Masakra w Mỹ Lai

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Masakra w My Lai)
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Masakra w Mỹ Lai
Masakra w Mỹ Lai
Państwo  Wietnam Południowy
Miejsce Mỹ Lai
Data 16 marca 1968
Typ ataku masakra
Sprawca United States Army
Położenie na mapie Wietnamu
Mapa lokalizacyjna Wietnamu
Mỹ Lai
Mỹ Lai
Ziemia 15°10′42″N 108°52′10″E/15,178333 108,869444Na mapach: 15°10′42″N 108°52′10″E/15,178333 108,869444
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Ofiarami masakry byli cywile, w tym wiele dzieci

Masakra w Mỹ Laizbrodnia wojenna dokonana 16 marca 1968 roku przez armię amerykańską, która zmasakrowała w wiosce Mỹ Lai w południowym Wietnamie setki nieuzbrojonych cywilów. Masakra wywołała oburzenie na całym świecie i przyczyniła się do spadku publicznego poparcia dla wojny wietnamskiej w USA.

Tło[edytuj | edytuj kod]

W czasie wojny wietnamskiej południowowietnamska prowincja Quảng Ngãi była podejrzewana o sprzyjanie partyzantce z Narodowego Frontu Wyzwolenia Wietnamu, znanemu jako Wietkong. Nieformalnie określana przez wojskowych amerykańskich mianem "Pinkville", prowincja była często bombardowana i ostrzeliwana. Do 1968 roku niemal wszystkie domy w prowincji zostały zniszczone lub uszkodzone. Dowództwo zachęcało żołnierzy do podwyższania strat ludzkich przeciwnika, aby stwarzać wrażenie sukcesu wojskowego. Stosowano sprzyjającą eskalacji konfliktu zasadę: "wszystko co nie jest martwe lub białe, jest Wietkongiem".

Wysokie straty wśród cywilów wywoływały rosnącą niechęć do Amerykanów - "powstańcy" byli niejednokrotnie goszczeni przez ludność cywilną. Żołnierze amerykańscy, nie mogąc się uporać z nieuchwytnym przeciwnikiem, obawiając się wszędzie zasadzek i mając świadomość malejących szans na wygranie wojny, byli bardziej skłonni do stosowania represji wobec wietnamskiej ludności cywilnej.

Masakra[edytuj | edytuj kod]

Kompania "C" 1. batalionu 20 Pułku Piechoty z 11 Brygady Piechoty przybyła na ten teren w grudniu 1967 roku. Straciwszy kilka dni wcześniej w pułapce lubianego w oddziale sierżanta, żołnierze byli nastawieni wrogo do Wietnamczyków - poinformowano ich także, że w przysiółku Mỹ Lai, jednym z dziewięciu wokół wsi Sơn Mỹ, ukrywają się partyzanci Wietkongu.

W wiosce nie znaleziono żadnych partyzantów, ale rankiem 16 marca 1968 żołnierze byli psychologicznie nastawieni na zdecydowany atak. Pod rozkazami por. Williama Calleya żołnierze zabili kilkuset cywilów, głównie starszych ludzi, kobiety, dzieci i niemowlęta. Dokładna liczba zabitych różni się w dostępnych źródłach, ale najczęściej padają liczby 347 i 504. Żołnierze amerykańscy torturowali także i gwałcili mieszkańców wioski.

