Wilgotny las równikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Las tropikalny w Ameryce Południowej
Lasy deszczowe nad rzeką Gambią w parku narodowym Niokolokoba
Wnętrze lasu deszczowego w Ekwadorze
Występowanie lasów równikowych

Wilgotny las równikowy, las strefy równikowej, puszcza tropikalna, las deszczowy, las tropikalny, las higromegatermiczny (zwany także dżunglą choć termin ten ma w niektórych ujęciach też węższe znaczenie) – wiecznie zielona formacja leśna strefy międzyzwrotnikowej. Występuje na ubogich glebach laterytowych, w klimacie przez cały rok jednostajnie gorącym i wilgotnym. Na skutek szybkiego rozkładu materii organicznej roślinność jest gęsta i bujna. Lasy te cechuje brak sezonowej rytmiki w życiu roślin, ogromne bogactwo gatunkowe drzew (na 1 hektarze lasu tropikalnego występuje ok. 200 gatunków drzew, podczas gdy w lesie strefy umiarkowanej dziesięciokrotnie mniej), wielowarstwowy układ drzewostanu oraz obfitość lian i epifitów. Drzewa mają proste, wysokie (do 80 m) pnie, dość pospolite jest zjawisko kauliflorii (kwiaty wyrastają bezpośrednio z pnia). Wnętrze lasu jest bardzo cieniste, wskutek czego słabo wykształca się warstwa krzewów i runa.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Biom ten występuje w strefie równikowej, w trzech głównych obszarach: dorzeczu Amazonki w (Ameryce Południowej), w dorzeczu Kongo w Afryce oraz na Archipelagu Malajskim. Poza tym występuje w dorzeczu Orinoko, na przesmyku Ameryki Środkowej, w dorzeczu górnego Nigru oraz nad Zambezi, częściowo na Madagaskarze, w północno-wschodniej Australii.

Warunki klimatyczne[edytuj | edytuj kod]

Lasy deszczowe wykształcają się na obszarach o specyficznym klimacie, cechującym się obfitymi, całorocznymi opadami deszczu, silnym nasłonecznieniem, wysoką średnią roczną temperaturą powietrza (ok. 25 °C), wysokimi dziennymi i niewielkimi rocznymi amplitudami temperatury. Nie ma zróżnicowania pór roku, dlatego rośliny nie zrzucają liści. Najniższa temperatura (przed wschodem słońca) wynosi ponad 20 °C, a najwyższa (po południu) – ponad 30 °C.

Piętra lasu[edytuj | edytuj kod]

Lasy równikowe odznaczają się piętrowością roślinności.

  • Piętro pojedynczych drzew (drzewa przestojowe) sięgających 60-80 m. Przykładowe rośliny: puchowiec pięciopręcikowy („Drzewa Giganty”).
  • Piętro koron drzew stanowią wiecznie zielone drzewa, osiągające wysokość 30-50 m. Powierzchnia koron drzew, tworzy zielony rozległy baldachim. Drzewa często oplątane są lianami. Piętro to jest doskonałym przystosowaniem dla owadów i małych zwierząt (pająków, gadów, ptaków). Charakterystyczne rośliny – w koronach hebanowców, mahoniowców, palm żyją epifity: paprocie, storczyki, glony, grzyby, mchy, porosty.
  • Piętro średnie – piętro lian, nagich pni i konarów stanowią niższe drzewa, zaś poniżej nich (8-15 m) występuje zwarta warstwa koron drzew. W tym piętrze występują epifity. Należą do nich storczyki, kaktusowate, ananasowate oraz niektóre figowce.
  • Piętro najniższe – piętro zarośli i runa ponieważ gęste korony drzew ograniczają dostęp światła słonecznego (1-2%) do dolnych partii, runo leśne jest słabo rozwinięte i czasami w ogóle nie występuje. Z powodu słabego dostępu światła na dnie lasu występują rośliny cieniolubne i cienioznośne, głównie rośliny zielne, paprotniki i mchy, liczne są grzyby rozkładające szczątki organiczne. Występują tu także pasożytnicze rośliny bezzieleniowe z rodzin bukietnicowatych i gałecznicowatych[1].

Flora[edytuj | edytuj kod]

W lasach równikowych rosną drzewa, takie jak:

Występują tam także pnącza, np.

Drzewa w lasach równikowych mają gładkie, ostro zakończone liście, co sprzyja spływaniu po nich wody deszczowej. Pnącza wykorzystują inne rośliny jako podpory, dzięki czemu mają zapewniony dostęp do światła.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Lasy deszczowe cechują się bogactwem gatunków zwierząt. Spośród ssaków występują tu np. małpy, także człekokształtne (na Madagaskarze małpiatki), hipopotamy, bawoły, okapi. Część zwierząt wykazuje przystosowanie do życia w gęstwinach leśnych, np. zmniejszenie rozmiaru ciała (słoń afrykański leśny).

Wykorzystanie przez ludzi[edytuj | edytuj kod]

Tereny lasów równikowych zamieszkiwane są przez plemiona zajmujące się łowiectwem, zbieractwem, a także uprawą roli – przykładem są afrykańscy Pigmeje i Bantu, malajscy Semangowie, Papuasi z Nowej Gwinei, Indianie południowoamerykańscy i inni. Roślinność wilgotnych lasów równikowych dostarcza ludziom takich produktów, jak cynamon, pieprz, goździki oraz szlachetne gatunki drewna: mahoń, heban, balsy i palisander. Z niektórych tropikalnych roślin uzyskuje się substancje wykorzystywane do produkcji leków. W miejscu wyciętych lasów deszczowych ludzie zakładają plantacje bananowców, trzciny cukrowej, kawy i palm kokosowych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Zbigniew Podbielkowski: Szata roślinna Ziemi. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz SC, 1997, s. 211, seria: Wielka Encyklopedia Geografii Świata.