Ostrożeń polny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ostrożeń polny
Cirsium arvense - põldohakas.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Carduoideae
Rodzaj ostrożeń
Gatunek ostrożeń polny
Nazwa systematyczna
Cirsium arvense (L.) Scop.
Fl. carniol. ed. 2, 2:126. 1772
Synonimy

Carduus arvensis (L.) E. Robson, Cirsium segetum Bunge, Cirsium setosum (Willd.) Besser ex M. Bieb., Cnicus arvensis (L.) Roth, Serratula arvensis L., [2]Serratula setosa Willd.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Ostrożeń polny (Cirsium arvense (L.) Scop.) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rodzimy obszar jego występowania to cała niemal Europa i znaczna część Azji[2]. Obecnie jednak jest gatunkiem kosmopolitycznym. Rozprzestrzenił się również na Azorach, w Australii i Nowej Zelandii, w Ameryce Północnej, na Hawajach i w niektórych rejonach Afryki i Ameryki Północnej[2]. W Polsce jest pospolity na całym obszarze.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina wieloletnia. Wschodzi z odrostów i nasion podczas wiosny. Dorosła roślina osiąga 50 do 150 cm wysokości. Roślina łatwa do rozpoznania, jedynie mylona z ostami lub popłochem, oba gatunki są dwuletnie i tym samym wytwarzają zdecydowanie słabiej rozwinięty system korzeniowy.
Łodyga
Obła, ale lekko kanciasta, w górnych partiach silnie rozgałęziona i nieco pajęczynowato owłosiona.
Liście
Liście wydłużone, o bardzo zmiennym kształcie: od wrębnych, aż po sieczne, kolczaste. Z wierzchu zielone i nagie, pod spodem szarawe z kutnerowatym nalotem. Dolne na krótkich ogonkach, pozostałe siedzące. Siewka — łodyżka podliścieniowa jest krótka, naga barwy biało-zielonej. Liścienie odwrotnie jajowate lub owalne wydłużone, na obu końcach zaokrąglone osadzone na nagich zielonych, krótkich ogonkach. Siewka jest rozetą z skrętoległe ułożonymi liścieniami i liśćmi. Pierwsze liście jajowate kolejne coraz bardziej wydłużone na szczycie i u nasady zwężające się, na brzegach ząbkowane kolczaste. Blaszki liściowe pod spodem popielate z powodu gęstego pajęczynowatego owłosienia.[3]
Kwiaty
Roślina dwupienna. Kwiaty stanowią liczne i małe koszyczki o barwie fioletowej lub różowej, rzadziej białe. Puch kielichowy (podczas przekwitania) dłuższy od korony. Korona podzielona niemal do nasady na 5 płatków. Pręciki o nagich nitkach. Kwiaty żeńskie o bardzo silnym aromacie.
Owoc
Niełupki o długości 3 mm, z puchem kielichowym. Roślina wiatrosiewna.
Korzeń
Bardzo silnie rozwinięty - głęboki i silnie rozgałęziony.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Bylina, geofit korzeniowy. Kwitnie od lipca do października, przedprątne kwiaty zapylane są przez owady[4].
Siedlisko
Występuje w różnego rodzaju uprawach rolniczych jako jako trudny do wytępienia chwast, na ścierniskach oraz w ogrodach, na łąkach, pastwiskach i trawnikach. Rośnie na wszystkich typach gleb. Najlepiej czuje się na dobrze przewietrzanych, zasobnych w składniki pokarmowe, toleruje silnie zasolone gleby. W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Artemisietea vulgaris [5].
Skład fitochemiczny
Zawiera glikozydy i flawonoidy.

Znaczenie w rolnictwie[edytuj | edytuj kod]

W uprawach rolnych jest uciążliwym chwastem, szczególnie na pastwiskach. Rozmnaża się bardzo łatwo; każdy odcięty kawałek pędu może utworzyć nową roślinę. Na poziomych pędach podziemnych stale tworzy nowe pączki dające początek nowym pędom nadziemnym. Próg szkodliwości gospodarczej we wszystkich uprawach waha się od 0,5-1,0 rośliny/m²[3].

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Tworzy mieszańce z następującymi gatunkami: ostrożeń bezłodygowy (Cirsium acaule), ostrożeń błotny (Cirsium palustre), ostrożeń głowacz (Cirsium eriophorum), ostrożeń lancetowaty (Cirsium lanceolatum), ostrożeń lepki (Cirsium erisithales).

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwiatów używano dawniej do barwienia jedwabiu na kolor fioletowy lub siny.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-29].
  3. 3,0 3,1 Ostrożeń polny. [dostęp 2007-12-07].
  4. Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
  5. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
  2. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN83-01-14342-8.