Jednym z krążących nad Mỹ Lai helikopterów była maszyna obserwacyjna pilota Hugh Clowersa Thompsona. Thompson był ochotnikiem, świetnym pilotem. Miał opinię agresywnego awanturnika, ale w powietrzu przestrzegał zasady, że nie wolno otwierać ognia do ludzi na ziemi, jeśli nie widać, że są uzbrojeni. Spostrzegł, jak kapitan piechoty podchodzi do wietnamskiej kobiety, kopie ją i zabija jednym strzałem. Potem na wschodnim krańcu Mỹ Lai dostrzegł rów melioracyjny wypełniony ciałami. Obniżył lot. Niektórzy ranni w rowie ruszali się. Parę metrów dalej amerykańscy piechurzy spokojnie palili papierosy. Po chwili obserwator jego śmigłowca Glenn Andreotta zameldował, że widzi, jak amerykański sierżant strzela do ludzi siedzących w jakimś zagłębieniu terenu. Gdy Thompson dostrzegł grupę żołnierzy 2. plutonu biegnącą za kilkunastoma wieśniakami z dziećmi uciekającymi do prymitywnego schronu, wylądował między Amerykanami i Wietnamczykami. Strzelcowi pokładowemu Lawrence'owi Colburnowi rozkazał strzelać do żołnierzy, jeśli ci zaczną strzelać do wieśniaków. Thompson wezwał załogi krążących w górze helikopterów szturmowych, by pomogły mu wywieźć z Mỹ Lai bronionych przez siebie Wietnamczyków. Piloci dwóch szturmowców Danny Millians i Brian Livingston wylądowali na polu, zabierając na pokład dwóch mężczyzn, dwie kobiety, kilkoro dzieci i wywożąc ich parę kilometrów za Mỹ Lai. Thompson poderwał maszynę. Kończyło się paliwo, lecz gdy śmigłowiec przelatywał nad rowem pełnym ciał, Andreotta wołał, że widzi wśród zabitych jakiś ruch. Thompson wylądował nieopodal. Andreotta i Colburn podeszli do rowu. Przerzucając zakrwawione, porozrywane pociskami ciała, znaleźli trzyletnie dziecko pokryte krwią. Było całe, to była krew jego bliskich. Andreotta ułożył zszokowanego malca na swoich kolanach. Thomas wystartował i obrał kurs na szpital wojskowy w Quảng Ngãi. Za nimi zostało płonące Mỹ Lai i ponad dwustu zamordowanych mieszkańców. Nad rowem pełnym ciał ofiar oprawcy palili papierosy i jedli suchy prowiant. Załoga amerykańskiego helikoptera otrzymała za to 30 lat później odznaczenia wojskowe Soldier's Medal.

Tuszowanie[edytuj | edytuj kod]

Początkowo śledztwo w sprawie masakry zostało podjęte przez płk. Orana Hendersona z 11 Brygady. Sześć miesięcy później żołnierz z 11 Dywizji Lekkiej Piechoty, Tom Glen, napisał list oskarżający tę jednostkę (i inne jednostki wojskowe) o zamierzoną brutalność wobec wietnamskiej ludności cywilnej. Szczegóły listu były tak przerażające, że jego treść wzbudziła szerokie echo i skargi ze strony innych wojskowych. Młody major armii amerykańskiej Colin Powell otrzymał wówczas zadanie szczegółowego zbadania tej sprawy, jednak jego relacja została potem określona mianem wybielania zdarzenia, którego szczegóły pozostawały w dalszym ciągu ukryte przed opinią publiczną.

Niezależny dziennikarz śledczy Seymour Hersh opublikował 12 i 20 listopada 1969 roku fotografie zabitych w Mỹ Lai chłopów. Rzeź umknęłaby uwadze szerszej publiczności, gdyby nie relacja jeszcze innego żołnierza, który niezależnie od Glena przesłał list do kongresmena ze swojego okręgu. Jak przyznał doradca do spraw bezpieczeństwa Henry Kissinger, zdjęcia przedstawiające oczywistą zbrodnię wojenną były zbyt szokujące, aby można je było zatuszować.

Sąd wojenny[edytuj | edytuj kod]

Osobą, która rozmawiała z żołnierzami kompanii Charlie, a potem wystosowała apele do Kongresu, Białego Domu i Pentagonu, był Ron Ridenhour, który wezwał do oskarżenia porucznika Calleya o morderstwo, co stało się we wrześniu 1969 roku. Amerykańska opinia publiczna dowiedziała się o masakrze w listopadzie, a 17 marca 1970 roku oskarżono 14 oficerów armii amerykańskiej o zatajanie informacji związanych z tymi wydarzeniami.

Porucznik William Calley został w 1971 roku skazany na karę dożywotniego więzienia za morderstwo z premedytacją, jednak dwa dni później prezydent Richard Nixon rozkazał wypuścić go z więzienia. Calley otrzymał 3,5 roku aresztu domowego w swojej kwaterze w Fort Benning (Georgia), a potem został zwolniony decyzją sądu federalnego. Calley utrzymywał zawsze, że wypełniał rozkazy swojego kapitana, Ernesta Mediny, który jednak zaprzeczył wydaniu takiego rozkazu. Nie było już żadnych innych aktów oskarżenia.

Dziennikarz Seymour Hersh opublikował całą historię po rozmowach z Ronem Ridenhourem.

Literatura[edytuj | edytuj kod]