Pilnicznik fiołkowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Pilnicznik fiołkowy
Limoniscus violaceus
(Ph. W. Müller, 1821)[1][2]
Pilnicznik fiołkowy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Rząd chrząszcze
Podrząd chrząszcze wielożerne
Rodzina sprężykowate
Rodzaj Limoniscus
Gatunek pilnicznik fiołkowy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 EN pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Pilnicznik fiołkowy (Limoniscus violaceus) - gatunek chrząszcza z rodziny sprężykowatych[2], osiągającego długość 10-12 mm, o ciele z ciemnofioletowym połyskiem, najwyraźniejszym na pokrywach.[1]

Jeden z najrzadszych europejskich chrząszczy, relikt lasów pierwotnych, w Polsce stwierdzony tylko na dwóch stanowiskach na przełomie XIX i XX wieku - w Puszczy Białowieskiej i w rezerwacie "Bielinek" nad Odrą.[1][2]

Zasiedla dziuple znajdujące się u nasady pnia żywych i zamierających drzew liściastych[1].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jeden z najrzadszych europejskich chrząszczy, relikt lasów pierwotnych. Spotykany na nielicznych, rozproszonych stanowiskach na obszarze od Rumuni do Anglii i Hiszpanii[3]. W Polsce znajdującej się prawdopodobnie na północno-wschodniej granicy jego zasięgu został stwierdzony tylko dwa razy - pod koniec XIX wieku w Puszczy Białowieskiej i w latach 20-ych XX wieku w rezerwacie "Bielinek" nad Odrą na Pojezierzu Pomorskim.[1][2]

Cykl rozwojowy[edytuj | edytuj kod]

Pilnicznik fiołkowy związany jest z martwym drewnem. Jego cykl rozwojowy trwa około 2 lat. Kopulacja odbywa się pod koniec kwietnia lub na początku maja, po czym samice składają jaja. Wylęgłe larwy przez 15–16 miesięcy[1] żerują w próchnie i humusie wypełniającym wraz z glebą dno przyziemnych dziupli[1][3][2], a następnie w sierpniu lub wrześniu przepoczwarzają się w kolebkach poczwarkowych przygotowanych w ścianach dziupli lub w kawałkach próchna na jej dnie[2]. Mogą też wykorzystywać chodniki innych owadów. Wylęgłe jesienią dorosłe owady przebywają w kolebkach poczwarkowych aż do wiosny[2].[1]

Dorosłe chrząszcze kontynuują następnie skryty tryb życia wewnątrz będących miejscem ich rozwoju dziupli znajdujących się u nasady pnia żywych i zamierających drzew liściastych[1], czasem są obserwowane na pniach drzew w pobliżu.[2]

Środowisko i odżywianie się[edytuj | edytuj kod]

Larwy oraz prawdopodobnie owady dorosłe są ksylofagami odżywiającymi się próchnem przerośniętym grzybnią, uzupełniającymi dietę drapieżnictwem i nekrofagią[1]. Gatunkami żywicielskimi są drzewa liściaste - buk[2], dąb[2] i jesion,[1][3] jak również lipa i klon[3]. Widywano owady dorosłe żerujące też na kwiatach głogu[1].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Zagrożeniem dla tego gatunku jest zanik i przekształcenia odpowiednich dla niego siedlisk, zwłaszcza prawdopodobnie lasów o starym liściastym, rozrzedzonym drzewostanie[2]. Zacienienie przez okap drzew obniża temperaturę próchna i spowalnia rozwój larw tego chrząszcza.[3]

Ochrona i uznanie za gatunek zagrożony[edytuj | edytuj kod]

Pilnicznik fiołkowy jest

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Daniel Kubisz: 1079 Pilnicznik fiołkowy. W: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 6: Gatunki zwierząt z wyjątkiem ptaków. Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 99-101. ISBN 83-86564-43-1. [dostęp 2014-03-07].
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 Limoniscus violaceus - Polska Czerwona Księga Zwierząt - Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (IOP PAN). [dostęp 2014-03-07].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 Méndez, M., Dodelin, J., Petrakis, P., Schlaghamersky, J. & Nardi, G. 2010. Limoniscus violaceus. W: IUCN 2013. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2013.2. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 7 marca 2014]
  4. [Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1419 Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 października 2011 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt.]. [dostęp 2014-03-07].
  5. DYREKTYWA RADY 92/43/EWG w/s ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory (PDF) (tekst ujednolicony) Data dostępu: 2014-03-07