Muzeum Historyczne w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Muzeum Historyczne w Sanoku
Budynek przy ul. Zamkowej (dawny gmach austriackiego Odwachu), obecnie siedziba dyrekcji oraz galeria muzeum w Sanoku
Budynek przy ul. Zamkowej (dawny gmach austriackiego Odwachu), obecnie siedziba dyrekcji oraz galeria muzeum w Sanoku
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Adres ul. Zamkowa 2
38-500 Sanok
Data założenia 1934
Zakres zbiorów sztuka dawna i współczesna
Dyrektor Wiesław Banach
Kierownik Andrzej Romaniak
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
Muzeum Historyczne w Sanoku
Muzeum Historyczne w Sanoku
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Muzeum Historyczne w Sanoku
Muzeum Historyczne w Sanoku
Ziemia 49°33′41,4″N 22°12′29,3″E/49,561500 22,208139Na mapach: 49°33′41,4″N 22°12′29,3″E/49,561500 22,208139
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa muzeum

Muzeum Historyczne w Sanoku – regionalne muzeum z siedzibą w Sanoku.

Muzeum posiada interesujące zbiory zarówno z zakresu sztuki dawnej jak i współczesnej będąc ważnym punktem na mapie turystycznej regionu podkarpackiego[1]. Organizuje i prowadzi działalność kulturalną na rzecz mieszkańców oraz regionu. Muzeum odwiedza około 60 tys. turystów rocznie i jest trzecim na Podkarpaciu pod względem ilości zwiedzających po muzeum w Łańcucie i sanockim skansenie[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą działalność gromadzenia eksponatów w terenie do przyszłego Muzeum Ziemi Sanockiej rozpoczęli Aleksander Rybicki oraz Adam Fastnacht i Stefan Stefański (wówczas jako uczniowie sanockiego gimnazjum)[3]. Istotną rolę przy powstaniu Muzeum Ziemi Sanockiej odegrał również ówczesny burmistrz miasta, Tadeusz Malawski, który w pomieszczeniach magistratu zgromadził wiele eksponatów i pamiątek, przekazanych następnie do powstałego muzeum[4]. Instytucja powstała formalnie w 1934 roku jak Muzeum Ziemi Sanockiej istniało do 1939. Zadaniem muzeum był gromadzenie zabytków przeszłości ziemi sanockiej, ich naukowe opracowywanie i udostępnianie mieszkańcom[5].

Badania z zakresu historii ziemi sanockiej prowadził Adam Fastnacht. Po wybuchu II wojny światowej we wrześniu 1939 roku zamek został splądrowany[6], później w okresie okupacji urządzono na zamku Muzeum Lemkowszczyzny. W sierpniu 1944 roku zbiory muzeum zostały ponownie zdewastowane przez wojska niemieckie, zaś lokalne władze niemieckie wywiozły z sanockiego zamku ocalałe najstarsze pamiątki kultury polskiej (ok. 300 najcenniejszych eksponatów), część z nich została odnaleziona po wojnie w okolicach Legnicy a następnie przekazana do AGAD i archiwum rzeszowskiego. Do 1946 roku w zamku mieścił się szpital wojskowy, a następnie rusznikarnia. Po wojnie rozpoczęto odtwarzanie i tworzenie na nowo ekspozycji muzeum.

Zarządzeniem Ministra Kultury i Sztuki z 9 czerwca 1950 Muzeum Ziemi Sanockiej w Sanoku zostało przemianowane na Muzeum w Sanoku[7].

Zbiory i ekspozycja[edytuj | edytuj kod]

W 1945 zorganizowano pierwszą powojenną wystawą wspólną sanockich artystów; zaprezentowano na niej prace, które wykonali m.in. Stefan Pajączkowski, Marian Kruczek, Władysław Lisowski, Kazimierz Florek, Tadeusz Turkowski, Bronisław Naczas, Józef Sitarz[8].

Obecnie muzeum gromadzi ponad 20 tys. eksponatów. Posiada wydzielone działy archeologiczny, ikonograficzny, historyczny, konserwatorski oraz galerię autorską Zdzisława Beksińskiego mieszczącą się w odbudowanym w latach 2010–2011 południowym skrzydle sanockiego zamku[9].

