16 marca
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
16 marca jest 75. (w latach przestępnych 76.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 290 dni.
- Imieniny obchodzą: Abraham, Agapit, Antoni, Artemia, Budzimir, Cyriak, Dzirżyterg, Gabriel, Haralampia, Herbert, Herybert, Hiacynt, Hilary, Izabela, Julian, Karol, Longin, Miłostryj, Natalis, Patrycjusz, Patrycy, Patryk, Przybymir, Walenty i Walentyn.
- Wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1],[2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 597 p.n.e. – wojska króla Babilonii Nabuchodonozora II zdobyły Jerozolimę.
- 455 – cesarz Walentynian III zginął od ciosów miecza żołnierza w czasie przeglądu wojska na Polu Marsowym w Rzymie.
- 1190 – w angielskim Yorku doszło do masakry od 150 do 500 Żydów.
- 1244 – po 10 miesiącach oblężenia krzyżowcy zdobyli Montségur w Pirenejach, ostatnią twierdzę katarów. Około 200 obrońców zostało spalonych na stosach.
- 1322 – wojska króla Anglii Edwarda II rozgromiły zbuntowanych baronów w bitwie pod Boroughbridge.
- 1517 – zakończył obrady Sobór laterański V.
- 1521 – Ferdynand Magellan odkrył Filipiny.
- 1660 – w Anglii rozwiązał się Długi Parlament.
- 1792 – na balu maskowym postrzelono króla Szwecji Gustawa III (zmarł 29 marca).
- 1802 – utworzono amerykańską Akademię Wojskową w West Point.
- 1812 – wojny napoleońskie: wojska brytyjsko-portugalskie rozpoczęły oblężenie francuskiego garnizonu w hiszpańskim Badajoz.
- 1813 – Prusy wypowiedziały wojnę Francji.
- 1815 – Wilhelm I został królem Zjednoczonych Niderlandów.
- 1818 – Hiszpanie pokonali powstańców chilijskich w drugiej bitwie pod Cancha Rayada.
- 1830 – została odkryta kometa jednopojawieniowa C/1830 F1.
- 1833 – w Teatro la Fenice w Wenecji odbyła się premiera opery Beatrycze z Tendy Vincenzo Belliniego.
- 1850 – ukazała się powieść Szkarłatna litera Nathaniela Hawthorne'a.
- 1851 – zawarto konkordat między Hiszpanią i Piusem IX.
- 1861 – utworzono Korpus Piechoty Morskiej Stanów Skonfederowanych.
- 1865 – wojna secesyjna: nierozstrzygnięta bitwa pod Averasborough.
- 1898 – założono Włoski Związek Piłki Nożnej.
- 1906 – w trzęsieniu ziemi o sile 7,1 stopnia w skali Richtera na Tajwanie zginęło około 1300 osób.
- 1914 – Henriette Caillaux, żona francuskiego ministra finansów Josepha Caillauxa, zastrzeliła wydawcę gazety Le Figaro Gastona Calmette, ponieważ ten groził jej publikacją listów miłosnych z okresu trwania pierwszego małżeństwa jej męża (została w późniejszym procesie uniewinniona).
- 1919 – Walter Gropius reaktywował i zjednoczył w Weimarze szkołę budownictwa Bauhaus.
- 1921 – ZSRR i Turcja podpisały w Moskwie traktat graniczny.
- 1925 – w trzęsieniu ziemi o sile 7,1 stopnia w skali Richtera w chińskiej prowincji Yunnan zginęło 5 tys. osób.
- 1926 – Amerykanin Robert Goddard dokonał pierwszej próby startu rakiety napędzanej paliwem płynnym.
- 1934 – odbyła się 6. ceremonia wręczenia Oscarów.
- 1935 – w Niemczech wprowadzono obowiązkową służbę wojskową, co było jednoznacznym zerwaniem traktatu wersalskiego. Powstał Wehrmacht.
- 1939 – utworzono Protektorat Czech i Moraw.
- 1942 – na poligonie w Peenemünde odbył się pierwszy nieudany start rakiety V-2.
- 1944 – w ZSRR utworzona została 1. Armia Polska.
- 1945 – samoloty RAF dokonały bombardowania Würzburga; zginęło 5 tys. osób.
- 1955:
- 1960 – premiera filmu Do utraty tchu.
- 1964 – Brytyjczyk Peter Smithers został Sekretarzem Generalnym Rady Europy.
- 1966:
- 1968 – wojna wietnamska: amerykańscy żołnierze dokonali masakry w Mỹ Lai.
