Ostrożeń polny
| Ostrożeń polny | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Carduoideae |
| Rodzaj | ostrożeń |
| Gatunek | ostrożeń polny |
| Nazwa systematyczna | |
| Cirsium arvense (L.) Scop. Fl. carniol. ed. 2, 2:126. 1772 |
|
| Synonimy | |
|
Carduus arvensis (L.) E. Robson, Cirsium segetum Bunge, Cirsium setosum (Willd.) Besser ex M. Bieb., Cnicus arvensis (L.) Roth, Serratula arvensis L., [2]Serratula setosa Willd. |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Ostrożeń polny (Cirsium arvense (L.) Scop.) - gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny astrowatych.
Spis treści |
[edytuj] Rozmieszczenie geograficzne
Rodzimy obszar jego występowania to cała niemal Europa i znaczna część Azji[2]. Obecnie jednak jest gatunkiem kosmopolitycznym. Rozprzestrzenił się również na Azorach, w Australii i Nowej Zelandii, w Ameryce Północnej, na Hawajach i w niektórych rejonach Afryki i Ameryki Północnej[2]. W Polsce jest pospolity na całym obszarze.
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Roślina wieloletnia. Wschodzi z odrostów i nasion podczas wiosny. Dorosła roślina osiąga 50 do 150 cm wysokości. Roślina łatwa do rozpoznania, jedynie mylona z ostami lub popłochem, oba gatunki są dwuletnie i tym samym wytwarzają zdecydowanie słabiej rozwinięty system korzeniowy.
- Łodyga
- Obła, ale lekko kanciasta, w górnych partiach silnie rozgałęziona i nieco pajęczynowato owłosiona.
- Liście
- Liście wydłużone, o bardzo zmiennym kształcie: od wrębnych, aż po sieczne, kolczaste. Z wierzchu zielone i nagie, pod spodem szarawe z kutnerowatym nalotem. Dolne na krótkich ogonkach, pozostałe siedzące. Siewka — łodyżka podliścieniowa jest krótka, naga barwy biało-zielonej. Liścienie odwrotnie jajowate lub owalne wydłużone, na obu końcach zaokrąglone osadzone na nagich zielonych, krótkich ogonkach. Siewka jest rozetą z skrętoległe ułożonymi liścieniami i liśćmi. Pierwsze liście jajowate kolejne coraz bardziej wydłużone na szczycie i u nasady zwężające się, na brzegach ząbkowane kolczaste. Blaszki liściowe pod spodem popielate z powodu gęstego pajęczynowatego owłosienia.[3]
- Kwiaty
- Roślina dwupienna. Kwiaty stanowią liczne i małe koszyczki o barwie fioletowej lub różowej, rzadziej białe. Puch kielichowy (podczas przekwitania) dłuższy od korony. Korona podzielona niemal do nasady na 5 płatków. Pręciki o nagich nitkach. Kwiaty żeńskie o bardzo silnym aromacie.
- Owoc
- Niełupki o długości 3 mm, z puchem kielichowym. Roślina wiatrosiewna.
- Korzeń
- Bardzo silnie rozwinięty - głęboki i silnie rozgałęziony.
[edytuj] Biologia i ekologia
- Rozwój
- Bylina, geofit korzeniowy. Kwitnie od lipca do października, przedprątne kwiaty zapylane są przez owady[4].
- Siedlisko
- Występuje w różnego rodzaju uprawach rolniczych jako jako trudny do wytępienia chwast, na ścierniskach oraz w ogrodach, na łąkach, pastwiskach i trawnikach. Rośnie na wszystkich typach gleb. Najlepiej czuje się na dobrze przewietrzanych, zasobnych w składniki pokarmowe, toleruje silnie zasolone gleby. Próg szkodliwości gospodarczej we wszystkich uprawach waha się od 0,5-1,0 rośliny/m²[3] W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek charakterystyczny dla Cl. Artemisietea vulgaris [5].
- Skład fitochemiczny
- Zawiera glikozydy i flawonoidy.
[edytuj] Znaczenie w rolnictwie
W uprawach rolnych jest uciążliwym chwastem, szczególnie na pastwiskach. Rozmnaża się bardzo łatwo; każdy odcięty kawałek pędu może utworzyć nową roślinę. Na poziomych pędach podziemnych stale tworzy nowe pączki dające początek nowym pędom nadziemnym. Próg szkodliwości gospodarczej we wszystkich uprawach waha się od 0,5-1,0 rośliny/m²[3]
[edytuj] Zmienność
Tworzy mieszańce z następującymi gatunkami: ostrożeń bezłodygowy (Cirsium acaule), ostrożeń błotny (Cirsium palustre), ostrożeń głowacz (Cirsium eriophorum), ostrożeń lancetowaty (Cirsium lanceolatum), ostrożeń lepki (Cirsium erisithales).
[edytuj] Zastosowanie
Kwiatów używano dawniej do barwienia jedwabiu na kolor fioletowy lub siny.
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-06-29].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Ostrożeń polny. [dostęp 2007-12-07].
- ↑ Olga Seidl, Józef Rostafiński: Przewodnik do oznaczania roślin. Warszawa: PWRiL, 1973.
- ↑ Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
[edytuj] Bibliografia
- Jakub Mowszowicz: Flora jesienna. Przewodnik do oznaczania dziko rosnących jesiennych pospolitych roślin zielnych. Warszawa: WSiP, 1986. ISBN 83-02-00607-6.
- Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN83-01-14342-8.
