Piżmak
| Piżmak | |
| Ondatra zibethicus[1] | |
| (Linnaeus, 1766) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Gromada | ssaki |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | gryzonie |
| Podrząd | Myomorpha |
| Nadrodzina | Muroidea |
| Rodzina | chomikowate |
| Podrodzina | nornikowate |
| Rodzaj | Ondatra Link, 1895 |
| Gatunek | piżmak |
| Synonimy | |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 występowanie naturalne introdukowany |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Hasło piżmak w Wikisłowniku |
|
Piżmak[4], piżmak amerykański, piżmoszczur, szczur piżmowy[5] (Ondatra zibethicus) – gatunek ziemno-wodnego gryzonia z podrodziny nornikowatych w rodzinie chomikowatych.
Do Europy sprowadzony został na początku XX w. z Ameryki Północnej przez księcia Colloredo-Mansfelda jako zwierzę futerkowe. Hodowany na farmach. Cała dzisiejsza europejska populacja dziko żyjących piżmaków pochodzi od kilku osobników, które w 1905 uciekły z takiej fermy, położonej w Czechach, 40 km na południowy zachód od Pragi[2][3]. Na ziemiach polskich pojawił się w latach 30. XX w.
Jest typowym przedstawicielem gryzoni jeśli chodzi o rozrodczość. W ciągu roku samica może wielokrotnie rodzić po ciążach trwających 4 tygodnie po 5–9 młodych. Otwierają oczy po 11 dniach, a ssą one matkę przez 3 tygodnie[6]. Już po upływie 3–5 miesięcy same są zdolne do rozrodu. Piżmaki żyją w koloniach.
Wygląd: długość głowy i tułowia 26–40 cm, długość nieco bocznie spłaszczonego ogona 20-27 cm. Masa ciała 0,7–1,8 kg. Ubarwienie ciemnobrunatne, strony brzusznej trochę jaśniejszej. Futro z gęstymi, szczeciniastymi włosami ościstymi. Palce tylnej stopy porośnięte są po bokach włosami ułatwiającymi pływanie. U samców występują gruczoły wydzielające piżmo[5] .
Piżmaki są roślinożercami, ale nie gardzą również pokarmem zwierzęcym, takim jak skorupiaki i mięczaki. Ich siedliskiem są brzegi różnego typu wód, np. rowów melioracyjnych, stawów rybnych, rzek i jezior. Piżmaki w wysokich brzegach kopią nory, do których wejście jest pod powierzchnią wody. W norach tych wydzielone są komory. Na okres zimy gromadzą stos roślinności, która służy im jako legowisko i zapas pokarmu.
Piżmaki mogą wywoływać szkody niszcząc groble przeciwpowodziowe lub stawów rybnych. Są zaliczane w polskim Prawie Łowieckim do kategorii zwierzyny łownej z okresem ochronnym. Okres polowań ustalony przez Ministra Środowiska przypada na czas od 11 sierpnia do 15 kwietnia. Ze względu na cenne futro kiedyś chętnie pozyskiwany; dziś liczba amatorów futra piżmaka wśród myśliwych sukcesywnie maleje. Liczebność piżmaków została drastycznie zmniejszona po pojawieniu się ich naturalnego wroga – norki amerykańskiej.
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Ondatra zibethicus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Ondatra zibethicus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 12 listopada 2009]
- ↑ 3,0 3,1 Ondatra zibethicus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ 4,0 4,1 Zygmunt Kraczkiewicz: SSAKI. Wrocław: Polskie Towarzystwo Zoologiczne - Komisja Nazewnictwa Zwierząt Kręgowych, 1968, s. 81, seria: Polskie nazewnictwo zoologiczne.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 Piżmak. Encyklopedia PWN. [dostęp 2010-09-08].
- ↑ Piżmak w: Zwierzęta łowne, M. Bouchner, wyd. Delta
|
||||||||||||||
