Język staroperski
| Język staroperski | |
| Obszar | Starożytny Iran |
| Klasyfikacja genetyczna | Języki indoeuropejskie Języki indoirańskie Języki irańskie Język staroperski |
| Kody języka | |
| ISO 639-1 | peo |
| W Wikipedii | |
| Zobacz też: język, języki świata |
|
 |
|
Język staroperski – wymarły język irański, wraz z awestyjskim i medyjskim, używany w okresie staroirańskim.
Korpus języka staroperskiego zawiera głównie napisy na glinianych tabliczkach z Persji z okresu od ok. 600 p.n.e. do 300 p.n.e. Zapiski w języku staroperskim znalezione zostały również w dzisiejszym Iraku, Turcji i Egipcie[1]. Najważniejszym z nich jest inskrypcja z Behistun.
Nie wiadomo, kiedy dokładnie zaczęto posługiwać się staroperskim. Zgodnie z założeniami historyków, językiem staroperskim posługiwało się plemię znane jako Parsuwash, które na początku pierwszego tysiąclecia p.n.e. dotarło na Płaskowyż Irański, a następnie przemieściło się na teren obecnej prowincji Fars. Język ten stał się oficjalnym językiem dynastii Achemenidów. Źródła asyryjskie z IX wieku p.n.e., choć stanowią najwcześniejszą dokumentację perskiej i medyjskiej obecności na Płaskowyżu Irańskim i dostarczają wiele informacji nt. chronologii, przedstawiają jednak rozmieszczenie geograficzne starożytnych Persów jedynie ogólnikowo. Gdy Parsuwash pojawiają się po raz pierwszy w dokumentach z czasów Salmanasara III, umiejscowieni są w okolicach jeziora Urmia. Dokładna tożsamość plemienia Parsuwash nie została jeszcze określona, ale z lingwistycznego punktu widzenia wyraz ten odpowiada staroperskiemu wyrazowi pārsa, wywodzącemu się z wcześniejszego *pārćwa[2]. Ponieważ staroperski zawiera wiele zapożyczeń z innego staroirańskiego języka, medyjskiego, jest prawdopodobne że staroperskim posługiwano się przed czasami Achemenidów i przez większość pierwszej połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e[3].
Porównanie z nowoperskim [edytuj]
| Praindoirański | Staroperski | Średnioperski | Nowoperski | Polski |
|---|---|---|---|---|
| - | Ahuramazda | Ohrmazd | Ormazd ارمزد | Ahura Mazda |
| *açva | aspa | asp | asp اسب | koń |
| *kāma | kāma | kām | kâm کام | pożytek |
| *daiva | daiva | dēv | div دیو | demon |
| ? | drayah | drayā | daryâ دریا | morze |
| *hasta- | dasta | dast | dast دست | ręka |
| *bhāgī | bāji | bāj | bâj باج/باژ | bogactwo |
| *bhrātr- | brātar | brādar | barâdar برادر | brat |
| *bhūmī | būmi | būm | bum بوم | region, kraina |
| *martya | martya | mard | mard مرد | mężczyzna |
| *māsa | māha | māh | mâh ماه | miesiąc, księżyc |
| *vāsara | vāhara | bahār | bahâr بهار | wiosna |
| stūpā | stūnā | stūn | sotun ستون | kolumna |
| ? | šiyāta | šād | šâd شاد | szczęśliwy |
| *asha | arta | ard | ord اُرد | porządek |
| *druj- | droga | drōgh | dorugh دروغ | kłamstwo |
Przypisy
- ↑ Roland G. Kent, Old Persian, 1953
- ↑ Skjærvø, Prods Oktor Iranian Languages and Scripts: 1. Earliest evidence
- ↑ Skjærvø, Prods Oktor Iranian Languages and Scripts: 2. Documentation
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Kurs języka staroperskiego oraz awestyjskiego na stronach University of Texas at Austin
