Piroliza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Piroliza (inaczej destylacja rozkładowa) − proces degradacji zachodzący pod wpływem wysokiej temperatury[1]. Źródłosłów oparty jest na połączeniu greckich morfemów pyro "ogień" i lysis "rozpad". Termin zarezerwowany jest dla procesów prowadzonych bez istotnego udziału tlenu i innych celowo dodawanych reagentów[2].

Piroliza jako proces chemiczny[edytuj | edytuj kod]

Piroliza jest typem procesu termolizy często obserwowanym w przypadku ogrzewania materiałów organicznych. Mechanizm przemian chemicznych zachodzących w trakcie pirolizy jest często bardzo złożony, a ze względu na zmienność składu surowców poddawanych pirolizie trudno jest je dokładnie zbadać (przykładem może być opis prac badawczych nad pirolizą biomasy[3]). W wyniku tego procesu mogą powstać wyłącznie produkty gazowe (przykładem jest stosowany w przemyśle proces pirolizy 1,2-dichloroetanu do chlorku winylu[4]), jednak w znacznej części przypadków proces przebiega z utworzeniem stałej pozostałości. W takich wypadkach etapem inicjującym jest zazwyczaj eliminacja produktu nisko cząsteczkowego (najczęściej wody lub wodoru), której konsekwencją jest zwiększenie stopnia sieciowania w materiale[5]. W niektórych przypadkach pozostałość po procesie pirolizy może być prostym z chemicznego punktu widzenia, ale tworzącym sieć przestrzenną materiałem o interesujących własnościach - przykładem jest włókno węglowe.

Piroliza w technologii chemicznej[edytuj | edytuj kod]

W technologii chemicznej terminu tego najczęściej używa się do procesów prowadzonych bez kontaktu z tlenem i innymi czynnikami utleniającymi (w przeciwnym razie proces taki nazywamy półspalaniem), pod umiarkowanym ciśnieniem – do 0,2 MPa (procesy prowadzone pod wyższym ciśnieniem nazywane są krakingiem termicznym[6]) oraz bez udziału katalizatora (proces prowadzony z udziałem katalizatora nazywamy krakingiem katalitycznym[7]). Pirolizę wykorzystuje się przemyśle głównie w celu uzyskania lekkich węglowodorów nienasyconych z parafin znajdujących się w gazowych lub ciekłych produktach naftowych[1] – procesy pirolizy służące temu celowi nazywane są ogólnie pirolizą olefinową[7]. Do procesów pirolizy zalicza się także proces rozkładu termicznego drewna[1], koksu oraz wiele innych omówionych w kolejnych sekcjach.

Piroliza olefinowa[edytuj | edytuj kod]

W zależności od sposobu doprowadzenia ciepła procesy pirolizy olefinowej dzieli się na dwa typy: 1) Procesy z bezpośrednim doprowadzeniem ciepła za pomocą gazowych lub stałych nośników, obecnie rzadko stosowane, ale nadal badane i udoskonalane, gdyż stwarzają szansę zmniejszenia jednostkowego zużycia surowca (na tonę etylenu). 2) Procesy z pośrednim doprowadzeniem ciepła, realizowany w piecach rurowych w zakresie temperatury 780–900 °C, dominujący w przemyśle światowym.

Parametrami wpływającymi na przebieg pirolizy węglowodorów są (w kolejności od najważniejszego): rodzaj surowca, czas przebywania surowca w wybranej temperaturze pirolizy, temperatury prowadzenia procesu oraz ciśnienia cząstkowego węglowodorów. W zależności od doboru tych parametrów skład głównych produktów pirolizy olefinowej najczęściej mieści się w następującym zakresie (% mas.): eten (26,5–53), olefiny C5+ (1,11–34,55), metan (niepożądany produkt uboczny, 3,82–25,3), propen (0,89–14) oraz olefiny C4 (1,59–8,8)[7].

Rozkład termiczny drewna[edytuj | edytuj kod]

Rozkład termiczny (także destylacja sucha, wytlewanie, piroliza) drewna[8] – proces termiczny, polegający na rozkładzie drewna bez dostępu powietrza w retortach, ogrzewanych z zewnątrz do temperatury 500 °C.

Produkty rozkładu:

Pozostałe zastosowania procesu pirolizy w przemyśle[edytuj | edytuj kod]

Ponadto piroliza jest w przemyśle stosowana m.in. :

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 J. Iwańska, Martin M., Romkowska E., Siemeniuk B.: Leksykon naukowo-techniczny. Warszawa: WNT, 2001, s. 715. ISBN 83-204-2571-9.
  2. 2,0 2,1 Cory A. Kramer i in.: Time Resolved Measurements of Pyrolysis Products From Thermoplastic Poly-Methyl-Methacrylate (PMMA). W: ASME 2009 International Mechanical Engineering Congress and Exposition. T. 3: Combustion Science and Engineering. Lake Buena Vista, Florida, USA: ASME, 2009, s. 99-105. DOI:doi:10.1115/IMECE2009-11256. ISBN 978-0-7918-4376-5. [dostęp 6 maja 2015].
  3. R.J.M. Westerhof: Refining fast pyrolysis of biomass. Ph.D. Thesis. Enschede, The Netherlands: University of Twente, 2011. ISBN 978-94-6191-124-7. [dostęp 6 maj 2015].
  4. W. Zychlinski, J. Fischmann. Vinylchloride from 1,2-dichloroethane - annotations to the present state of knowledge. „Chemishe Technik”. 42 (8), s. 321-324, 1990. DVG. ISSN 0045-6519 (ang.). 
  5. C. Roderig, A. Basch. Crosslinking and pyrolytic behavior of natural and man-made cellulosic fiber. „J. Polym. Sci., Polym. Chem. Ed.”. 15, s. 1921–1932, 1975 (ang.). 
  6. 6,0 6,1 Procesy termiczne w przeróbce ropy naftowej. W: E. Grzywa, J. Molenda: Technologia podstawowych syntez chemicznych. T. 1. Warszawa: WNT, 2008, s. 160-178. ISBN 978-83-204-3374-6.
  7. 7,0 7,1 7,2 Przemysłowe procesy pirolizy olefinowej. W: E. Grzywa, J. Molenda: Technologia podstawowych syntez chemicznych. T. 1. Warszawa: WNT, 2008, s. 178-227. ISBN 978-83-204-3374-6.
  8. J. Iwańska, Martin M., Romkowska E., Siemeniuk B.: Leksykon naukowo-techniczny. Warszawa: WNT, 2001, s. 898. ISBN 83-204-2571-9.
  9. Cynar Plastics to Diesel (ang.). Ricardo-AEA Ltd, 2013-07-02. [dostęp 2015-05-06].
  10. N.J. Themelis, M.J. Castaldi: ENERGY AND ECONOMIC VALUE OF NONRECYCLED PLASTICS (NRP) AND MUNICIPAL SOLID WASTES (MSW) THAT ARE CURRENTLY LANDFILLED IN THE FIFTY STATES (ang.). Columbia Univeristy, 2011-08-16. [dostęp 2015-05-06].
  11. Y. L. Song, S. C. Tsai, C. Y. Chen, T. K. Tseng i inni. Ultrasonic Spray Pyrolysis for Synthesis of Spherical Zirconia Particles. „Journal of the American Ceramic Society”. 87 (10), s. 1864–1871, 21 stycznia 2005. DOI: 10.1111/j.1151-2916.2004.tb06332.x (ang.).