Georgia

Georgia
State of Georgia
Flaga stanowa Georgii Pieczęć stanowa Georgii
Przydomek: Peach State Stan brzoskwiniowy
Dewiza: Wisdom, Justice, and Moderation
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Atlanta
Język urzędowy	angielski
Mieszkańcy	Georgian
Gubernator	Nathan Deal (R)
Największe miasto	Atlanta
Powierzchnia  • ogółem  • lądowa  • wodna  • % wodna	na 24. miejscu 154 077 km² 150 132 km² 3945 km² 2,6 %
Szerokość Długość Wzniesienie  • najwyższe  • średnie  • najniższe	370 km 480 km   1458 m 180 m 0 m
Szerokość geograficzna	30°31'N – 35°N
Długość geograficzna	81°W – 85°53'W
Populacja (2000)	na 10. miejscu 8 186 453
Gęstość (2000)	na 18. miejscu 54,59 os./km²
Piramida wieku
Wejście do Unii  • kolejność  • data	4 2 stycznia 1788
Strefa czasowa Czas letni	UTC-5:00 UTC-4:00
ISO 3166-2	US-GA
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Georgia (wymowa:/ˈdʒɔrdʒə/) – stan w południowo-wschodniej części USA, największy na wschód od Missisipi. Nazwa stanu została nadana na cześć króla Jerzego II Hanowerskiego (George II of Great Britain).

Graniczy: od północy z Tennessee, od wschodu z Karoliną Południową i Oceanem Atlantyckim, od południa z Florydą, od zachodu z Alabamą. Północna część Georgii leży w Górach Błękitnych (Appalachy). Na południe od nich rozpościera się płaskowyż Piedmont, który przechodzi w pofałdowaną Nizinę Nadbrzeżną.

Pierwotnie ludność tych terenów stanowili Czerokezi i Indianie Creek.

Georgia była jedną z trzynastu kolonii, które w 1775 zbuntowały się przeciwko panowaniu brytyjskiemu co zapoczątkowało amerykańską rewolucję.

Historia

Okres przedkolonialny

W roku 1540 na teren obecnego stanu przybywa pierwsza hiszpańska ekspedycja Hernanda de Soto, który opisuje schyłkową kulturę tubylców nazywanych obecnie Mound builder, wyróżniających się budową okazałych kopców, która 20 lat później już całkowicie zanikła. Trwała kolonizacja terenów Georgii zaczęła się jednak od około 1570 roku kiedy to hiszpańscy kolonizatorzy zamieszkujący współczesną Florydę utworzyli misje na terenie przybrzeżnych wysp, oraz wodzostwa Guale i na terenach Indian Mocama żyjących na wzdłuż atlantyckiego wybrzeża obecnej Georgii. Od roku 1670 datuje się konflikt o tereny Georgii pomiędzy Hiszpanią i Anglią władającą sąsiednią Karoliną (obecnie Karolina Południowa). System hiszpańskich misji po długich walkach Hiszpanów ze sprzymierzonymi Anglikami i Indianami został całkowicie zniszczony w latach 1702-1704. Po 1704, hiszpańska kontrola ograniczała się do Pensacoli oraz St. Augustine (obecnie Floryda) a sam Półwysep Floryda aż do archipelagu Florida Keys był celem brytyjskich wypadów. Wybrzeże Georgii było okupowane przez sprzymierzonych z Brytyjczykami Indian, głównie plemię Yamasee aż do tzw. Wojny Yamasee (Yamasee War) w latach 1715–1717. Wojna wyludniła wybrzeże, otwierając miejsce do brytyjskiej kolonizacji. W 1724 zasugerowano po raz pierwszy że brytyjska kolonia zostanie nazwana Prowincja Georgia.

Kolonia Georgia

• 1732 – brytyjski król Jerzy II przyznaje prawo do zasiedlenia kolonii Jamesowi Oglenthrope – kolonia przyjmuje nazwę od imienia króla (j.ang. George = Jerzy).
• 1733 – powstaje pierwsze miasto – Savannah.

Stan

• 2 stycznia 1788 – ratyfikacja Konstytucji (jako 4 stan); od tego czasu wzmożone osadnictwo.
• 1861-1865 – wojna secesyjna, stan po stronie CSA. Poważnie zniszczony przez unijnego generała Shermana (w tym stołeczna Atlanta).
• 1886 – w Atlancie rozpoczęto produkcję i sprzedaż napoju nazwanego później coca-colą.

Propozycje podziału

W ramach koncepcji 51. stanu w Georgii powstały dwie większe propozycje podziału:

• Hrabstwo Dade w północno-zachodniej części stanu Georgia nie miało połączeń drogowych z resztą stanu aż do 1939. Jedyne drogi do tego regionu prowadziły z Alabamy i Tennessee. Politycy chcieli secesji hrabstwa i utworzyli Niezależny Stan Dade (Independent State of Dade). W 1939, kiedy do Georgii dołączono ziemie które później stały się Parkiem Stanowym Kanionu Cloudland, hrabstwo wreszcie uzyskało komunikację z Georgią i oficjalnie się do niej włączyło, choć do dzisiaj pozostaje w użyciu pojęcie "Stan Dade".
• W styczniu 2008 publicysta Bill Shipp napisał artykuł dotyczący utworzenia dwóch stanów w Georgii. W dużej mierze było to spowodowane silnej suszy w południowej Georgii i obawie naruszenia praw jej mieszkańców przez polityków z części północnej stanu.

