Układ SI

Wzorzec kilograma

Układ SI (franc. Système international d'unités) – Międzynarodowy Układ Jednostek Miar zatwierdzony w 1960 (później modyfikowany) przez Generalną Konferencję Miar. Jest stworzony w oparciu o metryczny system miar. Jednostki w układzie SI dzielą się na podstawowe i pochodne.

W Polsce układ SI obowiązuje od 1966, obecnie został oficjalnie przyjęty przez wszystkie kraje świata z wyjątkiem Stanów Zjednoczonych, Liberii i Birmy.

Historia

Daty przyjęcia systemu metrycznego przez poszczególne państwa.

Układ SI powstał ze starego układu MKS, do którego należał metr, kilogram i sekunda. W 1954 roku dołączono jako podstawowe jednostki amper, kelwina oraz kandelę, natomiast sam Międzynarodowy Układ Jednostek Miar został zatwierdzony na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku. Po obradach XIV Generalnej Konferencji Miar w 1971 r. do klasy jednostek podstawowych został włączony mol określający liczność materii. Natomiast na XX, w październiku 1995 roku do klasy jednostek pochodnych włączono jednostki występujące dotychczas jako jednostki uzupełniające - radian i steradian.

Jednostki podstawowe

Obecnie układ SI zawiera 7 jednostek podstawowych.

Nazwa	Jednostka	Wielkość fizyczna
metr	m	długość
kilogram	kg	masa
sekunda	s	czas
amper	A	natężenie prądu elektrycznego
kelwin	K	temperatura
kandela	cd	światłość
mol	mol	liczność materii

Jednostki uzupełniające

Do układu SI należą też jednostki uzupełniające, będące miarą kąta.

Nazwa	Jednostka	Wielkość fizyczna	Informacje dotyczące jednostki (liczby niemianowane)
radian	rad	miara kąta płaskiego	$[\mbox{rad}]=\left[ \frac{\mbox{m}}{\mbox{m}} \right]=[1]$
steradian	sr	miara kąta bryłowego	$[\mbox{sr}]=\left[ \frac{\mbox{m}^2}{\mbox{m}^2} \right]=[1]$

Jednostki pochodne układu SI

Jednostkami pochodnymi nazywamy wszystkie pozostałe jednostki wielkości fizycznych, zarówno te mające własne nazwy jak np. wat (W) czy dioptria (δ), jak i te, które ich nie mają i są wyrażane za pomocą jednostek podstawowych, np. przyspieszenie nie ma swojej nazwy jednostki i wyrażane jest za pomocą metra i sekundy

$\frac \text{m} {\text{s}^2}$

Przedrostki układu SI

Przyjęte oficjalnie na XI Generalnej Konferencji Miar w 1960 roku są nazwami (prefiksami) dla przeliczników dziesiętnych jednostek. Poza kilogramem wszystkie jednostki podstawowe nie są spotęgowane i nie posiadają przedrostków.

Inne układy jednostek miar

• CGS
• MKS
• MKSA
• MTS
• ciężarowy

Linki zewnętrzne

• Główny Urząd Miar
• Oficjalna broszura BIPM na temat systemu SI
• Tabela jednostek podstawowych i pochodnych (WZORY)
• rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. z 2006 r. Nr 225, poz. 1638)
• Przelicznik jednostek i miar dla układu SI