- 1969 – 154 osoby (w tym 70 na ziemi) zginęły w katastrofie wenezuelskiego samolotu DC-9 w Maracaibo.
- 1975 – amerykańska sonda Mariner 10 dokonała trzeciego przelotu obok Merkurego.
- 1976 – brytyjski premier Harold Wilson ogłosił rezygnację ze stanowiska.
- 1978:
- 1978:
- 1979:
- 1981 – w Mauretanii doszło do nieudanego zamachu stanu.
- 1983 – po porażce 2:3 w rewanżowym meczu z Liverpool F.C., Widzew Łódź awansował do półfinału Pucharu Europy Mistrzów Krajowych.
- 1984:
- 1987 – po raz pierwszy zostały przyznane hiszpańskie nagrody filmowe Goya.
- 1988 – iracka armia przeprowadziła atak gazowy na kurdyjskie miasto Halabdża; zginęło ok. 5 tys. osób, kilka tysięcy zostało okaleczonych.
- 1995 – stan Missisipi ratyfikował znoszącą niewolnictwo 13. poprawkę do konstytucji USA.
- 2003 – Wen Jiabao został premierem Chin.
- 2004 – w rosyjskim Archangielsku 58 osób zginęło w wyniku wybuchu gazu w bloku mieszkalnym.
- 2005 – Izrael przekazał Jerycho Palestyńczykom.
- 2008 – u wybrzeży Australii Zachodniej odnaleziono wraki krążowników HMAS Sydney oraz HSK Kormoran, które przed 66 laty zatonęły w wyniku stoczonej bitwy morskiej.
- 2009 – w wyniku wojskowego zamachu stanu na Madagaskarze został obalony prezydent Marc Ravalomanana.
- 2010 – grobowce Kasubi (Uganda) uległy zniszczeniu w wyniku pożaru.
[edytuj] Urodzili się
- 1738 – Józef Kazimierz Kossakowski, polski duchowny katolicki, biskup inflancki, działacz polityczny (zm. 1794)
- 1750 – Caroline Herschel, brytyjska astronom pochodzenia niemieckiego (zm. 1848)
- 1751 – James Madison, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1836)
- 1774 – Matthew Flinders, angielski podróżnik i odkrywca (zm. 1814)
- 1789 – Georg Ohm, niemiecki fizyk (zm. 1854)
- 1818 – Antoine Daveluy, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (zm. 1866)
- 1839 – Sully Prudhomme, francuski poeta (zm. 1907)
- 1849 – Friedrich Karl Brugmann, niemiecki językoznawca (zm. 1919)
- 1856 – Napoleon IV Bonaparte, pretendent do tronu cesarskiego Francji (zm. 1879)
- 1859 – Aleksandr Popow, rosyjski fizyk (zm. 1906)
- 1866 – Izabela Textorisová, słowacka urzędniczka pocztowa, pierwsza kobieta-botanik na Słowacji (zm. 1949)
- 1868 – Karol Bahrke, polski drukarz, wydawca, redaktor (zm. prawdop. 1935)
- 1878 – Reza Szah Pahlawi, szach Iranu (zm. 1944)
- 1882:
- 1884 – Eric Philbrook Kelly, amerykański pisarz, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego (zm. 1960)
- 1892 – Marian Zyndram-Kościałkowski, polski polityk, wojewoda białostocki, prezydent Warszawy, minister spraw wewnętrznych, premier Polski (zm. 1946)
- 1896 – Rafał Abkowicz, ostatni polski hazzan karaimski (zm. 1992)
- 1897 – Józef Lange, polski kolarz (zm. 1972)
- 1906:
- 1907 – Hans Kleppen, norweski skoczek narciarski (zm. 2009)
- 1909 – Robert Lewis, amerykański reżyser filmowy, aktor, pedagog (zm. 1997)
- 1911:
- 1912:
- 1914 – Waleria Fuksa, polska działaczka kulturalna i polonijna (zm. 2008)
- 1915 – Gjon Karma, albański aktor (zm. 1994)
- 1918:
- 1921 – Stanisław Marian Kamiński, polski aktor (zm. 1999)
- 1923 – Andrzej Trepka, polski pisarz fantastyki naukowej, dziennikarz (zm. 2009)
- 1924 – Michael Seifert, ukraiński zbrodniarz wojenny, oficer SS zwany "Rzeźnikiem z Bolzano" (zm. 2010)
- 1925 – Luis Miramontes, meksykański chemik, wynalazca syntetycznego progestagenu (zm. 2004)
- 1927:
