Mimoza wstydliwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mimoza wstydliwa
Mimosa pudica open.JPG
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Podrodzina mimozowe
Rodzaj mimoza
Gatunek mimoza wstydliwa
Nazwa systematyczna
Mimosa pudica L.
Sp. pl. 1:518. 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Zamykanie listków po reakcji na dotyk
Morfologia
Kwiatostany
Owoce i nasiona

Mimoza wstydliwa, czułek wstydliwy (Mimosa pudica) – gatunek rośliny z rodziny bobowatych i podrodziny mimozowych. Pochodzi prawdopodobnie z tropików Ameryki Południowej[2], rozpowszechniony jako chwast i roślina ruderalna w całej strefie międzyzwrotnikowej. Roślina problematyczna ponieważ tworzy gęste skupienia utrudniające rozwój innych gatunków. Uprawiana także jako roślina doniczkowa i w ogrodach botanicznych z powodu ciekawego mechanizmu składania liści po dotknięciu.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Słabo zdrewniały półkrzew lub bylina osiągająca do 1 m wysokości. Pędycierniste.
Liście
Naprzemianległe, podwójnie pierzaste z jedną lub dwiema parami listków. Każdy z listków podzielony jest na 10-26 par podługowatych, naprzeciwległych par listków o długości 3–12 mm i szerokości 1–2 mm.
Kwiaty
Drobne w kolorze różowofioletowym, z długimi na 8 mm pręcikami wystającymi z korony. Kwiaty zebrane są w główki o średnicy 1–2 cm. Zapylenie dokonywane jest przez wiatr i owady. Rośliny kwitną w okresie od lipca do października.
Owoc
Wielonasienny strąk 15–25 mm długi i ok. 4 mm szerokości, szorstko owłosiony na krawędziach klap.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina szybko reaguje w chwili dotyku, szybkiego ochłodzenia czy ogrzania liści[3] lub impulsu elektrycznego[4]. W najbliższym rejonie wystąpienia bodźca zewnętrznego reaguje zamykaniem (składaniem) liści (tzw. ruchy sejsmonastyczne). Ma najkrótszy czas reakcji na bodziec wśród wszystkich wykazujących tego typu reakcje gatunków – nawet 0,08 s. Listki odcinków drugiego rzędu składają się do góry i stykają ze sobą górnymi powierzchniami, całe odcinki zbliżają się do siebie, a ogonek zwisa. Po ustąpieniu bodźca powrót do położenia wyjściowego zajmuje 15–20 min. Mechanizm tego ruchu polega na zmianach turgoru w komórkach poduszeczek funkcjonujących jako tzw. staw przegubowy. Znajdują się one u nasady liścia oraz u podstaw wszystkich odcinków liścia. Sygnał przenoszony jest prawdopodobnie przez aminokwasy[5]. Przenoszenie sygnału następuje w zależności od temperatury otoczenia i siły bodźca z prędkością 0,5-10 cm/s[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Jest uprawiana jako roślina ozdobna. W krajach o ciepłym klimacie (strefa 10-12) jest uprawiana w gruncie[7]. W Polsce ze względu na klimat jest uprawiana w szklarniach i jako roślina pokojowa.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Wymagania
Roślina wymaga stanowiska słonecznego przez cały rok, ciepłego (20-25 °C), wilgotnego powietrza i żyznego podłoża (ziemia ogrodowa z domieszką torfu i piasku)[8].
Pielęgnacja
Mimoza wymaga regularnego i obfitego podlewania, a w okresie co 2 tygodnie zasilania nawozami wieloskładnikowymi[8]. Niezależnie od staranności pielęgnacji, roślina dobrze wygląda zwykle tylko w pierwszym roku życia, później należy ją zastępować okazami młodszymi[9].
Rozmnażanie
W warunkach domowych trudno uzyskać rośliny dobrze wyrośnięte i zdrowe. Mimoza rozmnażana jest poprzez siew nasion w okresie lutego-marca. Nasiona wysiewa się w płytkich miseczkach, po uprzednim namoczeniu w ciepłej wodzie. Do doniczek przesadza się siewki mające już kilka liści[8].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. Mimosa pudica (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-02-14].
  3. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  4. Mechanism of the Seismonastic Reaction in Mimosa pudica Robert D. .Allen Biophysics Department, University of California at Los Angeles, Los Angeles, California 90024
  5. Wielka Encyklopedia Przyrody. Rośliny kwiatowe. Warszawa: Muza SA, 1998. ISBN 83-7079-778-4.
  6. Jens G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Bertelsmann Media Sp. z o.o., Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.
  7. zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.
  8. 8,0 8,1 8,2 I. Kiljańska: Rośliny ozdobne w mieszkaniu i na balkonie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1990. ISBN 83-09-01258-6.
  9. Angelika Throll: 650 roślin pokojowych. Warszawa: 2008. ISBN 978- 83-258-0031-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Państwowe Wydawnictwo Robotnicze i Leśne. ISBN 83-09-00256-4.
  2. Jens G. Rohwer: Atlas roślin tropikalnych. Warszawa: Bertelsmann Media Sp. z o.o., Horyzont, 2002. ISBN 83-7311-378-9.