Mariupol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mariupol
Маріуполь
Mariupol
Herb Flaga
Herb Mariupola Flaga Mariupola
Państwo  Ukraina
Obwód doniecki
Prawa miejskie 1778
Burmistrz Jurij Chotłubej
Powierzchnia 244[1] km²
Populacja (2014)
• liczba ludności

458 533
Nr kierunkowy +380-629
Kod pocztowy 87500—87590
Tablice rejestracyjne AH, КН / 05
Położenie na mapie obwodu donieckiego
Mapa lokalizacyjna obwodu donieckiego
Mariupol
Mariupol
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Mariupol
Mariupol
Ziemia 47°07′N 37°33′E/47,116667 37,550000
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina

Mariupol (w latach 1948–1989 Żdanow, ukr. Маріуполь, ros. Mариуполь) – miasto wydzielone na wschodniej Ukrainie, w obwodzie donieckim, położone nad Morzem Azowskim, nad Zatoką Taganroską, u ujścia Kalmiusu; ośrodek przemysłowy, port morski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone w 1778 pod nazwą Pawłowsk, na miejscu ufortyfikowanego posterunku Kozaków zaporoskich z XVI wieku. W 1789 otrzymało prawa miejskie (jest najstarszym miastem w obwodzie donieckim). Nazwa Mariupol pojawiła się w 1780, na cześć Marii Fiedorowny, żony późniejszego cara Rosji Pawła I.

Od końca XVIII wieku stał się znacznym ośrodkiem targowym, w 1809 otwarto port a w 1882 wybudowano linię kolejową łączącą Mariupol z Donieckiem, co umożliwiło eksportowanie przez Mariupol donieckiego węgla. W latach 1886-1889 wybudowano nowy Mariupolski port handlowy, który stał się najważniejszym pod względem przeładunku towarów portem Imperium Rosyjskiego na południu po Odessie. Od końca XIX rozwój przemysłu metalurgicznego. W okresie bezpośrednio po I wojnie światowej w Mariupolu funkcjonowała polska placówka o charakterze konsularnym. 1941-1943 okupacja niemiecka miasta.

Mariupol, plan miasta

W latach 1948–1989 Mariupol nosił nazwę Żdanow na cześć radzieckiego działacza partyjnego Andrieja Żdanowa, który się tam urodził.

W Mariupolu znajdują się 3 szkoły wyższe: Mariupolski Uniwersytet Humanistyczny, Nadazowski Państwowy Uniwersytet Techniczny oraz Azowski Instytut Transportu Morskiego.

W mieście znajdują się 2 duże kombinaty metalurgiczne: Mariupolski Kombinat Metalurgiczny imienia Ilicza i „Azowstal”.

Według danych z 2002 roku 48,7% mieszkańców stanowili Ukraińcy, 44,4% Rosjanie, a 4,3% Grecy, przy czym jednocześnie aż 89,64% mieszkańców jako języka ojczystego używało języka rosyjskiego, a tylko 9,92% ukraińskiego, zaś greckiego 0,20%. Według greckich źródeł, Mariupol to największe na Ukrainie skupisko rosyjskojęzycznej diaspory greckiej. Ostrożność, dziedziczona po prześladowaniach okresu ZSRR, powstrzymuje część Greków przed deklaracją narodowości innej, niż dwie główne.[2][3][4] [a]. W roku 2014, wicepremier Grecji Ewangelos Wenizelos swą oficjalną wizytę w Kijowie poprzedził spotkaniem z diasporą Mariupola.[5].

24 stycznia 2015 na dzielnicę mieszkalną miasta spadły pociski z wyrzutni rakietowej typu Grad zabijając 30 osób cywilnych i raniąc prawie 100. Wydarzenie to było częścią ofensywy prowadzonej przez prorosyjskich separatystów w ramach wojny we wschodniej Ukrainie. Władze ukraińskie oraz OBWE potwierdziły, że ataku pociskami dokonano z terenów kontrolowanych przez separatystów z tzw. Donieckiej Republiki Ludowej. Atak spotkał się z oburzeniem i słowami potępienia ze strony władz UE, NATO, OBWE i USA zaś pre­zy­dent Ukra­iny Petro Poroszenko uznał atak pro­ro­syj­skich se­pa­ra­ty­stów za zbrod­nię pod­le­ga­ją­cą Try­bu­na­ło­wi w Hadze[6][7]. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy ujawniła do publicznej wiadomości swoje dane, wg których miasto zostało ostrzelane z systemów rakietowych Grad i moździerzy Tulipan, dostarczonych przez rosyjskich żołnierzy z baz wojskowych Południowego Okręgu Federacji Rosyjskiej, a rozkaz w tej sprawie wydał oficer rosyjski, który dowodził specjalnie utworzonym batalionem[8].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Historyczny skład narodowościowy miasta na podstawie oficjalnych danych rosyjskich, radzieckich i ukraińskich:

