.

W ciągu 1942 znacząco zmniejszono złożoność produkcji T-34. W ten sposób zakład nr 183, spadła ona o 22 %, a w zakładzie nr 112 - 40 %.

Wielką wagę dla rozwoju produkcji czołgów miały również zmiany w ich konstrukcji. Jednak uproszczenie procesu projektowania i produkcji doprowadziły do spadku niezawodności, więc w lecie 1942 główne wysiłki projektantów NKTP zostały skierowane na uproszczenie technologii produkcji w celu poprawy niezawodności czołgów.

Działalność NKTP w początkowym okresie wojny (1941-1942) można określić jako pasmo sukcesów radzieckiej produkcji czołgów, która pod względem ilościowym, znacznie szybciej rosła niż produkcja czołgów w Niemczech i krajach okupowanych. Tak więc, w ZSRR w 1942 wyprodukowano 24.504 czołgów i dział samobieżnych, w Niemczech - tylko 6.189, w 1943 - 24.006 (w Niemczech 10,7 tys.) w 1944 - 28.983 (w Niemczech 18.300), w pierwszej połowie 1945 - 15.422 (Niemcy tylko 4,4 tys.).

14 października 1945 Ludowy Komisariat Przemysłu Czołgowego został przemianowany na Ludowy Komisariat Transportowego Przemysłu Maszynowego ZSRR (Народный комиссариат транспортного машиностроения СССР). Od 1946 - Ministerstwo Transportowego Przemysłu Maszynowego ZSRR (Министерство транспортного машиностроения СССР).

Siedziba[edytuj | edytuj kod]

Siedziba mieściła się przy ul. Riazańskiej (Рязанская ул.) 8а, następnie ewakuowana do Czelabińska.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Część IV - Танки и САУ, [w:] В. Н. Новиков (red.): Оружие победы 1941-1945 (Broń zwycięstwa), Машиностроение Moskwa 1985 [1]