Abdülaziz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy sułtana osmańskiego. Zobacz też: Abdul Aziz.
Abdülaziz
Sultan Abdullaziz of the Ottoman Empire.jpg
Sułtan Imperium Osmańskiego
Okres panowania od 25 czerwca 1861
do 30 maja 1876
Poprzednik Abdülmecid I
Następca Murad V
Dane biograficzne
Dynastia Osmanowie
Urodziny 8 lub 9 lutego 1830
w Konstantynopolu
Śmierć 4 czerwca 1876
w Konstantynopolu
Ojciec Mahmud II
Matka Sultana Pertevniyal
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Półksiężyca (Imperium Osmańskie) Wielki Mistrz Orderu Chwały (Imperium Osmańskie) Wielki Mistrz Orderu Mejidiyye (Imperium Osmańskie) Wielki Mistrz Orderu Imperium Osmańskiego Order Złotego Runa Krzyż Wielki Orderu Korony Wendyjskiej (Meklemburgia) Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Order Lwa i Słońca (Persja) dla obcokrajowców
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Abdülaziz (ur. 8 lub 9 lutego[1] 1830 w Konstantynopolu, zm. 4 czerwca 1876 tamże) – sułtan osmański w latach 1861–1876.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Abdülaziz rozpoczął rządy w państwie Osmanów 25 czerwca 1861 po śmierci swojego brata Abdülmecida I. Podobnie jak brata, cechowało go głębokie zafascynowanie osiągnięciami Zachodu. Doszedł jednak szybko do przekonania, że jego ortodoksyjne przekonania religijne stają na drodze polityce modernizacji. Pomimo to zdecydował się na kontynuowanie rozpoczętych przez brata reform. Za jego rządów zaczęto rozwijać szkolnictwo powszechne, założono nowy uniwersytet oraz ogłoszone pierwszy osmański kodeks prawa cywilnego. Abdülaziz był pierwszym sułtanem osmańskim, który odbył podróż poza granicę swojego kraju. Odwiedził Wielką Brytanię i Francję, starając się zacieśnić więzy łączące Osmanów z zachodnimi mocarstwami. Jednakże w 1871 zmarli czołowi ministrowie sułtana, czuwający nad wprowadzaniem w życie programu reform. W tym samym roku Francja, główny sojusznik Osmanów, poniosła upokarzającą klęskę w wojnie z Prusami, co podkopało także międzynarodową pozycję Abdülaziza. W jego kraju ciągle dochodziło do lokalnych buntów.

Wszystko to skłoniło go do zmiany polityki i rezygnacji z dalszych reform. Odsunął od siebie dotychczasowych doradców i zaczął sprawować rządy absolutne. Przywrócił zasadom islamu dominującą pozycję w państwie. Kiedy rozwijająca się w Bośni i Hercegowinie rebelia ogarnęła również Bułgarię, sułtan oskarżył Rosję o wspieranie buntowników. Oprócz coraz cięższej sytuacji na Bałkanach, pozycję sułtana skomplikowało powstanie w czerwcu 1865 ruchu młodoosmańskiego, dążącego do obalenia monarchii. Kłopotów przysporzyła mu też klęska nieurodzaju w 1873 oraz głęboki kryzys finansowy państwa. 30 maja 1876 Abdülaziz został zmuszony do abdykacji. W tym samym roku zginął śmiercią samobójczą. Wkrótce pojawiły się pogłoski, a później oskarżenia, że został zamordowany na rozkaz Midhata Paszy, który został za to trzy lata później skazany na śmierć (lecz po ułaskawieniu wygnany).

Przypisy

  1. Praca zbiorowa: Encyklopedia PWN – historia świata. T. I. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008. ISBN 978-83-01-15086-0.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alex Axelrod, Charles Phillips, Władcy, tyrani, dyktatorzy. Leksykon, Politeja, Warszawa 2000.


Poprzednik
Abdülmecid I
Osmanli-nisani.svg Sułtan Imperium Osmańskiego
1861-1876
Osmanli-nisani.svg Następca
Murad V