  1. Rosjanie: 19 670 (63,22%)
  2. Żydzi: 4 710 (15,14%)
  3. Ukraińcy: 3 125 (10,04%)
  4. Grecy: 1 590 (5,11%)
  5. Turcy: 922 (2,96%)
  6. Niemcy: 248 (0,80%)
  7. Tatarzy: 228 (0,73%)
  8. Polacy: 218 (0,70%)
  1. Ukraińcy: 109 718 (49,03%)
  2. Rosjanie: 79 758 (35,64%)
  3. Grecy: 15 921 (7,11%)
  4. Żydzi: 10 444 (4,67%)
  5. Białorusini: 2033 (0,91%)
  6. Niemcy: 1773 (0,79%)
  1. Ukraińcy: 248 683 (48,7%)
  2. Rosjanie: 226 848 (44,4%)
  3. Grecy: 21 923 (4,3%)
  4. Białorusini: 3 858 (0,8%)
  5. Ormianie: 1 205 (0,2%)
  6. Żydzi: 1 176 (0,2%)

Urodzeni w Mariupolu[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. O ile dla Rosjan i Ukraińców, Mariupol szczególnie był i pozostaje z Donieckiem, dla jego greckiej społeczności istotne były zawsze związki z Krymem

Przypisy

  1. Административно-территориальное устройство (ros.). Маріупольська міська рада. [dostęp 2014-01-05].
  2. Artykuł z 9 lutego 2014 w ogólnogreckim dzienniku Kathimerini, jeden z wielu podobnych publikacji w greckich mediach, przytacza historyczne i współczesne dane o liczebności diaspory. I tak, w roku 1928, tj. nim na język grecki spadły rosyjskie totalne represje, w okręgu Mariupola działało 39 greckich szkół, w tym 6 średnich, ze 159 nauczycielami. Szkolnictwo, wszelka nauka greckiego (także w domu) i posiadanie greckich książek zostały następnie zakazane, Greków objęto masową deportacją, powróciła jedynie cześć. Według danych z ukraińskiego spisu powszechnego. w 2001 r. czyli już po głównej fali emigracji diaspory do Grecji, w całej Ukrainie jeszcze 93 tysiące osób deklarowało grecką narodowość, z czego większość w okręgu Mariupola. Zdaniem greckich organizacji, ponad 1/3 greckiej społeczności nie odważyła się jeszcze wtedy zadeklarować narodowości innej, niż dwie główne, paraliżowana dziedziczonym strachem. Grecy uważają, że Ukrainę, w tym głównie okręg Mariupola i Krym, zamieszkuje jeszcze 150 tysięcy rosyjskojęzycznych Greków. Zrzeszają się w 103 związkach kulturalno-oświatowych, konsulat grecki i diasporę Mariupola odwiedził w 2014 r. wicepremier Grecji Ewangelos Wenizelos, namawiając Greków-autochtonów do poparcia państwowości Ukrainy.
  3. Grecy Ukrainy w oku cyklonu, podobna publikacja z 20 lutego 2014, cytująca m.in. źródła o 27 wiekach nieprzerwanego pobytu w tych stronach greckiego żywiołu i przywołująca cyfrę aktualnie 105 greckich związków na Ukrainie. Mariupol przedstawiany jest jako centrum greckiej, około 150 tysięcznej społeczności.
  4. W okresie wczesnego ZSRR większa część Greków tych terenów zamieszkiwała wsie i używała zbliżonego do języków starożytnych dialektu pontyjskiego, nie nowożytnego greckiego, co ułatwiło także legitymizowało następnie ich przymusową rusyfikację językową. Źródło: artykuł historyka, specjalisty tematyki Greków w Rosji i językoznawcy Vlasisa Agtzidisa.
  5. Relacja we wiadomościach Mega.tv (gr.).
  6. Opracowanie Onet.pl na podstawie: PAP, IAR: Ukraina: dziesiątki rannych po ostrzale Mariupola. wiadomosci.onet.pl, 2015-01-25. [dostęp 2015-01-26].
  7. Krwawe ataki na Mariupol. Tusk: polityka ustępstw zachęca agresora do większych aktów przemocy. www.tvn24.pl, 2015-01-24. [dostęp 2015-01-26].
  8. Służba Bezpieczeństwa Ukrainy: Mariupol został ostrzelany na rozkaz oficera rosyjskiego. www.tvn24.pl, 2015-01-26. [dostęp 2015-01-26].
  9. [1]
  10. [2]
  11. [3]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]