Aminokwasy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schemat budowy α-aminokwasu – grupa aminowa po lewej i karboksylowa po prawej.
Dwa enancjomery alaniny: D-alanina i L-alanina. Różnica między nimi wynika z symetrii lustrzanej ich trójwymiarowej struktury, podobnie jak różnica między lewą i prawą ręką.
Kondensacja aminokwasów – tworzenie wiązania peptydowego.
Peptydy to łańcuchy reszt aminokwasowych.

Aminokwasy – grupa organicznych związków chemicznych zawierających zasadową grupę aminową -NH2 oraz kwasową grupę karboksylową -COOH lub – w ujęciu ogólniejszym – dowolną grupę kwasową, np. sulfonową -SO3H. Aminokwasy są tzw. solami wewnętrznymi (amfolitami).

Kryteria podziału aminokwasów[edytuj | edytuj kod]

Istnieje wiele kryteriów podziału aminokwasów:

  • charakter łańcucha bocznego: łańcuchowe, pierścieniowe (w tym aromatyczne)
  • polarność łańcucha bocznego: polarny, niepolarny
  • miejsce syntezy: endogenne, egzogenne
  • położenie grupy aminowej względem karboksylowej: α, β, γ, δ i ε-aminokwasy; litera grecka określa odległość pomiędzy grupą aminową a karboksylową. W α-aminokwasach obie te grupy funkcyjne przyłączone są do tego samego atomu węgla
  • przemiany szkieletów:
  • występowanie w białkach: proteogenne, nieproteogenne
  • ze względu na punkt izoelektryczny (pI) oraz liczbę grup aminowych i karboksylowych:
    • obojętne – gdy jest tyle samo (zwykle po jednej) grup aminowych i karboksylowych
    • kwasowe – gdy przeważa liczba grup karboksylowych
    • zasadowe – gdy przeważa liczba grup aminowych

Aminokwasy naturalne[edytuj | edytuj kod]

Znanych jest ponad 300 aminokwasów występujących naturalnie. W skład białek wszystkich organizmów żywych wchodzi głównie 20 podstawowych aminokwasów (aminokwasy biogenne lub białkowe), które są α-aminokwasami szeregu L, a także niewielkie ilości wielu innych, w większości będących pochodnymi aminokwasów podstawowych. Są podstawowymi jednostkami budulcowymi peptydów i białek. Zazwyczaj są rozpuszczalne w wodzie i w warunkach fizjologicznego pH są zjonizowane.

α-Aminokwasy na atomie węgla α posiadają łańcuch boczny (R), który może zawierać pierścień aromatyczny, łańcuch alifatyczny, siarkę, grupę wodorotlenową, dodatkową grupę aminową bądź karboksylową. Atom węgla α takich aminokwasów jest atomem chiralnym, co oznacza, że każdy aminokwas może występować w dwóch konfiguracjach przestrzennych, oznaczanych zwyczajowo jako D i L. Występowanie tych aminokwasów i ich ułożenie w łańcuchu polipeptydowym (sekwencja) zależy od kodu genetycznego zapisanego w DNA. Kolejne reszty aminokwasowe w łańcuchu polipeptydowym połączone są ze sobą za pomocą wiązania peptydowego.

Information icon.svg Osobny artykuł: Aminokwasy biogenne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.