Masaccio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Masaccio
Masaccio Self Portrait.jpg
Autoportret, fragment obrazu St. Peter Raising the Son of Theophilus and St. Peter Enthroned as First Bishop of Antioch, S. Maria del Carmine
Imiona i nazwisko Tommaso di Ser Giovanni di Simone
Data i miejsce urodzenia 21 grudnia 1401
Data i miejsce śmierci 1428
Narodowość włoska
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl renesans
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Wygnanie z raju, Kaplica Brancaccich, Santa Maria del Carmine

Masaccio, właśc. Tommaso di Ser Giovanni di Simone (ur. 21 grudnia 1401 w San Giovanni Valdarno, w prowincji Arezzo, zm. 1428 w Rzymie) – włoski malarz quattrocenta.

Przypuszczalnie był synem notariusza. Jako jeden z pierwszych artystów w kręgu kultury zachodniej tworzył przekonujące pod względem anatomicznym wizerunki nagiego ludzkiego ciała. Wraz z architektem Filippem Brunelleschim i rzeźbiarzem Donatellem, Masaccio stał się pionierem renesansu. Dzięki Brunelleschiemu zdobył wiedzę o matematycznych proporcjach, natomiast od Donatella przejął zainteresowanie sztuką antyczną, co sprawiło, że nie poddał się rozpowszechnionemu wtedy stylowi gotyckiemu. Jego malarstwo nie koncentrowało się na detalach i ornamentacji, lecz przedstawiało świat w sposób sumaryczny, a płaskie plamy zastąpiło iluzją trójwymiarowości.

Przetrwały tylko cztery prace, o których w sposób niekwestionowany można powiedzieć, że są dziełem Masaccia. Jednakże różne inne obrazy, w całości lub części, także przypisuje się właśnie jemu. Wszystkie dotyczą tematów religijnych. Twórczość Masaccia wywarła duży wpływ na późniejszą sztukę florencką.

Trójca Święta[edytuj | edytuj kod]

Do jego najsławniejszych dzieł należy fresk z lat 1425-28, namalowany w kościele Santa Maria Novella we Florencji, z przedstawieniem Trójcy Świętej w otoczeniu Maryi, św. Jana Ewangelisty i pary fundatorów. W dziele tym po raz pierwszy w pełni zastosowano prawidłową perspektywę (prawdopodobnie wykreśloną przez Brunelleschiego).

Freski w Kaplicy Brancaccich[edytuj | edytuj kod]

Kolejne ważne dzieło to freski z kaplicy Brancaccich (Florencja), namalowane wspólnie z Masolinem w latach 1426-27. Do najsłynniejszych należą Wygnanie z raju i Grosz czynszowy, gdzie Masaccio w niespotykany dotąd sposób wykorzystał efekty światłocieniowe. Światło nie jest jednolite i rozproszone, jak do tej pory, ale pada z jednego, precyzyjnie określonego źródła (rzeczywiste okno kaplicy).

Giorgio Vasari tak napisał o freskach Masaccia:

Kaplica Brancaccich we florenckim kościele Santa Maria del Carmine była odwiedzana przez niezliczonych artystów. Uczyli się oni sztuki, kopiując postacie wyglądające jak żywe, którym nie dorównywały żadne z malowanych współcześnie. Masaccio dał początek pięknemu stylowi nowoczesnemu; wszyscy malarze i rzeźbiarze, którzy studiowali w tej kaplicy, stali się wybitnymi i uznanymi artystami. Byli to m.in.: Fra Angelico, Filippo Lippi, jego syn Filippino (ten, który ukończył dzieło Masaccia), Baldovinetti, Andrea del Castagno, Andrea del Verrocchio, Domenico Ghirlandaio, Sandro Botticelli i boski Michał Anioł; również Rafael ukształtował tam swój styl, a także Lorenzo di Credi (...). Słowem wszyscy, którzy chcieli zaznajomić się z wielką sztuką, szli po naukę do kaplicy, aby uzyskać od Masaccia wskazówki i zasady tworzenia pięknych postaci[1].

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Madonna z Dzieciątkiem i św. Anną – 1424, Galeria Uffizi we Florencji
  • Ukrzyżowanie – 1426, Museo di Capodimonte, Neapol
  • Madonna z Dzieciątkiem i aniołami – 1426, National Gallery w Londynie
  • Adoracja Dzieciątka – 1426, Gemäldegalerie, Berlin
  • Ukrzyżowanie św. Piotra i ścięcie św. Jana Chrzciciela – 1426, tempera na desce, 21 × 61 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Tryptyk Colonna
    • Św. Hieronim i św. Jan Chrzciciel (panel lewy)– 1428, 114 x 55 cm, National Gallery w Londynie
    • Założenie Bazyliki Matki Bożej Większej (panel środkowy rewers) - 1428, 144 x 76 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
    • Św. Jeremiasz i św. Jan Chrzciciel (panel prawy) - 1428, 114,3 x 54,3 cm, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
    • Św. Piotr i św. Paweł (panel lewy rewers) - 1428, 114 x 55 cm, Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
    • Wniebowzięcie Matki Boskiej (panel środkowy) - 1428, 144 x 76 cm, Museo di Capodimonte, Neapol
    • Św. Liberiusz i św. Maciej (panel prawy rewers) - 1428, 114 x 55 cm,National Gallery w Londynie
  • Święta Trójca – 1425, Kościół Santa Maria Novella we Florencji
  • Adam i Ewa
  • Anna Samotrzeć z pięcioma aniołami – 1425
  • Chrzest neofitów – 1425-1427
  • Grosz czynszowy – 1425-1427
  • Święty Piotr uzdrawiający chorych swoim cieniem – 1426-1427
  • Maria z Dzieciątkiem i czterema aniołami – 1425
  • Portret młodzieńca z profilu – 1425
  • Narodziny (tondo) – 1427-1428
  • Tryptyk w kościele św. Juwenalisa w Cascii – 1422
  • Wygnanie z Raju – 1425-1427

Przypisy

  1. Giorgio Vasari, Żywoty najsławniejszych malarzy, rzeźbiarzy i architektów, fragment w: Zygmunt Waźbiński, Malarstwo Quattrocenta, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1972, Wydanie I, s. 41

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]