Persepolis
| Persepolisa |
|
| Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO | |
 |
|
| Kraj |  Iran |
| Typ | kulturowe |
| Spełniane kryterium | I, III,VI |
| Charakterystyka | #114 |
| Regionb | Azja i Pacyfik |
| Historia wpisania na listę | |
| Wpisanie na listę | 1979 na 3. sesji |
| a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO |
|
| Persepolis | |
| Państwo | Iran |
|
Położenie na mapie Iranu
  Persepolis
|
|
 29°56′04″N 52°53′29″E / 29.934444444444, 52.891388888889Na mapach: 29°56′04″N 52°53′29″E / 29.934444444444, 52.891388888889 |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Persepolis (staroperski: Pārsa, pers. تخت جمشید – Tacht-e Dżamszid) – miasto w starożytnej Persji, założone przez Dariusza I w 518 p.n.e., rozbudowane przez Kserksesa i kolejnych władców z dynastii Achemenidów. Ruiny miasta znajdują się ok. 70 km na północ od Sziraz.
Miasto w czasach Achemenidów pełniło funkcję jednej z czterech stolic imperium perskiego (obok Suzy, Ekbatany i Pasargadów) i służyło jako ceremonialna stolica państwa. Szczególną oprawę miało święto Noruz obchody nowego roku wypadającego według kalendarza perskiego w dniu równonocy wiosennej.
Zamieszkiwano je tylko wiosną i jesienią (lato spędzano w Ekbatanie, a zimy w Suzie). W roku 330 p.n.e. zostało zdobyte przez Aleksandra Wielkiego. Wbrew powszechnie znanej opinii miasto nie zostało zniszczone w całości i w pijackim amoku. Aleksander, po wysłuchaniu opinii Parmeniona (był on przeciwny niszczeniu pałacu, obawiał się bowiem, że wtedy Persowie stawią silniejszy opór), zdecydował się spalić pałac Dariusza i Kserksesa (dziś dzięki odkryciom archeologicznym wiemy, że pożar doskonale zaplanowano) by pomścić greckich bogów. Wiadomość o spaleniu pomogła ugasić niepokoje w Grecji i pokonać zbuntowaną Spartę. Znana dziś plotka, że do spalenia doszło podczas uczty którą urządzili sobie Macedończycy po zdobyciu miasta, a sam Aleksander został namówiony do tego przez grecką heterę o imieniu Thais, powstała za sprawą Klejtarchosa (jako historyk już w starożytności słynął z tego, że jest niewiarygodny, natomiast w opinii Cycerona był pisarzem o mentalności dziecka).
Spis treści |
Prace archeologiczne [edytuj]
Prace wykopaliskowe rozpoczęto w latach trzydziestych XX wieku pod kierownictwem Ernsta Herzfelda. Odkryto zabudowania pałacowe wzniesione na platformie zlokalizowanej u stóp wzgórza. Na platformę prowadziły rampy z monumentalnymi schodami, zabudowania od strony doliny były otoczone murami.
Obszar pałacu zajmował teren o wymiarach ok. 297 × 448 m. Pod ziemią zlokalizowano sieć kanałów odwadniających oraz wodociągi.
Architektura [edytuj]
W murze za rządów Kserksesa wybudowano bramę zwaną Bramą Wszystkich Ludów. Strzegły jej rzeźby skrzydlatych byków. Zachowała się inskrypcja zapisana pismem klinowym w trzech językach: elamickim, babilońskim i staroperskim, głosząca, że: "sala wejściowa jest dziełem Kserksesa I, następcy Dariusza". Za bramą znajdował się portyk wsparty na czterech kolumnach. Za nim, na prawo, wyróżnia się jedno z pomieszczeń reprezentacyjnych, wzniesiona na drugim tarasie apadana, pełniąca funkcję Sali Audiencyjnej.
Jest to sala hypostylowa, zbudowana na planie kwadratu o boku 61,0 m. Otoczona była sześcioma rzędami kolumn w rozstawie 8,4 m i wysokości 18,0 m, z których do naszych czasów zachowało się tylko 13 kolumn. Sala tronowa Kserksesa, nazywana Salą Stu Kolumn, była zbudowana na kwadracie o boku 75,0 m, przykryta płaskim stropem opierającym się na kolumnach wysokości 9,0 m rozstawionych w 10 rzędach. Przestrzeń sali zamykały ściany, w których umieszczone były wejścia (wejścia przetrwały do naszych czasów). Sala ta została ukończona za panowania Artakserksesa I.
Oprócz pomieszczeń reprezentacyjnych w skład kompleksu wchodziły zabudowania mieszkalne. Były to rezydencje wznoszone wokół kolumnowych dziedzińców. Najstarsza budowla pochodzi z czasów Dariusza I.
Największą zachowaną ozdobą pałacu są reliefy biegnące wzdłuż ścian i schodów. Wyobrażają one procesje biorące udział w uroczystościach religijnych i świeckich. Idący składają dary królowi, oczekując na posłuchanie. Wśród przedstawionych postaci znajdują się przedstawiciele wszystkich ludów z imperium Achemenidów.
W 1971 roku w ruinach Persepolis zorganizowano główne obchody 2500 rocznicy powstania monarchii irańskiej[1].
-
Ruiny w Persepolis
-
Ruiny pałacu Dariusza I w Persepolis
-
Dariusz I
Bibliografia [edytuj]
- Tom Holland Perski ogień. Pierwsze starcie wschodu z zachodem, Amber, Warszawa 2006, ISBN 83-241-2509-4
- Nicholas Hammond Geniusz Aleksandra Wielkiego, Axis, Poznań 2000, ISBN 83-912572-1-5
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Joel Levy,Zaginione miasta starożytności, Elipsa Publicat S.A., 2008, ss. 27, ISBN 978-83-245-9557-0.
