Orzesznik
| Orzesznik | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | klad różowych |
| Rząd | bukowce |
| Rodzina | orzechowate |
| Rodzaj | orzesznik |
| Nazwa systematyczna | |
| Carya Nutt. Gen. 2: 220. 14 Jul 1818[2] |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| C. tomentosa (Poiret) Nuttall[2] | |
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Orzesznik (Carya Nutt.), zwany także przeorzechem lub hikorą – rodzaj roślin z rodziny orzechowatych (Juglandaceae), obejmujący od 17 do 25 gatunków (w zależności od ujęcia systematycznego). Występuje naturalnie we wschodniej części Ameryki Północnej (z wyjątkiem kilku gatunków z południowo-wschodniej Azji)[3][4].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Pokrój
- Drzewa osiągające 30–40 m wysokości, orzesznik jadalny osiąga do 60 m, a orzesznik blady rośnie często krzaczasto[3]. Mają smukłe konary[4].
- Liście
- Liście są duże, nieparzystopierzaste. Są złożone 3-15 listków[4].
- Kwiaty
- Zebrane w kotki[4].
- Owoce
- Pestkowce. Owoce niektórych gatunków są jadalne[4].
Biologia [edytuj]
Drewno: Twarde i elastyczne[4], trudno łupliwe i trwałe, a przez to cenione w przemyśle meblowym i lotniczym. Z hikory produkuje się również pałki perkusyjne i trzonki do młotków.
Systematyka [edytuj]
- Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (2001...)
Rodzaj z rodziny orzechowate z rzędu bukowców, należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Bastsch, podklasa oczarowe Takht., nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd orzechowce Dumort., rodzina orzechowate A. Rich. ex Kunth, rodzaj orzesznik (Carya Nutt)[5].
- Gatunki obecne we florze Polski[6]
- orzesznik gorzki (Carya cordiformis (Wangenh.) K. Koch, syn. C. amara (F. Michx.) Nutt. – antropofit udomowiony
- orzesznik pięciolistkowy (Carya ovata (Mill.) K. Koch) – antropofit udomowiony
- orzesznik siedmiolistkowy (Carya laciniosa (F. Michx.) Loudon) – gatunek uprawiany
- Podział ze względu na występowanie
- Ameryka Północna
- Carya sect. Carya – typowe orzeszniki
- orzesznik czarny, hikora czarna (Carya texana)
- orzesznik drobnoowockowy, orzesznik czerwony, hikora czerwona (Carya ovalis)
- orzesznik blady, orzesznik piaskowy, hikora piaskowa (Carya pallida)
- orzesznik pięciolistkowy (Carya ovata)
- orzesznik siedmiolistkowy (Carya laciniosa)
- orzesznik nagi, orzesznik gładki (Carya glabra)
- orzesznik muszkatołowy (Carya myristiciformis)
- orzesznik owłosiony (Carya tomentosa)
- Carya floridana
- Carya sect. Apocarya – orzeszniki wytwarzające orzechy pekanowe (pekany)
- orzesznik meksykański, hikora meksykańska (Carya palmeri)
- orzesznik nawodny, hikora wodna (Carya aquatica)
- orzesznik gorzki, orzesznik sercowaty (Carya cordiformis)
- orzesznik jadalny, orzesznik pekanowy (Carya illinoinensis)
- Carya sect. Sinocarya – orzeszniki azjatyckie
- orzesznik chiński, hikora chińska (Carya cathayensis)
- Carya dabieshanensis (syn. C. cathayensis)
- Carya hunanensis
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-07].
- ↑ 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-23].
- ↑ 3,0 3,1 Włodzimierz Seneta: Drzewa i krzewy liściaste C. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994. ISBN 83-01-11074-0.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Johnson O., More D.: Drzewa. Warszawa: Multico, 2009, s. 174. ISBN 978-83-7073-643-9.
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Carya (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-23].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
