Morga

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miary powierzchni gruntu. Zobacz też: Morga (kostnica).

Morga (także mórg, jutrzyna)[1][2] – historyczna jednostka powierzchni używana w rolnictwie. Początkowo oznaczała obszar, jaki jeden człowiek mógł zaorać lub skosić jednym zaprzęgiem w ciągu dnia roboczego (dokładnie: od rana do południa), a jej wielkość wynosiła – zależnie od jakości gleby, zaprzęgu i narzędzi w Europie 0,33–1,07 hektara.

Wydany w 1883 tom VI Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich podaje[1]:

„Morg al. Morga, z niem. Morgen (ranek), jest to obszar ziemi jaką jeden człowiek może w ciągu dnia skosić lub zorać. W staropolskim języku tłumaczono niemiecki morgen przez wyraz jutrzyna, który nie utrzymał się w użyciu. Rozmiary morga były rozmaite; każda prowincya miała swą miarę. Mórg dawny polski koronny równał się 59•85 ara, mórg nowy polski, mający 300 prętów, obejmuje 56•017 ara, mórg litewski 71•226 ara, chełmiński stary 56•062 ara, pruski czyli magdeburski, zwany też reńskim ma 180 prętów pruskich i obejmuje 25•532 ara, mórg saski (150 prętów) ma 27•67 ara, morg wiedeński (Joch) ma 1600 sążni kwadr. czyli 57•554 ara. Dziesięcina ma 1•95 morga nowo–polskiego“.

Do czasu zniesienia pańszczyzny stanowiła wymiar jednodniowej pracy zadawanej parobkowi. W przeliczeniu jedna morga miała ok. 200 lub 300 prętów kwadratowych.

Na ziemiach polskich[edytuj | edytuj kod]

1 morga chełmińska ≈ 0,56 ha
1 morga dolnoaustriacka = 0,5755 ha
1 morga nowopolska = 0,5598 ha
1 morga pruska duża = 0,5673 ha
1 morga pruska mała
(zwana też morgą magdeburską)
= 0,2553 ha


1 łan = 48 mórg frankońskich ≈ 24,2 ha


Na ziemiach holenderskich[edytuj | edytuj kod]

  • Biltse: 1 morga = 0,92 ha;
  • Gelderse: 1 morga = 0,86 ha;
  • Gooise: 1 morga = 0,98 ha;
  • Rijnlandse: 1 morga = 0,85 ha;
  • Hertogenbossche: 1 morga = 0,993 ha;
  • Veluwse: 1 morga = 0,93 ha;
  • Waterlandse: 1 morga = 1,07 ha;
  • Zijper of Schermer: 1 morga = 0,8516 ha.

Obszar niemieckojęzyczny[edytuj | edytuj kod]

System morgi dolnoaustriackiej[edytuj | edytuj kod]

Miary powierzchni w Małopolsce w latach 1791–1876 w oparciu o system morgi dolnoaustriackiej, 1 mórg frankoński = 1 mórg dolnoaustriacki
j.m. Miar Sążni wiedeńskich2 Łokci wiedeńskich2 metrów2
1 mórg (nm. 1 Joch) (= 0,5755 ha) 3 1600 6439,02 5755
1 miara (= 19,18 ara) 533 1/3 2146,34 1918,3
1 sążeń wiedeński2 4,02439 3,5969
1 łokieć wiedeński2 0,89377

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]