Zbiór pod nazwą "Ceremika pokucka z daru kustosza Aleksandra Rybickiego" w budynku Zajazdu (największy zbiór sztuki pokuckiej w Polsce)[10], przekazany przez A. Rybickiego 28 maja 1978. 20 listopada 1978 muzeum otrzymało dzieła od spadkobierców polskich artystów: Franciszka Prochaski, Tadeusza Makowskiego, Józefa Pankiewicza, Hanny Rudzkiej-Cybisowej i Jana Cybisa[11].

Poza główną siedzibą usytuowaną w gmachu przy ul. Zamkowej 2, częściami muzeum są Zamek Królewski w Sanoku oraz Zajazd na terenie parku zamkowego.

Do najcenniejszych zbiorów muzeum należy ponad 200 ocalałych ikon karpackich pochodzących z terenów historycznej ziemi sanockiej datowanych na okres od XVI do XX wieku, kolekcja ceramiki pokuckiej oraz kilkaset obrazów w tym dzieła m.in. takich autorów jak: Jana Wacława Zawadowskiego, Wacława Żaboklickiego, Ludwika Lille, Józefa Pankiewicza, Hanny Rudzkiej-Cybisowej i Jana Cybisa, Olgi Boznańskiej i Tadeusza Makowskiego, Jana Ekierta[12], Józefa Jaremy, Marii Sperling, Leona Getza i Marian Kruczek.

W 1973 do muzeum trafiły receptularze pochodzące z byłej apteki Mariana Kawskiego[13].

Dyrektorzy i pracownicy muzeum[edytuj | edytuj kod]

Pracownikami muzeum byli lub pozostają: Adam Fastnacht, Aleksander Rybicki i Andrzej Romaniak.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Starosta Sebastian Niżnik nie otrzyma wsparcia dla Muzeum Historycznego w Sanoku
  2. Minister nie pomoże Muzeum Historycznemu w Sanoku, Nowiny24, Ewa Gorczyca, 18 stycznia 2014
  3. Stefan Stefański, Kartki z przeszłości Sanoka, Sanok 2005, s. 5.
  4. Edward Zając, Środowisko kulturalne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918–1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 616-617.
  5. Stefan Stefański, Sanok i okolice. Przewodnik turystyczny, Sanok 1991, s. 34.
  6. "Za ten stan dewastacji zbiorów polskiego muzeum regionalnego w Sanoku odpowiedzialność ponoszą okupanci hitlerowscy. Dla ścisłości należy dodać, że wielką przysługę w dziele zniszczenia oddali Niemcom ukraińscy nacjonaliści, którzy w chwili wkroczenia Niemców do Sanoka pozdzierali i poniszczyli polskie godła i pamiątki, i korzystając ze sposobnej chwili uchwycili w swe ręce administrację", "W połowie 1940 roku Kreisschulrat Willy Huber polecił przenieść "Muzeum Łemkiwszczyna" z pomieszczeń plebanii greckokatolickiej do gmachu zamkowego, w którym dotychczas mieściło się Muzeum Ziemi Sanockiej. Nowa placówka, działająca pod auspicjami Niemców otrzymała nazwę Ukraińskie Muzeum Łemkiwszczyna w Sanoku. Kustoszem muzeum mianowany został Ukrainiec, malarz Leon Getz. Adamowi Fastnachowi i Aleksandrowi Rybickiemu pracy w nowym, odpowiednio ukierunkowanym muzeum nie zaproponowano". [w:] Edward Zając. Zarys dziejów Muzeum Historycznego w Sanoku. str. 272 i 273
  7. Zarządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 9 czerwca 1950 r. w sprawie ustalenia nazw muzeów państwowych i muzeów przejętych na własność Państwa.. monitorpolski.gov.pl. [dostęp 22 lipca 2014].
  8. Józef Ząbkiewicz, W latach powojennych. Życie kulturalne. Muzeum Historyczne, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 911.
  9. Muzeum Historyczne w Sanoku – Siedziba. [dostęp 2013-04-05].
  10. Edward Zając, Sanockie biografie, Sanok 2009, s. 53.
  11. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 953.
  12. Wiesław Banach. Kiedy artysta odchodzi.... „Tygodnik Sanocki”, s. 10-11, Nr 7 (90) z 19 maja 1993. 
  13. Edward Zając: Szpital Powszechny w Sanoku (pol.). www.zozsanok.pl. [dostęp 2013-07-27]. (pdf) s. 36.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]