- Stanisław Dulz, polski reżyser filmów animowanych (zm. 2006)
- Jerzy Feldman, polski artysta malarz (zm. 2004)
- Władimir Komarow, radziecki kosmonauta (zm. 1967)
- Józef Kuśmierek, polski pisarz, reportażysta, dziennikarz (zm. 1992)
- Witold Tyloch, polski religioznawca, badacz judaizmu, biblista, qumranolog (zm. 1990)
- 1928:
- 1930 – Krzysztof Kąkolewski, polski pisarz
- 1931 – Lech Konopiński, polski poeta, satyryk
- 1932 – Walter Cunningham, amerykański astronauta
- 1933:
- 1936 – Fred Neil, amerykański piosenkarz, kompozytor (zm. 2001)
- 1937 – Attilio Nicora, włoski duchowny katolicki, kardynał
- 1940:
- 1941 – Władysław Szymański, polski działacz państwowy, ekonomista
- 1943:
- 1947 – Józef Gruszka, polski polityk
- 1948 – Maciej Pinkwart, polski pisarz, dziennikarz, wykładowca, nauczyciel
- 1949 – Victor Garber, kanadyjski aktor
- 1950 – Kate Nelligan, kanadyjska aktorka
- 1951 – Abdelmajid Bourebbou, algierski piłkarz
- 1952:
- 1953:
- 1955 – Elżbieta Regulska-Chlebowska, polska etnografka, działaczka opozycji w PRL, redaktorka, tłumaczka literatury angielskiej
- 1959 – Jens Stoltenberg, norweski polityk
- 1962 – Peter Ravn, duński żużlowiec
- 1963:
- 1964:
- 1966:
- 1967:
- 1968 – Izabela Dylewska, polska kajakarka
- 1970:
- 1971:
- 1972:
- 1973 – Paweł Kolenda, polski wokalista, gitarzysta, kompozytor muzyki teatralnej
- 1974:
- 1975 – Oksana Fadiejewa, rosyjska tenisistka stołowa
- 1976:
- 1977:
- 1979:
- 1980 – Felipe Reyes, hiszpański koszykarz
- 1981:
- 1982 – Lee Chang-Hwan, koreański łucznik sportowy
- 1983 – Ben Hebert, kanadyjski curler
- 1986:
- 1989:
- 37 – Tyberiusz, cesarz rzymski (ur. 42 p.n.e.)
- 455 – Walentynian III, cesarz rzymski (ur. 419)
- 1037 – Robert d'Évreux, hrabia Évreux i arcybiskup Rouen (ur. ?)
- 1577 – Franciszek Krasiński, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (ur. 1525)
- 1736 – Giovanni Battista Pergolesi, włoski kompozytor (ur. 1710)
- 1839 – August Fryderyk Cywolka, polski podróżnik badacz Nowej Ziemi (ur. 1812)
- 1889 – Ernst Tempel, niemiecki astronom (ur. 1821)
- 1898 – Aubrey Beardsley, angielski rysownik, ilustrator (ur. 1872)
- 1905 – Joseph-Noël Ritchot, katolicki misjonarz (ur. 1825)
- 1909 – Teodor Dunin, polski lekarz internista, badacz naukowy, działacz społeczny (ur. 1854)
- 1911 – Walery Gadomski, polski rzeźbiarz (ur. 1833)
- 1914:
- 1930 – Miguel Primo de Rivera, hiszpański polityk i wojskowy (ur. 1870)
- 1935 – Aron Nimzowitsch, łotewski szachista (ur. 1886)
- 1940 – Selma Lagerlöf, szwedzka pisarka (ur. 1858)
- 1951:
- 1955 – Nicolas de Staël, francuski malarz rosyjskiego pochodzenia (ur.1914)
- 1957 – Constantin Brâncuşi, rumuński rzeźbiarz (ur. 1876)
- 1968:
- 1970 – Jerzy Szaniawski, polski pisarz (ur. 1886)
- 1971 – Thomas Dewey, amerykański polityk (ur. 1902)
- 1978 – Janusz Wilhelmi, polski polityk, kierownik resortu kultury i sztuki (ur. 1927)
- 1979 – Jean Monnet, francuski polityk, ekonomista (ur. 1888)
- 1997:
- 1999 – Zbigniew Wojciechowski, polski dziennikarz sportowy (ur. 1933)
- 2000 – Johann Kroll, polski działacz społeczny, założyciel Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim (ur. 1918)
- 2003 – Teemu Raimoranta, fiński muzyk metalowy (ur. 1977)
- 2004:
- 2006 – Andrzej Litwornia, polski historyk literatury, eseista, mieszkający we Włoszech (ur. 1943)
- 2008:
- 2009:
- 2010:
Przypisy
