Układ SI

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wzorzec kilograma

Układ SI (franc. Système international d'unités) – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar zatwierdzony w 1960 (później modyfikowany) przez Generalną Konferencję Miar. Jest stworzony w oparciu o metryczny system miar. Jednostki w układzie SI dzielą się na podstawowe i pochodne.

W Polsce układ SI obowiązuje od 1966, został oficjalnie przyjęty przez wszystkie kraje świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych, Liberii i Birmy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Daty przyjęcia systemu metrycznego przez poszczególne państwa.

Układ SI powstał ze starego układu MKS, do którego należał metr, kilogram i sekunda. W 1954 roku dołączono jako podstawowe jednostki amper, kelwina oraz kandelę, natomiast sam Międzynarodowy Układ Jednostek Miar został zatwierdzony na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku. Po obradach XIV Generalnej Konferencji Miar w 1971 r. do klasy jednostek podstawowych został włączony mol określający liczność materii. Natomiast na XX, w październiku 1995 roku do klasy jednostek pochodnych włączono jednostki występujące dotychczas jako jednostki uzupełniające - radian i steradian.

Jednostki podstawowe[edytuj | edytuj kod]

Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych[1].

Nazwa Jednostka Wielkość fizyczna
metr m długość
kilogram kg masa
sekunda s czas
amper A natężenie prądu elektrycznego
kelwin K temperatura
kandela cd światłość
mol mol liczność materii

Jednostki uzupełniające[edytuj | edytuj kod]

Początkowo radian i steradian były zaliczane do grupy jednostek uzupełniających układu SI. Jednak w 1995 r. zrezygnowano z tego podziału i od tego czasu istnieją tylko dwie grupy jednostek: podstawowe oraz pochodne[2][3].

Jednostki pochodne układu SI[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Jednostka pochodna układu SI.

Jednostkami pochodnymi nazywamy wszystkie pozostałe jednostki wielkości fizycznych, zarówno te mające własne nazwy jak np. wat (W) czy dioptria (δ), jak i te, które ich nie mają i są wyrażane za pomocą jednostek podstawowych, np. przyspieszenie nie ma swojej nazwy jednostki i wyrażane jest za pomocą metra i sekundy

\frac{\text{m}}{\text{s}^2}

Przedrostki układu SI[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Przedrostek SI.

Przyjęte oficjalnie na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku są nazwami (prefiksami) dla przeliczników dziesiętnych jednostek[4]. Poza kilogramem wszystkie jednostki podstawowe nie są spotęgowane i nie posiadają przedrostków.

Inne układy jednostek miar[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jednostki podstawowe na oficjalnej stronie Bureau International des Poids et Measures - http://www.bipm.org/en/si/base_units/
  2. Resolution 8 of the 20th meeting of the CGPM (ang.). Bureau International des Poids et Mesures. [dostęp 2013-12-13].
  3. Guide for the Use of the International System of Units (SI) (ang.). National Institute of Standards and Technology, marzec 2008. [dostęp 2013-12-06]. s. 3.
  4. Tabela przedrostków na stronie BIMP - http://www.bipm.org/en/si/si_brochure/chapter3/prefixes.html