Mariany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy archipelagu wysp. Zobacz też: miejscowość w Polsce o tej nazwie.
Mariany mapa.png

Mariany (Mariana Islands; Wyspy Mariańskie, Wyspy Złodziejskie) – archipelag wysp wulkanicznych w Mikronezji, w południowo-zachodniej części Oceanu Spokojnego. Klimat wysp jest wilgotny, często nawiedzają je tajfuny. Wyspy porasta bujna roślinność tropikalna.

Wyspy zostały odkryte w roku 1521 przez Magellana. W latach 1565-1898 stanowiły kolonię hiszpańską (w 1668 roku misjonarz (jezuita) San Vitores nazwał wyspy na cześć królowej, Marianny Habsburg). W 1898 roku położona najbardziej na południe wyspa Guam przeszła w posiadanie Stanów Zjednoczonych; pozostała część (Mariany Północne) została zakupiona przez Niemcy. Po I wojnie światowej, podobnie jak pozostałe posiadłości kolonialne Niemiec, przeszła pod zarząd międzynarodowy jako terytorium mandatowe. Od roku 1920 mandat Ligi Narodów sprawowała tu Japonia.

Latem 1944 roku wyspy zdobyli Amerykanie, zaś 6 sierpnia 1945 z z wyspy Tinian wystartował bombowiec Enola Gay, którego zadaniem było zrzucenie bomby atomowej na Hiroszimę. Z tej samej wyspy wystartował 9 sierpnia 1945 roku bombowiec, który zrzucił bombę atomową na Nagasaki.

W latach 1947-1977 jako terytorium powiernicze wchodziły w skład Powierniczych Wysp Pacyfiku administrowanych przez Stany Zjednoczone. Natomiast od 1978 roku, posiadając autonomię wewnętrzną, uzyskały status wspólnoty stowarzyszonej z USA.

Obecnie cały archipelag Marianów należy do Stanów Zjednoczonych: większość wysp stanowi terytorium Mariany Północne, natomiast największa i położona najbardziej na południe wyspa archipelagu jest osobnym terytorium zamorskim o nazwie Guam. Mieszczą się tu wielkie bazy US Air Force i US Navy oraz największa uczelnia cywilna obszaru Pacyfiku, University of Guam.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Robert F. Rogers: Destiny's Landfall: A History of Guam. Honolulu: University of Hawaii Press, 1995. ISBN 978-0-8248-1678-0.
Wikimedia Commons