Geografia

Granice

Wschodnią granicę stanu stanowi Ocean Atlantycki. Na północy od brzegu oceanu granica z Karoliną Południową biegnie w kierunku północno- zachodnim rzeką Savannah do ujścia rzek Tugaloo i Seneca River. Następnie kontynuuje wzdłuż biegu Tugaloo aż do jej największego dopływu rzeki Chattooga.

Następnie granica zakręca wokół Hrabstawa Rabun aż do 35° szerokości geograficznej północnej który to równoleżnik jest graniczny dla granicy z Karoliną Północną i Tennessee. Równoleżnik ten jest także granicą dla stanu Tennessee z Alabamą aż do rzeki Missisipi.

Granica zachodnia z Alabamą zaczyna się w pobliżu miasta Chattanooga w Tennessee, w najdalej na zachód wysuniętym punkcie rzeki Chattahoochee. Stąd biegnie około 250 w linii prostej do miasta West Point. Stamtąd granica biegnie meandrami rzeki Chattahoochee na południe do jej połaczenia z rzeką Flint.

W miejscu połączenia dociera do granicy z Florydą i kieruje się w linii prostej na wschód docierając do rzeki St. Marys River z której biegiem dociera do Oceanu Atlantyckiego.

Dane statystyczne

• Klimat: morski, tropikalny, zimą wyraźnie wpływy kontynentalnego.
• Główne rzeki: Flint, Altamaha, Chattahoochee, Coosa, Savannah, Oconee, Ogeechee, Ocmulgee, Satilla, Suwannee
• Roślinność: - jałowiec wirginijski, ambrowiec balsamiczny, orzesznik
• Fauna - jeleń wirginijski, pancernik długoogonowy i inne ssaki, przedrzeźniacz północny, przedrzeźniacz rudy i 160 innych gatunków ptaków, grzechotnik diamentowy, mokasyn miedziogłowiec, salamandra plamista, mokasyn błotny, alligatory oraz 79 gatunków gadów i 63 płazy, z ryb słodkowodnych popularne są m.in. są pstrągi, leszcze, sumy a słonowodnych kulbaki, flądry i tarpony. Ponadto na wybrzeżu oceanicznym spotyka się wieloryby i morświny oraz krewetki, ostrygi i kalinki błękitne.
• Liczba hrabstw: 159

• Największe hrabstwo: Fulton
• Liczba parków stanowych: 53

Największe miasta Georgii

L.p.	Miasto	Ludność (2009)	Obszar metropolitarny
1	Atlanta	540 921	5 475 213
2	Augusta	194 343	539 154
3	Columbus	190 414	292 795
4	Savannah	134 669	343 092
5	Athens	114 983	192 222
6	Macon	92 582	231 576
7	Roswell	87 719	–
8	Sandy Springs	85 625	–
9	Albany	75 616	165 440
10	Marietta	66 953	–
11	Warner Robins	62 500	135 715
12	Johns Creek	61 794	–
13	Valdosta	52 087	135 804
14	Alpharetta	51 569	–
15	Smyrna	50 712	–

Demografia

Georgia ma 8 120 163 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

• język angielski – 88,43%,
• język hiszpański – 6,74%.

Symbole stanu

• Dewiza: Wisdom, Justice, and Moderation (Mądrość, sprawiedliwość, i powściągliwość)
• Przydomek: The Empire State of the South, Peach State
• Znaczenie przydomku: Cesarski Stan Południa, Stan brzoskwiniowy
• Symbole: róża odm. Cherokee, dąb wirginijski, przedrzeźniacz brązowy

Przemysł i bogactwa naturalne

• przede wszystkim wydobywczy (boksyty, kaolin, kamień)
• papierniczy,
• tekstylny,
• spożywczy, przetwórczy
• turystyczny
• uprawa kukurydzy, bawełny, tytoniu, soi i brzoskwiń
• hodowla drobiu

Uniwersytety i wyższe uczelnie

• University of Georgia, Athens
• Georgia Institute of Technology, Atlanta
• Georgia State University, Atlanta

Sławni ludzie

• Erskine Caldwell
• Ray Charles
• Troy Davis
• Oliver Hardy
• Stacy Keach
• Martin Luther King
• Gladys Knight
• Margaret Mitchell
• Jimmy Carter
• Dakota Fanning
• Michael Stipe
• Soulja Boy
• Lil Jon
• Ron Killings
• Hulk Hogan
• William DuVall
• T.I.

Ciekawostki

• Liczne parki upamiętniające pola walki i pomniki przeszłości (m.in. Stone Mountain, Chattanooga National Military Park, Anderson Prison Park, Park Historyczny Góry Kennesaw i inne)
• Okefenokee National Wildlife refuge