Piaskowiec (roślina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Piaskowiec
A. grandiflora po lewej, A. serpyllifolia po prawej
A. grandiflora po lewej, A. serpyllifolia po prawej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj piaskowiec
Nazwa systematyczna
Arenaria L.
Sp. Pl. 423. 1 Mai 1753
Typ nomenklatoryczny
Arenaria serpyllifolia L.[2]
Synonimy
  • Alsinanthus Desv.
  • Alsinella Gray
  • Gypsophytum Adans[2].
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat piaskowca macierzankowego
Arenaria tetraquetra

Piaskowiec (Arenaria L.) – rodzaj roślin należący do rodziny goździkowatych. Obejmuje od ok. 160[3] do ponad 270[4] gatunków. Występują one głównie na półkuli północnej, zwłaszcza na obszarach górskich. W Polsce, rosną trzy gatunki, z których najbardziej rozpowszechnionym jest piaskowiec macierzankowy.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Przedstawiciele tego rodzaju rosną głównie na obszarach górskich, w miejscach kamienistych, w borach sosnowych, w murawach[3]. Zasięg obejmuje strefę klimatu umiarkowanego na półkuli północnej, obszary górskie w Ameryce Północnej, Środkowej i Południowej, także góry Eurazji, poza tym basen śródziemnomorski[5].

W Polsce występują w naturze trzy gatunki[6]:

Jeden (Arenaria leptoclados Guss.) odnotowany został jako przejściowo dziczejący (efemerofit)[6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Rośliny zielne, głównie byliny, ale tez rośliny jednoroczne i dwuletnie. Zwykle nie wyższe niż 15 cm. Rośliny bardzo zmienne pod względem pokroju[3]. Często tworzą kępy z gęsto rosnącymi, delikatnymi łodygami[7].
Liście
Naprzeciwległe, zwykle drobne, pojedyncze, niepodzielone.
Kwiaty
Wyrastające pojedynczo lub w niewielkich kwiatostanach[7]. Działki kielicha w liczbie 5, wolne, zielone. Płatki korony białe lub rzadziej jasnoróżowe, zaokrąglone na brzegu i stopniowo zwężające się ku nasadzie. Pręcików 10. Zalążnia górna, z 3 szyjkami[3].
Owoce
Torebki otwierające się sześcioma ząbkami[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W szerokim ujęciu do rodzaju tego zaliczano taksony z rodzajów mokrzyca (Minuartia) i Eremogone, jednak wyodrębnianie rodzaju Arenaria uzasadniają dowody morfologiczne i molekularne[5].

Pozycja według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)

Rodzaj należy do rodziny goździkowatych (Caryophyllaceae), rzędu goździkowców (Caryophyllales) w obrębie dwuliściennych właściwych. W obrębie goździkowatych należy do podrodziny Alsinoideae plemienia Alsineae[8].

Pozycja według systemu Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa goździkowe (Caryophyllidae Takht.), nadrząd Caryophyllanae Takht., rząd goździkowce (Caryophyllales Perleb), podrząd Caryophyllineae Bessey in C.K. Adams, rodzina goździkowate (Caryophyllaceae Juss.), plemię Arenarieae (Dumort.) Kitt., podplemię Arenariinae Dumort., rodzaj piaskowiec (Arenaria L.)[9].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Szereg gatunków uprawianych jest jako rośliny ozdobne, m.in.[10][7]:

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. 2,0 2,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-20].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 80. ISBN 0333748905.
  4. Arenaria. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-11-10].
  5. 5,0 5,1 Ronald L. Hartman, Richard K. Rabeler, Frederick H. Utech: Arenaria Linnaeus (ang.). W: Flora of North America [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2013-11-10].
  6. 6,0 6,1 Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. 7,0 7,1 7,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  8. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-05].
  9. Crescent Bloom: Klasyfikacja rodzaju Arenaria (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
  10. Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
Zobacz hasło piaskowiec w Wikisłowniku